Polska nie stoi w obliczu chwilowego tąpnięcia, lecz przechodzi głęboką transformację społeczną, której skutki będziemy odczuwać przez dekady - przekonuje w rozmowie z Pulsem Biznesu prof. Paweł Strzelecki, wicedyrektor Instytutu Statystyki i Demografii SGH. Zdaniem eksperta zamiast o „kryzysie”, powinniśmy mówić o nieuchronnych zmianach strukturalnych.
Partnerem publikacji jest SGH
Podczas Europejskiego Kongresu Gospodarczego w Katowicach temat demografii wywołał ożywioną dyskusję. Prof. Paweł Strzelecki zwrócił uwagę, że obecna sytuacja nie jest zaskoczeniem dla naukowców – trend niskiej dzietności utrzymuje się od lat 90. XX wieku, a obecne spadki podaży pracy były do przewidzenia już przed dwoma dekadami. Zdaniem eksperta kluczowe jest teraz dostosowanie gospodarki do nowej, długofalowej rzeczywistości, a nie liczenie na szybkie odwrócenie trendu.
Jednym z najpoważniejszych wyzwań jest starzenie się wyżu demograficznego z lat 80., który obecnie wkracza w wiek średni, a za chwilę zacznie przechodzić na emeryturę. Prof. Strzelecki podkreślił, że z punktu widzenia państwa priorytetem powinno być jak najdłuższe utrzymanie tych osób na rynku pracy. Wskazał, że system emerytalny w Polsce, charakteryzujący się stosunkowo niskim wiekiem zakończenia aktywności zawodowej, zmusza seniorów do dorabiania ze względu na wysokość świadczeń.
Ekspert zauważył również, że dotychczas negatywne skutki demograficzne były łagodzone przez napływ migrantów zarobkowych i uchodźców, głównie z Ukrainy i Białorusi. Zaznaczył jednak, że Polska wciąż nie wypracowała atrakcyjnej oferty długoterminowej, która skłaniałaby te osoby do wiązania swojej przyszłości z naszym krajem na stałe, co w obliczu ewentualnej stabilizacji sytuacji na wschodzie może pogłębić braki kadrowe.
Zmiany demograficzne to także rewolucja w konsumpcji. Prof. Strzelecki zwrócił uwagę na dynamicznie rosnące zapotrzebowanie na usługi opiekuńcze i zdrowotne. Gospodarka musi zacząć odpowiadać na potrzeby osób starszych, które coraz częściej tworzą jednoosobowe gospodarstwa domowe. Naukowiec ostrzegł przed nadchodzącą „epidemią samotności” i wskazał na konieczność budowy infrastruktury społecznej dla seniorów, nawiązując do sprawdzonych wzorców z Azji czy Europy Zachodniej.
Pułapka mieszkaniowa
W kontekście zachęt do zakładania rodzin, ekspert SGH odniósł się sceptycznie do prostych programów finansowych typu 800+. Według niego dotychczasowe doświadczenia pokazują, że bezpośrednie transfery pieniężne nie rozwiązują problemu dzietności. Strzelecki wskazał na rynek mieszkaniowy jako jeden z głównych hamulców dla młodych ludzi.
Zauważył, że programy wspierające np. tani kredyt mogą paradoksalnie prowadzić do wzrostu cen nieruchomości, zamiast realnie zwiększać ich dostępność. Jego zdaniem rozwiązaniem powinny być mechanizmy ułatwiające wynajem i stabilizację finansową młodych rodzin, na wzór systemów działających m.in. w Irlandii. Podsumowując, ekspert podkreślił, że bez głębokich analiz wpływu polityki mieszkaniowej na decyzje młodych ludzi, trudno będzie zatrzymać postępujące zmiany strukturalne w polskim społeczeństwie. Więcej w materiale wideo.
Partnerem publikacji jest SGH
