REKLAMA
Tour de spółki

Jak pozbyć się długu po rodzicach, mężu, dziadkach, dzieciach?

Katarzyna Rostkowska2018-12-28 05:40redaktor Bankier.pl
publikacja
2018-12-28 05:40

Każda osoba odpowiada za swoje długi. Zdarzają się jednak sytuacje, w których można zostać pociągniętym do spłaty zobowiązań bliskich, a nawet osób trzecich.

Podstawowym obowiązkiem osób posiadających zobowiązania jest ich spłata i wywiązywanie się z podpisanych umów. Osobom uchylającym się od regulowania należności grożą różnego rodzaju sankcje – naliczanie odsetek karnych, egzekucja z majątku, zajęcie przez komornika wypłaty czy w skrajnych przypadkach - kara pozbawienia wolności. Jednak nie tylko za swoje długi możemy zostać pociągnięci do odpowiedzialności. Może się tak stać również w sytuacji podpisania umowy poręczenia czy przy przyjęciu spadku.

Artykuł jest kolejnym poradnikiem z naszej serii edukacyjnej "Jak wyjść z długów?". Dowiecie się z niej m.in.:

"Jak wyjść z długów?" - seria edukacyjna Bankier.pl. Kliknij w zdjęcie, żeby zobaczyć wszystkie dotychczasowe poradniki / Bankier.pl

Czy odpowiadamy za długi rodziny?

Z reguły odpowiadamy wyłącznie za swoje długi, jednak są sytuacje, w których będziemy mieć do czynienia z odpowiedzialnością solidarną. Zobowiązanie jest solidarne, jeżeli wynika z ustawy lub z czynności prawnej (art. 369 kc). Domniemywa się, że jeżeli kilka osób zaciągnęło zobowiązanie dotyczące ich wspólnego mienia, są one zobowiązane do solidarnej jego spłaty, chyba że umówiono się inaczej (art. 370 kc). – W przypadku odpowiedzialności za długi możemy mieć do czynienia z solidarnością dłużników, kiedy to kilku dłużników może być zobowiązanych w ten sposób, że wierzyciel może żądać całości lub części świadczenia od wszystkich dłużników łącznie od kilku z nich lub od każdego z osobna, a zaspokojenie wierzyciela przez któregokolwiek z dłużników zwalnia pozostałych (art. 366 § 1 kc) – wyjaśnia radca prawny Przemysław Petrów z Przyjaznej Kancelarii.

Odpowiedzialność za długi osoby trzeciej może również powstać przez umowę poręczenia, na mocy której poręczyciel zobowiązuje się względem wierzyciela wykonać zobowiązanie na wypadek gdyby dłużnik swojego zobowiązania nie wykonał. W takim przypadku poręczyciel jest odpowiedzialny jak współdłużnik solidarny.

Jak wskazuje Przemysław Petrów, z odpowiedzialnością solidarną mamy również do czynienia w kwestiach podatkowych. – Przykładowo, małżonkowie opodatkowani łącznie od sumy swoich dochodów na podstawie odrębnych przepisów ponoszą solidarną odpowiedzialność za zobowiązania podatkowe. W razie śmierci jednego z nich, drugi ponosi odpowiedzialność – informuje Przemysław Petrów.

Przydatne:

Z odpowiedzialnością za długi rodziny mamy również styczność w sytuacji, gdy pełnoletnie dziecko zamieszkuje z rodzicem, a zadłużenie odnosi się do opłat związanych z zajmowaniem danego lokalu na podstawie stosunku najmu czy spółdzielczego prawa do mieszkania. – Wówczas za zapłatę czynszu i innych należnych opłat odpowiadają solidarnie z najemcą stale zamieszkujące z nim osoby pełnoletnie. Odpowiedzialność tych osób ogranicza się jednak wyłącznie do wysokości czynszu i innych opłat należnych za okres ich stałego zamieszkiwania – wyjaśnia Przemysław Petrów.

Jak sprawdzić długi współmałżonka?

Nie istnieje jeden niezawodny sposób sprawdzenia długów bliskich, w tym współmałżonka. Jeśli chcemy dowiedzieć się, jak wygląda sytuacja zadłużenia, najlepszym sposobem będzie skorzystanie z bazy Biur Informacji Gospodarczych czy BIK. – Aktualnie jednak, ze względu na obowiązujące przepisy w zakresie ochrony danych osobowych (RODO), formalne sprawdzenie, czy współmałżonek lub inny członek rodziny posiada długi, jest w praktyce niemożliwe. (…) Dostęp do informacji w nich zawartych przysługuje osobie bezpośrednio zainteresowanej oraz osobom mającym interes prawny w pozyskaniu takich danych. Jeżeli małżonek chciałby zasięgnąć informacji o zaciągniętych przez współmałżonka zobowiązaniach, powinien poprosić go o wystawienie upoważnienia do sprawdzenia go w określonej bazie – mówi Robert Nogacki, radca prawny z Kancelarii Prawnej Skarbiec.

Wspólne konto – jakie niebezpieczeństwo za sobą niesie?

Ustawa Prawo bankowe umożliwia założenie wspólnego rachunku bankowego przez osoby, które nie muszą być spokrewnione. Prowadzenie konta jest bowiem zobowiązaniem umownym, do którego dochodzi wskutek zgodnego oświadczenia woli. Należy jednak pamiętać, że to rachunek bankowy stanowi dla komornika najlepsze źródło zaspokojenia prowadzonej egzekucji, niezależnie od tego, czy jest prowadzony wyłącznie dla dłużnika, czy dodatkowo dla osób trzecich.

– Gdy jeden ze współwłaścicieli wspólnego konta bankowego posiada długi, rachunek taki może stać się przedmiotem egzekucji. Komornik, wyposażony w tytuł wykonawczy wystawiony przeciwko dłużnikowi może zająć wierzytelności z jego rachunku, niezależnie od tego, czy jest on wyłącznie jego własnością, czy rachunkiem wspólnym. W przypadku zajęcia wspólnego konta egzekucja prowadzona będzie z udziału dłużnika w tym rachunku, zgodnie z treścią umowy regulującej jego prowadzenie. Umowę taką należy w terminie tygodnia od daty zajęcia rachunku przedłożyć komornikowi. W przypadku nieprzedłożenia umowy bądź w sytuacji, gdy umowa nie określa udziałów poszczególnych współwłaścicieli w rachunku wspólnym domniemywa się, że udziały są równe. W praktyce może się zdarzyć, iż komornik, prowadząc egzekucję wobec jednego ze współwłaścicieli rachunku, może chcieć sięgnąć do całości udziałów w rachunku wspólnym. W takim wypadku należy wytoczyć powództwo o zwolnienie spod egzekucji udziału nienależącego do dłużnika – wyjaśnia Robert Nogacki.

Czy rozdzielność majątkowa ochroni przed długami?

Zawarcie związku małżeńskiego wiąże się z odpowiedzialnością za długi naszego małżonka. Oboje małżonkowie są odpowiedzialni solidarnie za zobowiązania zaciągnięte przez jednego z nich w sprawach wynikających z zaspokajania zwykłych potrzeb rodziny, wyjaśnia Przemysław Petrów.

Ponadto dodaje, że z chwilą zawarcia małżeństwa powstaje między małżonkami z mocy ustawy wspólność majątkowa (wspólność ustawowa) obejmująca przedmioty majątkowe nabyte w czasie jej trwania przez oboje małżonków lub przez jednego z nich (majątek wspólny). Przedmioty majątkowe nieobjęte wspólnością ustawową należą do majątku osobistego każdego z małżonków. Przy czym Kodeks rodzinny i opiekuńczy wskazuje szereg czynności mogących skutkować powstaniem poważnych zobowiązań, na dokonanie których wymagana jest pod rygorem nieważności zgoda drugiego małżonka, a są to:

  • czynność prawna prowadząca do zbycia, obciążenia, odpłatnego nabycia nieruchomości lub użytkowania wieczystego, jak również prowadząca do oddania nieruchomości do używania lub pobierania z niej pożytków,
  • czynność prawna prowadząca do zbycia, obciążenia, odpłatnego nabycia prawa rzeczowego, którego przedmiotem jest budynek lub lokal,
  • czynność prawna prowadząca do zbycia, obciążenia, odpłatnego nabycia i wydzierżawienia gospodarstwa rolnego lub przedsiębiorstwa,
  • darowizna z majątku wspólnego, z wyjątkiem drobnych darowizn zwyczajowo przyjętych.

W kwestii długów związanych z zaciągnięciem zobowiązania, sytuacja wygląda następująco. Jeśli umowa kredytu bądź pożyczki została zaciągnięta za zgodą współmałżonka, wierzyciel może żądać zaspokojenia z majątku wspólnego małżonków. Jednak, jeśli doszło do zawarcia zobowiązania bez zgody drugiego małżonka albo zobowiązanie jednego z małżonków nie wynika z czynności prawnej, wierzyciel może żądać zaspokojenia tylko z majątku osobistego dłużnika, z jego wynagrodzenia za pracę lub z dochodów uzyskanych przez dłużnika z innej działalności zarobkowej.

– Skutecznym zabezpieczeniem się przed ponoszeniem odpowiedzialności za długi małżonka jest zawarcie umowy w formie aktu notarialnego, w której można wspólność ustawową rozszerzyć lub ograniczyć albo ustanowić rozdzielność majątkową lub rozdzielność majątkową z wyrównaniem dorobków (umowa majątkowa). Umowa taka może również poprzedzać zawarcie małżeństwa – tłumaczy Przemysław Petrów.

Dziedziczenie długu

Odpowiedzialność za długi rodziny może być również związana ze zobowiązaniami odziedziczonymi w spadku po zmarłym krewnym lub małżonku. Należy pamiętać, że nabycie spadku następuje z chwilą jego otwarcia. Jednak spadkobierca ma wybór, a mianowicie może przyjąć spadek bez ograniczenia odpowiedzialności za długi (przyjęcie proste), z ograniczeniem tej odpowiedzialności (przyjęcie z dobrodziejstwem inwentarza) bądź też spadek odrzucić. Przy czym, jak wskazuje Przemysław Petrów, oświadczenie o przyjęciu lub o odrzuceniu spadku może być złożone w ciągu sześciu miesięcy od dnia, w którym spadkobierca dowiedział się o tytule swego powołania. Natomiast jego brak w określonym terminie jest jednoznaczny z przyjęciem spadku z dobrodziejstwem inwentarza.

Odpowiedzialność za długi jest zatem ściśle związana ze sposobem przyjęcia spadku. – W razie prostego przyjęcia spadku, spadkobierca ponosi odpowiedzialność za długi spadkowe bez ograniczenia. Natomiast w razie przyjęcia spadku z dobrodziejstwem inwentarza spadkobierca ponosi odpowiedzialność za długi spadkowe tylko do wartości ustalonego w wykazie inwentarza albo spisie inwentarza stanu czynnego spadku. Ponadto do chwili podziału spadku spadkobiercy ponoszą solidarną odpowiedzialność za długi spadkowe. Jeżeli jeden ze spadkobierców spełnił świadczenie, może on żądać zwrotu od pozostałych spadkobierców w częściach, które odpowiadają wielkości ich udziałów. Natomiast od chwili podziału spadku spadkobiercy ponoszą odpowiedzialność za długi spadkowe w stosunku do wielkości udziałów – dodaje Przemysław Petrów.

Spadek niczym kot w worku

Kwestie spadkowe, a przede wszystkim dziedziczenie długu, są dość problematyczne. Należy pamiętać, że masa spadkowa składa się z zarówno z ogółu praw i zobowiązań spadkodawcy. W sytuacji kiedy jako spadkobierca orientujemy się w sytuacji majątkowej osoby zmarłej, możemy dokonać świadomego wyboru co do przyjęcia bądź odrzucenia spadku. W przeciwnym przypadku nie powinniśmy przyjmować spadku wprost, bowiem wówczas odpowiedzialność za ewentualne długi spadkowe nie zostanie ograniczona wyłącznie do wysokości stanu czynnego spadku, lecz rozciągnie się również na majątek osobisty spadkobiercy, bez żadnych ograniczeń.

– Najlepszym źródłem informacji w takich sytuacjach jest najbliższa rodzina lub przyjaciele. Warto także przejrzeć dokumentację zmarłego, dotyczącą spraw finansowych. Jeśli jednak z pozyskanych informacji ani z dokumentów nic nie wynika, należy skorzystać z innych dostępnych narzędzi, takich jak bazy danych BIK czy KRD. W celu pozyskania informacji należy powołać się na interes prawny, wskazując na toczące się postępowanie o stwierdzenie nabycia spadku, do którego należy dołączyć akt zgonu spadkodawcy. Może się jednak zdarzyć, że pomimo podjęcia tych czynności, nie uzyskamy potrzebnej informacji. Czasami administratorzy baz danych uzależniają ich udzielenie od tego, czy osoba zainteresowana złożyła oświadczenie o przyjęciu spadku. Jeszcze innym sposobem na sprawdzenie, czy spadkodawca posiadał długi jest złożenie w sądzie wniosku dotyczącego spisu inwentarza. Spis inwentarza przeprowadza komornik, którego zadaniem jest ustalenie składników należących do masy spadkowej. Z dokumentu tego dowiemy się, czy spadkodawca miał długi. To z kolei pozwoli nam podjąć decyzję o tym, czy i w jaki sposób chcemy przyjąć spadek – wyjaśnia Robert Nogacki.

Źródło:
Tematy
Zapytaj eksperta o kredyt hipoteczny

Zapytaj eksperta o kredyt hipoteczny

Komentarze (2)

dodaj komentarz
marxs
zaPISz się do PIS nie tylko pozbędziesz się długów a jeszcze będziesz zarabiał 65 tys. zł miesięcznie
jura78
generalnie za niespłacone długi nic nie grozi poza co najwyżej licytacja komorniczą majątku który wcześniej mozna było ukryć - wystarczy zapłacic jedna ratę i juz wiecej nie musimy spłacać - tak jak miało to miejsce w skok wołomin i innych podobnych instytucjach. Jak weźmie kredyt i nic nie spłaci to wtedy sąd generalnie za niespłacone długi nic nie grozi poza co najwyżej licytacja komorniczą majątku który wcześniej mozna było ukryć - wystarczy zapłacic jedna ratę i juz wiecej nie musimy spłacać - tak jak miało to miejsce w skok wołomin i innych podobnych instytucjach. Jak weźmie kredyt i nic nie spłaci to wtedy sąd może to podciagnąc pod wyłudzenie i za to jest do 8 lat paczki ( w teorii przynajmniej) , dlatego panowie płacili po jednej racie i są "czyści"

Powiązane: Tylko u nas

Polecane

Najnowsze

Popularne

Ważne linki