Bank centralny Norwegii poszedł śladem wytyczonym przez Australijczyków i wbrew oczekiwaniom ekonomistów zdecydował się podnieść stopy procentowe. To pierwsza taka decyzja w Europie po fali luzowania polityki monetarnej z lat 2024-25. Pytanie brzmi: czy za Norwegami pójdą inni?
W czwartek 7 maja norweski Komitet Monetarny i Stabilności Finansowej zdecydował się podnieść stopę procentową o 25 punktów bazowych, do poziomu 4,25%. To pierwsza podwyżka kosztów kredytu w Norges Banku od grudnia 2023 roku. To także pierwszy w tym cyklu przypadek podwyżki stóp procentowych w europejskim kraju rozwiniętym.
- Komitet uznał, że jest stosowne podnieść stopę procentową nie tylko z powodu wojny na Bliskim Wschodzie i związanym z nim wzrostem cen ropy naftowej i innych surowców. Ważnym powodem, dla którego inflacja pozostaje podwyższona, jest to, że płace znacząco wzrosły w ostatnich latach – tak swoją majową decyzję uzasadniły władze Norges Banku.
Poprzednimi decyzjami Norwegów były obniżki stóp procentowych. Miały one miejsce w czerwcu oraz we wrześniu 2025 roku (obie po 25 pb.). Nastąpiły one po okresie utrzymywania względnie wysokiej stopy procentowej, która przez wcześniejsze półtora roku utrzymywana była na wysokości 4,50%. Wcześniej, pomiędzy wrześniem 2021 a grudniem 2023 Norges Bank podniósł cenę pieniądza z zera do 4,50% - czyli najwyższego poziomu po 2008 roku.
Norwegom nie udało się jednak stłumić inflacji, która od 2021 roku nieustannie przewyższa 2-procentowy cel Norges Banku. W marcu inflacja CPI w Norwegii przyspieszyła do 3,6%, wyrównując poziom ze stycznia. Wydaje się zatem, że zeszłoroczne obniżki stóp procentowych były przedwczesne i mogły się przyczynić do ponownego rozniecenia presji inflacyjnej w Norwegii.
Aż do dzisiaj byliśmy przyzwyczajeni, że banki centralne z Europy albo obniżają, albo nie zmieniają stóp procentowych. Norges Bank jest pierwszym, który wyłamał się z polityki luzowania warunków kredytowych. Wikingowie poszli więc śladami Australijczyków, którzy od lutego podnoszą stopy procentowe, wycofując się z nietrafionych zeszłorocznych obniżek. Norwegowie zaskoczyli rynek cięciem stóp w czerwcu 2025 roku. I najwyraźniej popełnili błąd, z którego teraz się wycofują.
W obu gospodarkach inflacja jest zbyt wysoka i przekracza cel banku centralnego. Oba kraje cechują się też bardzo wysokim zadłużeniem gospodarstw domowych – głównie z tytułu kredytów hipotecznych. W Norwegii relacja długu gospodarstw domowych do PKB przekracza 90%, a w Australii sięga 113%.
Kluczową kwestią jest teraz to, czy w ślad Norges Banku pójdą inni bankierzy centralni z Europy. Rynki terminowe spekulują, że Europejski Bank Centralny może podnieść stopy procentowe już na następnym – czyli czerwcowym – posiedzeniu. Z kolei polski rynek stopy procentowej wycenia, że do września NBP dokona 25-punktowej podwyżki stopy referencyjnej. Jeśliby się tak stało, byłaby to próba naprawy błędy, jakim najprawdopodobniej była marcowa redukcja kosztów kredytu w Polsce.
