Pracodawcy w Polsce coraz wyraźniej sygnalizują zmianę podejścia do rekrutacji. Jak wynika z badania ManpowerGroup, dziś o sukcesie kandydata decyduje nie tylko wiedza techniczna, ale przede wszystkim zestaw kompetencji uniwersalnych. Elastyczność, gotowość do nauki czy umiejętność współpracy stają się kluczowe przy podejmowaniu decyzji o zatrudnieniu.
Na rynku pracy rośnie znaczenie kompetencji, które jeszcze kilka lat temu traktowane były jako „miękkie dodatki”. Dziś to właśnie one coraz częściej przesądzają o zatrudnieniu. Z badania przeprowadzonego przez ManpowerGroup wśród 502 pracodawców w Polsce i ponad 39 tys. na świecie wynika, że do najbardziej pożądanych przez nich kompetencji należą:
- profesjonalizm i etyka pracy - 36 proc.,
- kompetencje komunikacyjne i zespołowe - 33 proc.,
- krytyczne myślenie - 28 proc.,
- umiejętności cyfrowe – 25 proc.,
- zarządzanie czasem i ustalanie priorytetów – 22 proc.
Rekruterzy doceniają również uczciwość i etyczne podejmowanie decyzji (16 proc.), świadomość kulturowa i inkluzywność (12 proc.), a także przywództwo i wpływ społeczny (9 proc.). Zestawienie zamykają kompetencje mentoringowe i edukacyjne (9 proc.).
Równie ważne kompetencje twarde i miękkie
Jak twierdzi Agnieszka Krzemień, ekspertka rynku pracy, menedżerka marki Right Management Talent Solutions, z perspektywy ostatnich 5–10 lat widać bardzo wyraźną zmianę w sposobie, w jaki organizacje definiują „dobrego kandydata”.
– Jeszcze niedawno, szczególnie w rolach technicznych czy eksperckich kluczowym kryterium były wąsko rozumiane kompetencje funkcyjne. Dziś pracodawcy coraz częściej podkreślają, że to kompetencje uniwersalne decydują o realnej skuteczności pracownika, jego zdolności do dowożenia wyników oraz adaptacji do zmieniających się warunków – mówi Bankier.pl Agnieszka Krzemień. – W procesach rekrutacyjnych, ocenie pracowników, awansach czy przesunięciach wewnętrznych obserwujemy wyraźne zrównanie znaczenia kompetencji twardych i miękkich. Nawet tam, gdzie jeszcze dekadę temu liczyła się niemal wyłącznie wiedza techniczna. Trendy jednoznacznie pokazują, że role i zadania ewoluują szybciej niż formalne opisy stanowisk, a to powoduje, że gwarantem kariery staje się zdolność uczenia się i adaptacji.
Niezbędna umiejętność adaptacji do zmian
Również według Marty Szymańskiej, ekspertki rynku pracy w Manpower wyniki badań bardzo wyraźnie potwierdzają zmianę, którą jest widoczna od kilku lat.
- Kompetencje miękkie przestały być dodatkiem, a stały się realnym kryterium decyzyjnym. Elastyczność i gotowość do nauki na pierwszym miejscu to bardzo czytelny sygnał. Firmy nie szukają już tylko osób dopasowanych na dziś, ale takich, które będą w stanie adaptować się do zmieniających się ról, narzędzi i modeli pracy – mówi Marta Szymańska. – Z naszych obserwacji wynika, że pracodawcy rzeczywiście weryfikują te umiejętności. Należy jednak podkreślić, że zamiast pytać o elastyczność czy pracę zespołową wprost, analizują konkretne zachowania, np. jak kandydat radził sobie ze zmianą, jak rozwiązywał konflikty, czy brał odpowiedzialność za trudne sytuacje.
Rekruterzy, którzy chcą rozpoznać potencjał przywódczy, zwracają uwagę na konkretne zachowania danej osoby w przeszłości.
– Mowa o inicjatywie, braniu odpowiedzialności i wpływie na innych bez formalnej roli – twierdzi ekspertka Manpower. – W trakcie rozmów analizują sytuacje, w których kandydat wychodził poza zakres obowiązków, usprawniał procesy lub łączył współpracę między zespołami. Duże znaczenie ma też sposób myślenia i komunikacji. Coraz częściej weryfikacja odbywa się również poprzez zadania sytuacyjne, które pokazują, jak kandydat podejmuje decyzje i działa w warunkach niepewności.
Konieczne uczenie przez całe życie
Według Agnieszki Krzemień wyraźnie rośnie także znaczenie kompetencji związanych z uczeniem się przez całe życie - nie jako hasło, ale jako realna umiejętność szybkiego porzucania nieaktualnych schematów i przyswajania nowych.
– Upskilling i reskilling są integralnym elementem budowania bezpieczeństwa zawodowego. W mojej pracy z osobami w outplacemencie bardzo często słyszę: „Jeszcze kilka lat temu nie sądziłem, że będę się przebranżawiać”. Tymczasem dla coraz większej liczby profesjonalistów zmiana ścieżki zawodowej kilka razy w trakcie życia staje się normą – wyjaśnia ekspertka. – W świecie, w którym role zmieniają się szybciej niż struktury organizacyjne, uczą się nie tylko jednostki, ale całe zespoły i organizacje.
Według niej nowym, ale niezwykle istotnym elementem zestawień kompetencji jest również etyka.
– Jej obecność w top 10 nie jest przypadkowa, z mojej perspektywy to odpowiedź na rozwój AI, automatyzacji i pracy na danych. Organizacje są coraz bardziej świadome, że etyczne decyzje pracowników przekładają się bezpośrednio na reputację marki, zaufanie klientów i regulatorów. W tym sensie etyka nie jest „miękką wartością”, lecz bardzo konkretną kompetencją biznesową – dodaje.
W IT obowiązują inne zasady?
Okazuje się jednak, że w branży IT hierarchia kompetencji wygląda nieco inaczej. Najważniejsze są tam:
- krytyczne myślenie i rozwiązywanie problemów – 42 proc.,
- umiejętności cyfrowe – 38 proc.,
- elastyczność i gotowość do nauki – 38 proc.,
- profesjonalizm i etyka – 33 proc.,
- komunikacja i praca zespołowa – 27 proc.
Według Dominika Malca, szefa zespołu rekruterów dla branży IT w Experis, układ tych kompetencji nie jest zaskoczeniem, wręcz dobrze odzwierciedla realia pracy w tym sektorze. - W przeciwieństwie do wielu innych branż, IT opiera się na ciągłym rozwiązywaniu problemów i pracy w dynamicznym, zmiennym środowisku technologicznym. Dlatego na pierwszym miejscu pojawia się myślenie krytyczne i umiejętność rozwiązywania problemów, czyli kompetencje, które bezpośrednio przekładają się na efektywność pracy. Wysoka pozycja umiejętności cyfrowych jest oczywista. Natomiast równie istotna jest elastyczność i gotowość do nauki, ponieważ technologie, narzędzia i podejścia zmieniają się dziś szybciej niż kiedykolwiek wcześniej – mówi ekspert.
Nawet w IT kompetencje miękkie mogą przesądzić o zatrudnieniu
Również zdaniem Dominika Malca w praktyce rekrutacyjnej coraz częściej to właśnie kompetencje miękkie decydują o wyborze kandydata.
– W sytuacji, gdy dwóch kandydatów IT prezentuje podobny poziom techniczny, bardzo często decydują właśnie kompetencje miękkie, sposób komunikacji, podejście do współpracy czy umiejętność rozwiązywania problemów w zespole – wyjaśnia przedstawiciel Experis. – Co więcej, zdarza się, że kandydat nieco słabszy technicznie, ale bardziej elastyczny, otwarty na naukę i dobrze funkcjonujący w zespole, wygrywa z teoretycznie lepszym ekspertem. Dla pracodawców kluczowe jest bowiem nie tylko to, co kandydat potrafi dziś, ale jak szybko będzie w stanie rozwinąć się jutro.
Wyraźna zmiana akcentu
Rynek pracy wyraźnie przesuwa akcent z wąskich kompetencji technicznych na uniwersalne umiejętności, takie jak komunikacja, elastyczność i zdolność uczenia się. To one coraz częściej decydują o zatrudnieniu i rozwoju kariery – także w branżach technologicznych. W efekcie kandydaci, którzy łączą kompetencje twarde z rozwiniętymi umiejętnościami miękkimi i potencjałem adaptacyjnym, mają dziś największe szanse na rynku pracy.
