W 2020 r. uczestnicy OFE będą mogli przekazać 100 proc. posiadanych w OFE środków na IKE lub do ZUS. W przypadku przeniesienia oszczędności do IKE zostanie pobrana "opłata przekształceniowa". Ma ona wynieść 15 proc. wartości środków, a płatność zostanie rozłożona na dwa lata. To główne założenia reformy OFE 2019.
Zmiany te zostały ogłoszone przez premiera Mateusza Morawieckiego w poniedziałek, 15 kwietnia.
Polski system emerytalny ma zostać ewolucyjnie przebudowany i być oparty na trzech filarach: Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych (ZUS), Pracowniczych Planach Kapitałowych (PPK) oraz Indywidualnych Kontach Emerytalnych (IKE). Wszyscy obecni uczestnicy Otwartych Funduszy Emerytalnych (OFE) będą mieli wybór:
- Przekazać wszystkie środki z OFE na prywatne konta IKE
- Przekazać wszystkie środki z OFE do ZUS na konto emerytalne w I filarze
Domyślna będzie opcja numer jeden, czyli przeniesienie środków z OFE do IKE. Jeśli uczestnik OFE zdecyduje się na transfer oszczędności do ZUS, będzie musiał złożyć deklarację.
Środki przeniesione do IKE będą podlegały dziedziczeniu.
IKE = opłata przekształceniowa; ZUS = podatek dochodowy
Uczestnicy OFE, którzy zdecydują się na przeniesienie środków na Indywidualne Konta Emerytalne, będą musieli uiścić opłatę przekształceniową w wysokości 15 proc. wartości środków zgromadzonych w OFE. Opłata zostanie pobrana w dwóch ratach - w 2020 i 2021 r.
Pieniądze z IKE będzie można wypłacić po osiągnięciu wieku emerytalnego - obecnie 60 lat dla kobiet i 65 dla mężczyzn. Wypłata z IKE nie będzie obciążona podatkiem dochodowym. Środki z IKE będzie można wypłacić jednorazowo albo w ratach.
Wypłata z subkonta w ZUS, podobnie jak emerytura z pierwszego filaru w ZUS, będzie opodatkowana w wysokości 18 lub 32 proc. w zależności od dochodów (PIT).
Do OFE należy 15,8 mln Polaków. Wartość zgromadzonych aktywów przekracza 162 mld zł. Ministerstwo Finansów szacuje, że na przeniesienie środków do IKE zdecyduje się czterech na pięciu uczestników OFE. Wpływy z tytułu opłaty przekształceniowej resort finansów szacuje na 19,3 mld zł.
"Prywatyzacja" OFE z 15-procentową prowizją
Na pierwszy rzut oka propozycji premiera Morawieckiego można tylko przyklasnąć. Poszkodowani przez los (czyli przez władzę i branżę finansową) klienci OFE wreszcie mają szansę odzyskać przynajmniej część pieniędzy, które wpłacili tam pod administracyjnym przymusem w ramach tzw. składek na ubezpieczenia społeczne. Jednakże przysłowiowy diabeł jak zwykle tkwi w szczegółach.
Po pierwsze, rząd mówi, że zwróci nam 100% aktywów, a nie 75%, jak mówiono wcześniej. Ale to nie do końca prawda. Bowiem przy okazji władza pobierze 15% „prowizji” od transferowanych aktywów. Jak dla mnie to skandalicznie dużo.
Po drugie, nadal nie będziemy mogli swobodnie dysponować środkami z OFE. Ich wypłata będzie możliwa dopiero po osiągnięciu wieku emerytalnego. A ten - jak już zdążyliśmy się przekonać - jest zmienny w czasie. Nie wiemy, ile będzie wynosić wiek emerytalny za 10 czy 20 lat. Warto dodać, że obecnie w ramach IKE wiek uprawniający do „bezkarnej” wypłaty jest jasno określony i równy dla obu płci.
Po trzecie, nie wiemy, w jakim stopniu będziemy mogli zarządzać kapitałem przekazanym na IKE.
Likwidacja II filaru emerytalnego
OFE zostaną przekształcone w w Otwarte Fundusze Inwestycyjne (FIO), a zarządzające nimi Powszechne Towarzystwa Emerytalne (PTE) w Towarzystwa Fundusze Inwestycyjne (TFI).
| Przed reformą | Po reformie |
|---|---|
| Otwarty Fundusz Emerytalny (OFE) | Otwarty Fundusz Inwestycyjny (FIO) |
| Powszechne Towarzystwo Emerytalne (PTE) | Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych (TFI) |
| Rachunek Uczestnika OFE | Indywidualne Konto Emerytalne |
| Minimalne progi inwestycji w akcje | Zmniejszające się w długim okresie minimalne progi inwestycji w akcje celem ochrony wartości środków |
| Wpłaty 2,92% składki emerytalnej do OFE oraz tzw. suwak | Brak wpłat do OFE ze składki i brak tzw. suwaka, wpłaty dobrowolnie na IKE |
| Opodatkowanie z OFE przy wypłacie emerytury | Opłata przekształceniowa w postaci ryczałtu 15% (przekazanego do ZUS), rozłożona na 2 lata |
| Brak możliwości wypłaty przez ZUS w postaci emerytury po osiągnięciu wieku emerytalnego | Wpłata jednorazowa lub w ratach po osiągnięciu wieku emerytalnego bez podatku |
Zniknie składka do OFE oraz tzw. suwak. Cała składka emerytalna (19,52 proc.) będzie przekazywana do ZUS. W efekcie zniknie II filar systemu emerytalnego. I filar obejmie publiczny i obowiązkowy system ubezpieczeń społecznych (ZUS), a III filar - prywatny i dobrowolny system gromadzenia oszczędności emerytalnych, w tym Pracownicze Plany Kapitałowe (PPK) oraz Indywidualne Konta Emerytalne (IKE).
Reforma OFE - kiedy wejdzie w życie?
Rząd zamierza skierować ustawę do konsultacji społecznych w maju. W okresie czerwiec-lipiec planowane jest przyjęcie ustawy przez rząd i skierowanie jej do prac parlamentarnych. W okresie wrzesień-październik ustawa ma zostać przyjęta przez parlament i podpisana przez prezydenta. Przekształcenie OFE w IKE ma nastąpić w styczniu 2020 r.
Kilka obserwacji o likwidacji OFE
Rząd PO-PSL zbudował trumnę, a rząd PiS wsadza do niej otwarte fundusze emerytalne (OFE), zabija gwoździami i zakopuje.
Premier ogłosił plan likwidacji systemu OFE. Tym samym zaczynamy budować kapitałowy filar systemu emerytalnego od nowa. Dla jednych jest to przejaw niedojrzałości polskiej klasy politycznej, dla innych – złej konstrukcji systemu emerytur kapitałowych od samego początku. Można by na ten temat napisać książkę, ja ograniczę się dziś w Danych Dnia do przedstawienia Państwu sześciu krótkich obserwacji dotyczących zmian w systemie emerytalnym. Obserwacji, które mają pomóc dokonać skrótowej oceny zmian.
Następuje ostateczne rozdzielenie dwóch strumieni dochodów w systemie emerytalnym – przymusowego/państwowego i dobrowolnego/prywatnego – i to rozdzielenie jest dobre.
Sposób likwidacji OFE przez obecny i poprzedni rząd jest i był zły z punktu widzenia długookresowej stabilności systemu.
Zaczynamy budować filar kapitałowy od początku i przed nami bardzo długa droga.
MKa
