Co grozi za długi?

redaktor Bankier.pl

Niespłacany dług może przysporzyć wielu poważnych konsekwencji. Należy liczyć się z ponaglającymi telefonami od wierzycieli, windykatorów, otrzymywaniem wezwań do zapłaty, a w ostateczności egzekucją komorniczą. Wyjaśniamy, co czaka dłużnika za niespłacanie zobowiązań i czy ma możliwość uchylenia się od odpowiedzialności.

To kolejny odcinek z naszej edukacyjnej serii pt. "Jak wyjść z długów?". W pozostałych poradnikach piszemy m.in. o tym:

"Jak wyjść z długów?" - cykl porad dla dłużników w Bankier.pl. Kliknij, żeby zobaczyć pozostałe poradniki
"Jak wyjść z długów?" - cykl porad dla dłużników w Bankier.pl. Kliknij, żeby zobaczyć pozostałe poradniki (Bankier.pl)

Etapy zadłużenia – krok po kroku

Wiele osób ma problem z terminowym regulowaniem zobowiązań. Przyczyn takiego stanu rzeczy można upatrywać w nieumiejętnym gospodarowaniu domowym budżetem czy problemami finansowymi. Jednak kiedy pojawią się już zaległości w spłacie, nie jest ważna ich przyczyna. Należy jak najszybciej podjąć kroki, aby uregulować swój dług. W przeciwnym wypadku możemy być pewni, że wierzyciele zgłoszą się o swoje pieniądze.  

1. Kwota główna i odsetki

Zaciągając kredyt czy inne zobowiązanie, jesteśmy związani terminem jego spłaty. Należy pamiętać, że w momencie, kiedy należność staje się wymagalna, powstaje dług, który powinien zostać uregulowany. W przeciwny wypadku wierzyciel może zrekompensować sobie zwłokę poprzez naliczanie odsetek. Ponadto należy być świadomym, że wierzyciel może ich żądać nawet w sytuacji, kiedy nie poniósł żadnej szkody, a opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik nie ponosi odpowiedzialności.

2. Wezwanie do zapłaty

Następstwem braku spłaty długu jest wystawienie wezwania do zapłaty. Wierzyciel w jego treści wskazuje najistotniejsze informacje, na podstawie których żąda zapłaty długu, tj. wartość zaległości, data ich powstania, termin do spłaty. Jeśli dłużnik zignoruje otrzymane pismo, może być pewien, że niebawem pojawi się kolejne. Jednak w tym wypadku wierzyciel może wskazać, że jest to ostatnie wezwanie przed skierowaniem sprawy na drogę sądową. 

3. Windykacja

Wierzyciel może również podjąć inne metody odzyskiwania długu. W tym celu może skorzystać z usług firmy windykacyjnej lub sprzedać swój dług. W efekcie obydwu rozwiązań dłużnik musi liczyć się z szeregiem środków, które mają na celu jego zdyscyplinowanie, tj. SMS-y, e-maile czy upomnienia listowne. Jeśli wysyłane monity nie pomogą oraz dłużnik nie dopowie na wezwania do zapłaty, sprawa trafia do sadu.

4. Wyrok sądu

Po rozpatrzeniu sprawy przez sąd zostaje wydane orzeczenie o nakazie zapłaty, które skutkuje wystąpieniem wierzyciela o nadanie wyrokowi lub nakazowi zapłaty klauzuli wykonalności. Jest ona podstawą skierowania sprawy do komornika, który rozpocznie postępowanie egzekucyjne.

Co może komornik?

Długów nie można bagatelizować. Niespłacane należności trafią prędzej czy później do komornika, który posiada środki przymusu pozwalające na skuteczne ich ściągnięcie. – Podstawowym zadaniem komornika sądowego jest prowadzenie egzekucji sądowej, w ramach której dąży do wyegzekwowania z majątku dłużnika należności dla wierzyciela. Egzekucja to przymus. Jest wszczynana wtedy, gdy dłużnik, pomimo nałożonego przez sąd obowiązku, nie spłaca długu – mówi Monika Janus, rzecznik prasowy Krajowej Rady Komorniczej.

Dłużnik powinien być świadomy, że egzekucja świadczeń pieniężnych może być prowadzona z:

  • ruchomości,
  • wynagrodzenia za pracę, ze świadczeń emerytalno-rentowych,
  • rachunków bankowych,
  • innych wierzytelności,
  • innych praw majątkowych, jak np. akcji, udziałów,
  • nieruchomości,
  • przez zarząd przymusowy,
  • przez sprzedaż przedsiębiorstwa lub gospodarstwa rolnego.

Jak wskazuje Monika Janus, podstawą egzekucji jest tytuł wykonawczy, czyli dokument urzędowy potwierdzający istnienie i zakres kwalifikującego się do egzekucji roszczenia wierzyciela (np. wyrok, ugoda, nakaz zapłaty). Dokument ten powinien dokładnie precyzować świadczenie, które ma być spełnione oraz osobę wierzyciela i dłużnika. Przy czym należy podkreślić, że komornik nie może podejmować czynności egzekucyjnych bez złożenia przez wierzyciela ważnego tytułu wykonawczego oraz wniosku o wszczęcie egzekucji.

Przydatne:

Komornik jest związany treścią wniosku, jeśli natomiast nie ma wyraźnego zastrzeżenia co do sposobu egzekucji, może prowadzić ją ze wszystkich składników majątku, zważając jednak by była ona najmniej uciążliwa dla dłużnika. Z chwilą wszczęcia egzekucji komornik zawiadamia dłużnika o tym fakcie, informując go o tytule prawnym, na rzecz kogo jest prowadzona oraz jakich kwot dotyczy.

1. Egzekucja z ruchomości

W przypadku dokonania przez komornika skutecznego zajęcia ruchomości wyznaczana jest licytacja publiczna, która ma na celu spieniężenie rzeczy. Cena wywołania wynosi 75 proc. wartości rynkowej, jeśli natomiast nie uda się sprzedaż zajętej ruchomości, na kolejnej licytacji spada do 50 proc. ceny oszacowania.

Z uzyskanej ze sprzedaży kwoty zaspokaja się wierzycieli oraz potrąca się koszty egzekucyjne. Co istotne dla dłużnika, egzekucję prowadzi się przeważnie ze wszystkich jego ruchomości. – Od tej zasady ustawa przewiduje jednak wyjątki wyliczając przedmioty, które z przyczyn humanitarnych i społecznych nie podlegają egzekucji. Są to:

  • przedmioty i urządzenia domowe,
  • pościel, bielizna i ubrania codzienne, niezbędne dla dłużnika i będących na jego utrzymaniu członków jego rodziny,
  • ubranie niezbędne do pełnienia służby lub wykonywania zawodu,
  • zapasy żywności i opału niezbędne dla dłużnika i będących na jego utrzymaniu członków jego rodziny na okres jednego miesiąca,
  • ograniczeniu podlegają zwierzęta – jedna krowa lub dwie kozy albo trzy owce potrzebne do wyżywienia dłużnika i będących na jego utrzymaniu członków jego rodziny wraz z zapasem paszy i ściółki do najbliższych zbiorów,
  • nie mogą zostać zajęte narzędzia i inne przedmioty niezbędne do osobistej pracy zarobkowej dłużnika oraz surowce niezbędne dla niego do produkcji na okres jednego tygodnia, z wyłączeniem pojazdów mechanicznych,
  • ograniczeniu podlegają przedmioty niezbędne do nauki, papiery osobiste, odznaczenia i przedmioty służące do wykonywania praktyk religijnych oraz przedmioty codziennego użytku, które mogą być sprzedane tylko znacznie poniżej ich wartości, a dla dłużnika mają znaczną wartość użytkową,
  • produkty lecznicze oraz przedmioty niezbędne ze względu na niepełnosprawność dłużnika lub członków jego rodziny.

2. Egzekucja z nieruchomości

Po zajęciu nieruchomości, biegły sądowy - rzeczoznawca majątkowy dokonuje wyceny i określa jej wartość rynkową. Cena wywołana w licytacjach wynosi odpowiednio 3/4 ceny wywołania i 2/3 ceny oszacowania. Należy podkreślić, że po dokonaniu zajęcia rozporządzenie przed dłużnika (czyli np. sprzedaż, darowizna) nieruchomością nie ma wpływu na dalsze postępowanie. Obciążenie nieruchomości przez dłużnika po jej zajęciu (np. poprzez wpis hipoteki) oraz rozporządzenie opróżnionym miejscem hipotecznym jest nieważne. Tak samo wygląda sytuacja z oddaniem zajętej nieruchomości w użyczenie, leasing, najem lub dzierżawę – jest to  bezskuteczne wobec nabywcy.

3. Egzekucja z innych środków

Dłużnik musi się liczyć z tym, że komornik może również dokonać egzekucji z wynagrodzenia za pracę, świadczeń emerytalno-rentowych ZUS, rachunku bankowego czy innych wierzytelności, w tym przysługujących z urzędu skarbowego z tytułu zwrotu nadpłaty podatku wynikającego z rozliczenia rocznego PIT. – Przy zastosowaniu tych sposobów egzekucji komornik zawiadamia zakład pracy, bank czy ZUS lub podmiot, na rzecz którego dłużnik świadczy usługi, wykonuje zlecenia o fakcie dokonania zajęcia, wzywając dany podmiot, aby nie wypłacał dłużnikowi należnej kwoty, tylko przekazywał ją bezpośrednio do komornika. Dłużnik zawiadamiany o powyższym otrzymuje zakaz odbioru zajętych kwot. Z wyegzekwowanych kwot komornik dokonuje podziału między wierzycielami, potrącając koszty egzekucyjne – informuje Monika Janus.

Jednak dłużnik nie pozostaje całkowicie pozbawiony praw. Należy znaczyć, że zgodnie z prawem egzekucji nie podlegają określone środki bądź ich części, o czym szerzej pisaliśmy w artykule „Ile może zająć komornik z wynagrodzenia, emerytury, renty i konta bankowego w 2018 roku”

Prawa dłużnika

Dłużnik jest zobowiązany do spłaty posiadanych zaległości, jednak ma możliwość skorzystania z praw mu przysługujących, których wynikiem może być zawieszenie postępowania czy jego umorzenie.

Przede wszystkim każdy dłużnik ma prawo do złożenia skargi na czynność komornika w przypadku naruszenia procedury. Ale, jak podkreśla Monika Janus, samo złożenie skargi nie wstrzymuje postępowania, jednak sąd może na jego wniosek zawiesić w całości lub części postępowanie egzekucyjne. Skarga może zostać złożona na:

  • dokonanie nieprawidłowo czynności, a co za tym idzie na naruszenie przepisów prawnych,
  • na zaniechanie, czyli  brak podjęcia przez komornika określonych w ustawie czynność, np. nie wyznaczenie licytacji, brak zakończenia postępowania egzekucyjnego.

Dłużnik ma prawo wnieść skargę w terminie tygodnia od dnia dokonania czynności, zawiadomienia o dokonaniu czynności strony lub osoby, której prawo zostało przez czynność komornika naruszone, lub powzięcia wiadomości przez skarżącego o dokonanej czynności. Skargę w formie pisemnej należy wnieść bezpośrednio do komornika, który w terminie trzech dni od dnia jej otrzymania sporządza uzasadnienie zaskarżonej czynności czy przyczyn jej zaniechania i przekazuje dokumenty do właściwego sądu. Dłużnik w piśmie powinien zawrzeć informację o co wnosi, tj. uchylenie  zaskarżonej czynności, zmiana zaskarżonej czynności bądź żądanie dokonania czynności, w przypadku zaniechania.

Kolejnym prawem dłużnika jest prawo do uzyskania informacji na każdym etapie postępowania oraz do przeglądania akt i otrzymywania z nich odpisów. – Jedną z podstawowych zasad postępowania cywilnego jest zasada jawności postępowania wynikająca z art. 45 Konstytucji oraz art. 6 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka, która swój wyraz znalazła także w postępowaniu egzekucyjnym. Na jej mocy strony mają prawo do przeglądania akt postępowania, otrzymywania z nich odpisów, kopii, wyciągów, w tym protokołów z czynności. W związku z tym komornik powinien zawiadomić stronę postępowania o każdej dokonanej czynności, o której terminie nie była zawiadomiona i przy której nie była obecna, i na jej żądanie udziela wyjaśnień o stanie sprawy – wyjaśnia Monika Janus.

Dłużnik może również skorzystać z prawa do wypowiedzenia się przed zawieszeniem lub umorzeniem egzekucji. – Przed umorzeniem i zawieszeniem postępowania komornik wysłuchuje dłużnika i wierzyciela. Dłużnik zatem ma prawo do złożenia odpowiedzi na tę czynność komornika. Od września 2016 r. komornik czynność tę wykonuje fakultatywnie, to jest, gdy uzna jej wykonanie za stosowne w okolicznościach konkretnego przypadku. Natomiast w przypadku dokonania takiej czynności komornik nie może pomijać złożonych przez dłużnika wyjaśnień – dodaje Monika Janus.

Wierzyciel we wniosku egzekucyjnym może wskazać sposoby przeprowadzenia przez niego egzekucji. W przeciwnym wypadku wniosek egzekucyjny umożliwia egzekucję ze wszystkich dopuszczalnych sposobów z wyjątkiem nieruchomości. Jednak prawo do zastosowania najmniej uciążliwego sposobu egzekucji zobowiązuje komornika do wyboru najmniej uciążliwej drogi egzekucji. Ponadto dłużnikowi przysługuje prawo do żądania zawieszenia egzekucji z jednej części majątku, jeżeli posiada on zajęty inny majątek, który w sposób oczywisty wystarcza na zaspokojenie wierzyciela. Wówczas we wniosku o zawieszenie egzekucji dłużnik powinien wykazać majątek oraz przybliżyć jego wartość.

Możliwości uchylenia się od długów – przedawnienie

Istotną kwestią dla dłużnika są możliwości uchylenia się od powstałych długów. Jednak, aby nie było tak kolorowo, należy zaznaczyć, że są one raczej wynikiem zaniedbania ze strony wierzyciela niż ukrytą furtką dla dłużnika. Oczywiście mowa o przedawnieniu. Przy czym możemy mieć do czynienia z przedawnieniem wierzytelności nie stwierdzonej orzeczeniem lub wykonalność orzeczeń.

W przypadku przedawnienia wierzytelności niestwierdzonej orzeczeniem roszczenia majątkowe ulegają przedawnieniu w terminie 6 lat, natomiast dla roszczeń o świadczenia okresowe oraz roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej - 3 lata. Przy czym świadczeniami okresowymi są m.in. czynsz z umowy najmu lub dzierżawy, wynagrodzenie z tytułu umowy o pracę, alimenty, renta, odsetki i raty kredytów bankowych.

– Zgodnie z generalną zasadą prezentowaną w ustawie z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny jedną z możliwości uchylenia się od obowiązku spłaty ewentualnych długów po upływie przedawnienia roszczenia jest podniesienie zarzutu przedawnienia przed sądem. Zgodnie z wprowadzonymi w dniu 9 lipca 2018 r. zmianami do art. 118 Kodeksu cywilnego, jeżeli przepis szczególny nie stanowi inaczej, termin przedawnienia wynosi 6 lat, a dla roszczeń o świadczenia okresowe oraz roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej – 3 lata. Jednakże koniec terminu przedawnienia przypada na ostatni dzień roku kalendarzowego, chyba że termin przedawnienia jest krótszy niż dwa lata – wyjaśnia adwokat Tomasz Gurdek. Dodatkowo z dniem 9 lipca 2018 r. zaczął obowiązywać przepis, który stanowi, że po upływie terminu przedawnienia nie można domagać się zaspokojenia roszczenia przysługującego przeciwko konsumentowi. Wprowadzenie tego przepisu ma na celu ukrócenie praktyk firm prowadzących obrót wierzytelnościami, które dochodziły od konsumentów zwrotu zadłużenia, które uległo już przedawnieniu.

Natomiast przedawnienie wykonalności orzeczeń określa treść art. 125 Kodeksu cywilnego obowiązująca od 9 lipca 2018 r. – Roszczenie stwierdzone prawomocnym orzeczeniem sądu lub innego organu powołanego do rozpoznawania spraw danego rodzaju albo orzeczeniem sądu polubownego, jak również roszczenie stwierdzone ugodą zawartą przed sądem, sądem polubownym albo ugodą zawartą przed mediatorem i zatwierdzoną przez sąd przedawnia się z upływem 6 lat, wyjaśnia Tomasz Gurdek. Jeżeli stwierdzone w ten sposób roszczenie obejmuje świadczenia okresowe, roszczenie o świadczenie okresowe należne w przyszłości przedawnia się z upływem 3 lat. – Należy wskazać, że termin biegu przedawnienia wykonalności roszczeń może zostać przerwany przez każdą czynność przed organem powołanym do egzekwowania roszczeń danego rodzaju, np. przez wszczęcie egzekucji przez komornika sądowego. Po każdym przerwaniu biegu przedawnienia biegnie ono na nowo, jednakże w sytuacji wszczęcia postępowania przed organem powołanym do egzekwowania roszczeń przedawnienie nie biegnie na nowo, dopóki postępowanie to nie zostanie zakończone – wyjaśnia Tomasz Gurdek.

Inną możliwością poradzenia sobie z długami, których nie jesteśmy w stanie spłacić, jest ogłoszenie upadłości konsumenckiej.

Ukrywanie majątku nie popłaca

Z utratą majątku w wyniku postępowania egzekucyjnego nie może pogodzić się wielu dłużników. Niejednokrotnie obmyślają plan ukrycia swojego dobytku czy przepisania go na członka rodziny. Należy jednak pamiętać, że obowiązkiem dłużnika jest współpraca z komornikiem. W przeciwnym wypadku może mu grozić nawet kara pozbawienia wolności.  

Utrudnianie komornikowi podejmowania działań, które mają na celu egzekucję ze składników majątku, a w szczególności ukrywanie, zbywanie, przekazanie, niszczenie, rzeczywiste i pozorne obciążanie lub uszkadzanie składników majątku, zajętych lub zagrożonych zajęciem, jak również usuwanie znaków zajęcia nałożonych przez komornika, grozi odpowiedzialnością karną od 3 miesięcy do 8 lat (art. 300 kc).

Katarzyna Rostkowska

Źródło:
Tematy:

Newsletter Bankier.pl

Dodałeś komentarz Twój komentarz został zapisany i pojawi się na stronie za kilka minut.

Nowy komentarz

Anuluj
0 0 open_mind

ale 17-18 cm to normalny czy już za długi ?

! Odpowiedz
3 6 echo_fan

Mnie wkurza to coraz większe przyzwolenie na niespłacanie długów. Niby ma to pomóc w karczowaniu nieprawidłowości w systemie, ale finał będzie taki, że Kowalski będzie się czuł jeszcze bardziej bezkarny. Przedawnienie to chora instytucja.

! Odpowiedz
2 10 adamleszcz

Niech krętacze "doradcy" z Idea Bank poczytają jaka czeka ich przyszłość za ukradzione tysiącom ludzi miliard złotych z ich własnych oszczędności na te "bezpieczne jak lokata" papiery ich wspólnika kryminalisty GetBack. Prawo tak konstruowane aby wspierać bankierskich złodziei, a jak oni ukradną trzeba być korporacją dwa razy większą aby z tą hołotą wygrać.

Pokaż cały komentarz ! Odpowiedz
3 2 echo_fan

To nie Idea Bank "ukradł" pieniądze tylko GetBack. Bank nie ma nic wspólnego od 2016 r. z Getbackiem.

! Odpowiedz
13 0 mapli

długi to paskudna sprawa, nie zazdroszczę. znam taka sytuację właśnie, że sie nie płaciło nie płaciło aż windykator się upomniał. dobrze, że to kruk to się bez problemu dogadali ale ile nerwów było wcześniej to ich.

! Odpowiedz
0 9 klejnotnilu

Czyżby dział wizerunkowy Kruka zawitał na portal? ;)

! Odpowiedz
2 8 ak_17

Na szczęście najnowsze propozycje ustawodawcy, w imieniu szczęśliwego suwerena, pozwolą jeszcze skuteczniej unikać spłacania długów - postępowanie urzędowe na etapie komorniczym może stać się całkowicie bezsensowne w obliczu nowych wymogów ograniczających wierzyciela (likwidacja skargi pauliańskiej, obowiązek zaprzestania egzekucji gdy Porsche okaże się być własnością babci, pałac - żony z rozdzielnością majątkową, etc. Złodziej (dłużnik który kombinuje jak nie zapłacić swego zobowiązania to zwykły złodziej) pokaże dokumenty własności na inne osoby i koniec szans dla wierzyciela.

Pokaż cały komentarz ! Odpowiedz
8 4 marxs

po prostu PIS dba o swój elektorat ciemnoty,złodziei i oszustów

! Odpowiedz