System finansowania mediów publicznych oraz nowe zasady wyłaniania członków KRRiT zawarte w projekcie nowelizacji ustawy o radiofonii i telewizji budzą wątpliwości rzecznika praw obywatelskich Marcina Wiącka - wynika z opinii RPO.
Marcin Wiącek przedstawił ministrze kultury i dziedzictwa narodowego Marcie Cienkowskiej opinię do projektu nowelizacji ustawy o radiofonii i telewizji. Prosi o uwzględnienie jego stanowiska w trakcie dalszych prac legislacyjnych.
RPO wymienił 12 najważniejszych rekomendacji. Jak napisał, jego „zasadnicze wątpliwości” budzi skuteczność wprowadzenia dodatkowych gwarancji niezależności KRRiT od podmiotów zewnętrznych oraz proponowany system finansowania mediów publicznych.
Zdaniem rzecznika proponowane zwiększenie liczby członków KRRiT z dotychczasowych 5 do 9 i przyznanie Parlamentowi prawa do powoływania aż 2/3 jej składu, zamiast obecnych proporcji, wzmocni wpływ polityczny Sejmu i Senatu.
Wiącek zaproponował zatem wdrożenie mechanizmów korygujących: wybór powoływanych przez Sejm i Senat członków KRRiT kwalifikowaną większością głosów; dwustopniowy wybór członków Rady - desygnowanie kandydatów przez organizacje dziennikarskie i twórcze, a dopiero potem ich powoływanie przez organy konstytucyjne; wzorem rozwiązań francuskich, włączenie przedstawicieli władzy sądowniczej w proces wyłaniania składu KRRiT w celu stabilizacji organu i zrównoważenia wpływów politycznych.
W ocenie RPO proponowany w projekcie mechanizm przekazywania corocznie mediom publicznym kwoty nie niższej niż 2,5 mld zł na finansowanie ich misji zapewnia pewien poziom stabilności i niezależności politycznej, można jednak mieć wątpliwość, czy doprowadzi on do zapewnienia im wystarczających zasobów na realizację misji publicznej i rozwój w ramach tej misji.
Zauważył, że to kwota znacznie niższa niż realne potrzeby wykazane w kartach powinności na 2024 r. (szacowane na 3 mld 859 mln zł). Projekt zakłada, że brakujące środki media pozyskają z reklam i dodatkowych dotacji budżetowych. RPO wskazuje, że wpływy z reklam są niestabilne, a dodatkowe finansowanie budżetowe może być przedmiotem dyskusji politycznych.
RPO do kwestii wymagających ponownej analizy i uzasadnienia zaliczył propozycję skrócenia kadencji KRRiT oraz niektóre wymogi dotyczące kandydatów na członków Rady i członków zarządów i rad nadzorczych spółek publicznej radiofonii i telewizji.
Ponownie zwrócił uwagę na brak zakazu w projektowanej ustawie wydawania prasy przez jednostki samorządu terytorialnego. Ponadto podkreślił, że celem Aktu o Wolności Mediów (EMFA) jest wprowadzenie minimalnych standardów funkcjonowania wszelkiego rodzaju mediów w Unii Europejskiej.
„Zasadniczymi wartościami uzasadniającymi uchwalenie EMFA jest ochrona wolności i pluralizmu mediów jako dwóch ważnych filarów demokracji i praworządności w Europie. Tymczasem pomimo szerokiego zakresu projektu nie znalazły się w nim kwestie, których unormowanie w prawie krajowym jest z perspektywy wolności i praw niezbędne do prawidłowej implementacji EMFA” - podkreślił.
W opinii RPO należy także uwzględnić w projekcie przepisy: zapewniające skuteczne gwarancje ochrony źródeł dziennikarskich i poufności komunikacji oraz zapewniające KRRiT odpowiednie zasoby finansowe, kadrowe i techniczne do wykonywania zadań powierzonych jej w EMFA.
Projekt nowelizacji ustawy o radiofonii i telewizji przygotowany przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego został w grudniu skierowany do konsultacji publicznych. W intencji autorów ma odpolitycznić media publiczne, zapewnić stabilne finansowanie oraz wdrożyć do polskiego porządku prawnego Europejski Akt o Wolności Mediów. Projekt przewiduje m.in. likwidację Rady Mediów Narodowych i przekazanie jej kompetencji Krajowej Radzie Radiofonii i Telewizji, zniesienie od 1 stycznia 2027 r. abonamentu radiowo-telewizyjnego i finansowanie mediów publicznych z budżetu kwotą nie niższą niż 2,5 mld zł rocznie. W projekcie nie znalazł się zapowiadany przez MKiDN zakaz wydawania prasy przez samorządy terytorialne. Do 23 stycznia można było zgłaszać uwagi do projektu. (PAP)
ksi/ miś/
