Rząd Holandii zwrócił się do Komisji Europejskiej o większą elastyczność w stosowaniu przepisów UE dotyczących ochrony przyrody. Haga liczy, że pozwoli to na ponowne wydawanie pozwoleń na budowę mieszkań i inwestycje przemysłowe blokowane przez kryzys azotowy.
- Naprawdę potrzebuję teraz wsparcia Komisji - powiedział minister rolnictwa Jaimi van Essen w rozmowie z Politico. Według niego siedmioletni paraliż inwestycyjny kosztuje gospodarkę około 15 mld euro rocznie.
Rząd chce, by KE dopuściła bardziej elastyczną interpretację przepisów dotyczących obszarów Natura 2000. Miałoby to umożliwić zatwierdzanie projektów, które początkowo zwiększają emisję związków azotu, jeśli jednocześnie przewidziane są działania prowadzące w dłuższym okresie do poprawy stanu przyrody.
Van Essen podkreślił, że nie domaga się osłabienia ochrony środowiska. Liczy natomiast, że oficjalne wytyczne KE dadzą holenderskim sądom podstawę do mniej restrykcyjnej interpretacji prawa i umożliwią ponowne wydawanie pozwoleń. Priorytetem jest odblokowanie budownictwa mieszkaniowego, inwestycji wokół Eindhoven, gdzie działa korporacja ASML oraz w porcie w Rotterdamie.
Źródłem kryzysu jest wysoka emisja związków azotu, przede wszystkim z intensywnego rolnictwa. Na wielu obszarach Natura 2000 poziom depozycji, tj. ilość substancji i zanieczyszczeń, które osadzają się z atmosfery na powierzchni ziemi, przekracza wartości uznawane za bezpieczne dla przyrody.
Sytuacja zaostrzyła się w 2019 r., gdy Rada Stanu (holenderski Sąd Najwyższy) uznała, że ówczesny system PAS nie może być podstawą do wydawania zezwoleń na przedsięwzięcia powodujące dodatkową emisję. Opierał się on m.in. na założeniu, że obecne szkody zostaną zrekompensowane przyszłymi redukcjami.
Rząd Roba Jettena przeznaczył 20 mld euro na ograniczanie emisji w rolnictwie, transporcie i przemyśle, modernizację gospodarstw oraz odbudowę przyrody. Pakiet uzyskał poparcie największej opozycyjnej lewicowej partii Progresywna Holandia (PRO); projekty ustaw mają trafić do parlamentu w październiku.
Sprawa zbiega się z przeglądem dyrektyw ptasiej i siedliskowej prowadzonym przez Komisję Europejską. Bruksela bada, czy przepisy można uprościć i stosować bardziej efektywnie bez obniżania poziomu ochrony przyrody.
Według van Essena rozwiązanie kryzysu ma także znaczenie polityczne. Minister ocenił, że rząd musi pokazać, iż potrafi przełamać impas, aby powstrzymać wzrost poparcia dla skrajnej prawicy. Spór o azot od lat wywołuje w Holandii protesty rolników i należy do najważniejszych tematów politycznych.
Patryk Kulpok (PAP)
pmk/ mal/
