– Do końca 2006 roku wydaliśmy jedną trzecią środków, które Polska otrzymała do dyspozycji na lata 2004–2006 – powiedziała 8 lutego na konferencji prasowej odbywającej się w Ministerstwie Rozwoju Regionalnego szefowa resortu Grażyna Gęsicka. Wynika z tego, że nasz kraj znalazł się na 5. miejscu spośród 10 państw członkowskich, które przystąpiły do Unii Europejskiej w 2004 roku. Minister rozwoju regionalnego przypomniała, że na koniec 2005 roku Polska zajmowała jedno z ostatnich miejsc w tym rankingu. Lepiej od Polski w zagospodarowywaniu środków unijnych radzą sobie: Słowenia, Estonia, Węgry i Malta. Grażyna Gęsicka jednocześnie podkreśliła, że Polska otrzymała na lata 2004–2006 znacznie więcej środków niż pozostałe państwa. Jej zdaniem taka sytuacja bardzo wpływa na wydatkowanie, ponieważ znacznie łatwiej o sukces, gdy środków do wykorzystania jest mniej.
Ponadto nowe państwa członkowskie mają zdecydowanie mniej czasu na realizację swoich programów w porównaniu ze „starą” piętnastką, albowiem im określono 7-letnie okresy programowania, podczas gdy nowym członkom okresy 3-letnie, w konsekwencji czego w większości starych krajów członkowskich proces wydawania unijnych pieniędzy był mniej dynamiczny niż w przypadku nowych państw UE.
Minister Gęsicka uważa, że 2006 rok był dla nowych państw członkowskich Unii Europejskiej okresem próby, ponieważ pierwszym rokiem działania zasady n+2, polegającej na narzucaniu pewnej dyscypliny finansowej. Unia bowiem przyznaje krajom członkowskim środki na cały okres finansowy, a więc w tym przypadku na lata 2004–2006, wyznaczając jednocześnie pewne minimum, tzw. alokację, które należy wydać najpóźniej w przeciągu dwóch lat. Komisji Europejskiej zasada n+2 służy do zmotywowania państw korzystających z pomocy strukturalnej w celu sprawnego i terminowego realizowania programów.
EUROPEJSKI FUNDUSZ SPOŁECZNY
Europejski Fundusz Społeczny (EFS) jest głównym narzędziem wspierającym realizację Europejskiej Strategii Zatrudnienia. Środki EFS przeznaczone są także na realizację Inicjatywy Wspólnotowej „Equal”, skoncentrowanej na przeciwdziałaniu dyskryminacji i nierówności szans na rynku pracy. W ramach EFS w latach 2000–2006 w Unii Europejskiej wydano prawie 64 mld euro. Istnieje pięć obszarów, w których Fundusz jest najbardziej aktywny. Należą do nich: aktywne działania na rynku pracy, promowanie rozwiązań wyrównujących szanse na rynku pracy, rozwój szkoleń, edukacji i doradztwa, doskonalenie umiejętności pracowników oraz rozwój przedsiębiorczości, zwiększanie szans kobiet na znalezienie pracy i rozwój kariery.
EFS w Polsce w latach 2004–2006 realizowany był w ramach Narodowego Planu Rozwoju (NPR), dokumentu wskazującego kierunki rozwoju gospodarczego Polski w pierwszych latach po akcesji. Jego celem strategicznym było rozwijanie konkurencyjnej gospodarki opartej na wiedzy i przedsiębiorczości. Działania NPR koncentrowały się na pięciu obszarach: wspieraniu rozwoju przedsiębiorstw, podnoszeniu kwalifikacji pracowników i zwiększaniu zatrudnienia, tworzeniu warunków dla zwiększania poziomu inwestycji, promowaniu zrównoważonego rozwoju, niezbędnych zmianach w rolnictwie i rybołówstwie, rozwoju obszarów wiejskich, wzmocnieniu możliwości rozwoju i wyrównywaniu szans regionów.
Zgodnie z projektem Narodowej Strategii Spójności (NSS) całość środków EFS w Polsce na lata 2007–2013 zostanie przeznaczona na realizację Programu Operacyjnego „Kapitał ludzki”. Jego podstawowym celem jest wzrost poziomu zatrudnienia i spójności społecznej. W programie tym przyjęto zasadę podziału zadań na centralne i regionalne. 30 proc. środków przeznaczonych jest dla szczebla centralnego, a 70 proc. dla regionalnego. Nowością jest też wsparcie reformy administracji publicznej i włączenie Inicjatywy Wspólnotowej „Equal” do głównego nurtu działań.
NARODOWE STRATEGICZNE RAMY ODNIESIENIA
Na lata 2007–2013 w ramach Narodowych Strategicznych Ram Odniesienia (NSRO) i Programów Operacyjnych Polska ma do wykorzystania 67 mld euro. NSRO to podstawowy dokument wymagany przez Komisję Europejską, który został już przez nią formalnie zaakceptowany. W Polsce program ten potocznie nazywany jest Narodową Strategią Spójności. Wraz z NSRO do Komisji trafiły też trzy inne Programy Operacyjne: „Infrastruktura i środowisko”, „Kapitał ludzki” i „Pomoc techniczna”. Ponadto program „Innowacyjna gospodarka”.
– Aby Polska mogła w pełni wykorzystać przyznane środki, powinna zadbać o dobrą jakość administracji lokalnej i dobre prawo, które musi być zgodne z prawem europejskim – uważa komisarz UE ds. rozwoju regionalnego Danuta Hübner.
Najwięcej pracy wymaga PO „Infrastruktura i środowisko”. Dlatego też niezbędne są inwestycje w kapitał ludzki. Konieczne jest przystosowanie systemu kształcenia do zaistniałej sytuacji. Zdaniem minister Grażyny Gęsickiej należy kształcić więcej osób, które będą w stanie realizować projekty infrastrukturalne, począwszy od wykwalifikowanych robotników, skończywszy na inżynierach i menadżerach.
ROZWÓJ POLSKI WSCHODNIEJ
30 stycznia Rada Ministrów przyjęła Program Operacyjny „Rozwój Polski Wschodniej” (PO RPW) na lata 2007–2013. Jego celem jest przyspieszenie rozwoju społecznego Polski Wschodniej, a więc województw: lubelskiego, podkarpackiego, podlaskiego, świętokrzyskiego i warmińsko-mazurskiego. Województwa ściany wschodniej to najbiedniejsze regiony rozszerzonej o 10 państw Unii Europejskiej (bez Rumunii i Bułgarii), mierząc według siły nabywczej na mieszkańca, która stanowi 40 proc. średniego PKB (PKB) w Unii.
Do obszarów wsparcia w ramach PO RPW należą:
- nowoczesna gospodarka – stymulowanie rozwoju konkurencyjnej gospodarki opartej na wiedzy (infrastruktura uczelni, infrastruktura społeczeństwa informacyjnego, wspieranie innowacji, promocja i współpraca),
- wojewódzkie ośrodki wzrostu – rozwój wybranych funkcji metropolitarnych miast wojewódzkich (system miejskiego transportu zbiorowego, infrastruktura turystyki kongresowej i targowej),
- infrastruktura transportowa – poprawa dostępności i jakości powiązań infrastrukturalnych Polski Wschodniej (infrastruktura drogowa, trasy rowerowe),
- pomoc techniczna – wsparcie procesu wdrażania programu (działania informacyjne i promocyjne programu).
W chwili obecnej trwają tam konsultacje społeczne programu oraz tworzone są listy kluczowych projektów. Już zaplanowano w nich inwestycje w 27 uczelni, 5 parków przemysłowych, 6 parków naukowo-technologicznych, 4 inkubatory przedsiębiorczości, 14 projektów kompleksowego przygotowania terenów miejskich pod inwestycje, 6 projektów budowy centrów kongresowo-wystawienniczych, 23 obwodnice, inwestycje w drogi, mosty i przejścia graniczne. Ok. 622 mln euro pochłoną również projekty rozwoju metropolii wschodnich. Największe miasta regionu: Lublin, Białystok, Rzeszów, Kielce i Olsztyn mają szansę na rozwój nowoczesnych sieci transportu zbiorowego oraz budowę infrastruktury wystawienniczej, targowej, kongresowej i konferencyjnej. Komisja Europejska bowiem kładzie duży nacisk na rozwój miast.
BEATA JURKOWICZ
Źródło:
