Senat we wtorek zgłosił poprawki, głównie o charakterze redakcyjnym, do ustawy o asystencji osobistej osób z niepełnosprawnościami. Regulacja wróci teraz do Sejmu w celu rozpatrzenia zmian.
Za uchwałą o przyjęciu ustawy o asystencji osobistej z poprawkami głosowało 90 senatorów, nikt nie był przeciw, wstrzymał się jeden.
Większość poprawek Senatu to zmiany o charakterze redakcyjnym.
Na etapie prac w komisji senatorowie PiS chcieli rozszerzenia grupy uprawnionej do wsparcia o osoby powyżej 65 lat oraz obniżenia progu punktowego. Łącznie zgłoszono ponad 30 poprawek.
Zastrzeżenia do kryteriów wiekowych i punktowych zgłaszało także Biuro Legislacyjne. To - jak mówili jego przedstawiciele - budzi wątpliwości konstytucyjne związane z zasadą równości oraz konwencją ONZ o prawach osób z niepełnosprawnościami.
Dyskusja w Senacie dotyczyła także braku waloryzacji stawek asystentów oraz niewystarczających funduszy dla samorządów i NGO.
Założenia ustawy przedstawiła wiceminister rodziny, pracy i polityki społecznej Katarzyna Nowakowska. Jak podkreśliła, na to rozwiązanie środowisko osób z niepełnosprawnościami czekało kilkanaście lat. Wiceminister wskazała, że ustawa tworzy systemowe ramy przyznawania i świadczenia asystencji osobistej. Regulacja - jak zaznaczyła - jest także kompromisem między potrzebami osób z niepełnosprawnościami, a obecnymi możliwościami państwa.
Odpowiadając na obawy, zwracam uwagę, że ustawa przewiduje obowiązkowy przegląd po trzech latach (...), który ma zakończyć się rekomendacjami do zmian ustawowych i wtedy będzie też dobra okazja i dobry moment do tego, by rozmawiać o poszerzeniu grupy, do której to wsparcie dotrze - powiedziała Nowakowska.
Zarobki asystentów, limity wiekowe i próg 80 punktów. Kluczowe założenia nowej ustawy
Sejm uchwalił ustawę o asystencji osobistej 18 września. Posłowie rozpatrywali trzy projekty w tej sprawie - prezydencki, rządowy i poselski. Jako projekt przewodni uznano propozycję rządową, która powstała w biurze ówczesnego pełnomocnika rządu ds. osób niepełnosprawnych Łukasza Krasonia.
Nowe rozwiązania mają wejść w życie w 2028 r., a nie jak pierwotnie zakładano w 2027 r. Asystencję osobistą zorganizuje powiat. Będzie mógł to zrobić samodzielnie lub powierzyć to zadanie np. organizacji pozarządowej.
Ustawa zakłada, że z usług asystenta będą mogły korzystać osoby z niepełnosprawnościami w wieku od 18 do 65 lat, które uzyskały co najmniej 80 punktów w skali potrzeby wsparcia, a od 2030 r. również młodzież od 13. roku życia.
Osobom dorosłym asystencja będzie przyznana w wymiarze od 20 do 240 godzin miesięcznie, a dzieciom od 13 lat do ukończenia 18. roku życia - od 20 do 80 godzin miesięcznie.
W ustawie zaznaczono jednocześnie, że w 2028 r. maksymalna miesięczna liczba godzin asystencji dla osób dorosłych wyniesie 200 godzin, a w 2029 r. - 220 godzin.
Godziny niewykorzystane w danym miesiącu (nie więcej niż 50 proc. miesięcznego wymiaru godzin, ale nie więcej niż 100 godzin) będą mogły zostać wykorzystane w kolejnym. Z kolei godziny niewykorzystane w danym roku kalendarzowym nie mogą zostać wykorzystane w kolejnych latach.
Prawo do asystencji osobistej będzie przyznawane przez zespół w drodze decyzji administracyjnej na podstawie ustaleń dwóch członków tego zespołu. Pod uwagę brany będzie m.in. formularz samooceny, wywiad bezpośredni z osobą z niepełnosprawnością i wynik oceny poziomu potrzeby wsparcia.
Osoby z niepełnosprawnościami będą mogły wybrać asystenta lub zwrócić się z wnioskiem o przedstawienie kandydatów. Realizator asystencji (samorząd lub organizacja pozarządowa) w ciągu 30 dni kalendarzowych powinien przedstawić co najmniej dwóch kandydatów na asystenta, po uprzednim uzyskaniu ich zgody.
Osoba, która nabyła prawo do asystencji osobistej przed ukończeniem 65. roku życia, zachowa prawo do korzystania z niej po ukończeniu tego wieku do upływu okresu, na który została wydana decyzja o przyznaniu wsparcia.
Realizator będzie zobowiązany zapewnić taką liczbę asystentów osobistych, jaka jest niezbędna do prawidłowego świadczenia tego wsparcia, zgodnie z potrzebami określonymi w decyzji przyznającej prawo do asystencji.
Nowe systemowe wsparcie dla niepełnosprawnych
Asystent będzie mógł pomagać w czynnościach codziennych, takich jak poruszanie się, zakupy, wyjście do pracy, szkoły czy lekarza, a po odpowiednim przeszkoleniu także w niektórych czynnościach medycznych.
Wynagrodzenie asystentów wyniesie od 49 do 55 zł brutto za godzinę pracy, zależnie od zakresu potrzeb osoby z niepełnosprawnością.
Asystent będzie mógł pracować w wymiarze nieprzekraczającym 276 godzin miesięcznie, z uwzględnieniem łącznej liczby godzin asystencji osobistej świadczonej na rzecz wszystkich osób. Będzie miał też prawo do korzystania z superwizji.
Usługa będzie świadczona na podstawie kontraktu z asystentem.
Według szacunków resortu rodziny z usług asystencji osobistej skorzysta około 100 tysięcy osób z niepełnosprawnościami.
Obecnie asystencja osobista realizowana jest przez MRPiPS w ramach czasowych programów dla samorządów i organizacji pozarządowych. Nie ma systemowego uregulowania usług asystenckich tak, by każda osoba potrzebująca miała do nich dostęp. (PAP)
kkr/ mark/
