Zdarza się, że podatnik wykorzystuje ulgi podatkowe, nie będąc do nich uprawnionym. Czasami robi to nieświadomie, czasami wiedząc o swoim błędzie liczy, że organ skarbowy nie skontroluje jego deklaracji podatkowej. Za co można zostać ukaranym i co może grozić osobie, która z odliczeń korzysta w sposób nieprawidłowy?
Niewłaściwe odliczenia podatkowe nie zawsze mogą być rozpatrywane w kategorii błędów. Czasami są to działania świadome, mające na celu zaniżenie wartości zobowiązania podatkowego lub wyłudzenie wyższego zwrotu podatku. W typowych przypadkach jednak błędy wynikają z nieznajomości prawa podatkowego oraz zasad korzystania z ulg. Zdarza się też, że prawo do ulg traci się, gubiąc dokumentację lub zapominając o jej gromadzeniu w trakcie roku.
Jaka kara za błędy w ulgach podatkowych
Zbyt wysoka kwota ulgi podatkowej lub też korzystanie z ulgi w przypadku, gdy nie jest się do niej w ogóle uprawnionym powodować może nałożenie na podatnika mandatu karnego. W przypadkach gdy kwota nieprawidłowo ustalonej ulgi jest znacznej wysokości, odpowiedzialność może być znacznie bardziej dotkliwa.
W 2015 r. mandatem karnym wymierzyć można grzywnę od 175 zł do 3500 zł. Mandat nałożony może być wyłącznie w przypadku, gdy wysokość uszczuplonego podatku lub podatku narażonego na uszczuplenie nie przekracza kwoty 8750 zł.
Jeżeli wartość uszczuplenia jest wyższa, w grę wchodzić może postępowanie karne skarbowe i wyrok nakładający grzywnę w wyższej kwocie.
Odsetki od ulg podatkowych
Jeśli podatnik wykazał ulgę, która mu nie przysługiwała lub przysługiwała mu w niższej wysokości, to jego działanie zmusi go dodatkowo do zapłaty odsetek za zwłokę. Odsetki co do zasady płaci się z tytułu zaległości podatkowej, tzn. podatku niezapłaconego w terminie lub z tytułu otrzymania zwrotu podatku w wartości wyższej niż należny. Odsetki za zwłokę w 2015 r. wynoszą 8% od kwoty zaległości i oblicza się je w stosunku rocznym.
Jakie działania w odliczeniach podatkowych mogą grozić karą?
Jest wiele czynności, które powodują, że ulgi podatkowe nie mogą być rozliczane w deklaracji PIT. Podstawowy błąd to wpisywanie odliczeń, gdy w ogóle one nie przysługują.
Do częstych błędów należy też korzystanie z ulgi za wykorzystywanie sieci internet przez okres dłuższy niż dwa lata. Podatnicy sądzą, że organ skarbowy nie porównuje ze sobą deklaracji podatkowych i ulg wykorzystywanych w ciągu kilku lat i mimo zakazu – wpisują ulgę na internet permanentnie do każdego zeznania podatkowego.
Bardzo często w trakcie kontroli podatkowych okazuje się również, że podatnicy nie posiadają dokumentów potwierdzających prawo do ulgi podatkowej. Ze względu na te braki zostają oni prawa do odliczeń pozbawieni. W interesie podatnika pozostaje zatem, by niezbędne faktury, rachunki, oświadczenia lub zaświadczenia gromadzić i przechowywać do czasu przedawnienia zobowiązania podatkowego.
Korzystający z ulg podatkowych nie pamiętają też o limitach, które ograniczają wysokość odliczeń. W przypadku ulgi na internet jest to kwota 760 zł, w przypadku ulgi na dzieci – w zależności od liczby posiadanych dzieci – kwota od 1112,04 zł do 2700 zł, w przypadku ulgi rehabilitacyjnej – 2280 zł, jeśli odliczenie dotyczy korzystania z samochodu lub wydatków na opiekuna lub pielęgniarkę. Podobnie ma się sytuacja co do kosztów podatkowych, przysługujących ryczałtowo. Należy zatem pamiętać, że prawo do odliczenia ponad limit, nawet jeśli poniesione przez podatnika wydatki były wyższe od wartości tego limitu, nie przysługuje.
Ratunek przed karą – korekta zeznania lub wniosek o niepodleganie karze
Podatnik, u którego nie rozpoczęła się jeszcze kontrola zeznania podatkowego, może złożyć korektę deklaracji podatkowej i wskazać ujawnione w niej błędy. Korekty dokonuje się na takim samym formularzu, na jakim składało się rozliczenie roczne. Wraz z wypełnioną ponownie deklaracją składa się załącznik ORD/ZU.
Prawidłowo złożona korekta deklaracji sprawia, że podatnik nie podlega karze, a odsetki za zwłokę zostają ograniczone o ¼ ich wysokości. Warunkiem niższych odsetek jest zapłata w całości występującej zaległości podatkowej w ciągu 7 dni od dnia złożenia korekty.
W przypadku wszczęcia postępowania podatkowego, podatnik może wystąpić też z wnioskiem o niepodleganie karze lub odstąpienie od jej nałożenia. Jest to sytuacja szczególna, dla której motywacją może być charakter i okoliczności popełnienia wykroczenia, właściwości i warunki osobiste składającego taki wniosek oraz jego zachowanie się po popełnieniu wykroczenia.
Natomiast w sytuacjach szczególnych, gdy powyższe działania nie mogą już dać zamierzonego skutku, podatnik może również dobrowolnie poddać się karze, w konsekwencji czego obniżyć wartość nakładanej na niego kary.
Adwokat Łukasz Wieszczeczyński, www.adwokaci-twz.pl
