MRPiPS pracuje nad zmianą, która ureguluje kwestie przepadku składek obywateli w ZUS. W piśmie do RPO resort dostrzegł problem związany ze społecznym wydźwiękiem spraw, w których ZUS kwestionuje tytuł do ubezpieczeń osób zgłoszonych do nich wiele lat wcześniej.
Rzecznik praw obywatelskich Marcin Wiącek na początku grudnia 2025 r. zwrócił się do MRPiPS o zajęcie stanowiska w sprawie medialnych doniesień dotyczących przepadku składek obywateli w ZUS. Chodzi o sprawę poruszoną w październiku przez „Gazetę Wyborczą”, która opisała przypadek kobiety przez 19 lat odprowadzającej składki od wynagrodzenia w swej spółce. ZUS uznał, że nigdy nie powinna była ich płacić, a z jej indywidualnego konta Zakład przejął 350 tys. zł.
RPO zwrócił uwagę, że ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych zakłada ograniczenie do pięciu lat możliwości składania korekt deklaracji rozliczeniowej i imiennego raportu miesięcznego przez płatnika składek.
ReklamaZobacz także
„Według ZUS, jeśli ktoś ma większościowy pakiet udziałów w spółce i jednocześnie pracuje w niej na etacie, to trudno mówić o klasycznym stosunku pracy. Przyjmuje, że umowa o pracę jest pozorna, a obywatel nie powinien z jej tytułu podlegać ubezpieczeniom społecznym” – czytamy w piśmie rzecznika.
Zdaniem RPO decyzje ZUS wyłączające z ubezpieczeń społecznych nawet kilkadziesiąt lat wstecz – bez zapewnienia realnej możliwości odzyskania nienależnie pobranych składek – naruszają konstytucyjne standardy ochrony praw jednostki.
Wiceminister rodziny, pracy i polityki społecznej Sebastian Gajewski w odpowiedzi opublikowanej przez RPO poinformował, że trwają prace nad zmianami w tym zakresie. Jak przekazał, resort chce, by termin przedawnienia na roszczenie płatnika w stosunku do ZUS w zakresie zwrotu nienależnie opłaconych składek rozpoczął swój bieg dopiero od dnia, w którym ZUS zawiadomi płatnika o fakcie powstania nadpłaty.
Ochrona konstytucyjnych praw majątkowych płatnika
Celem tej zmiany – jak dodał wiceminister – jest pełniejsza gwarancja ochrony konstytucyjnych praw majątkowych płatnika składek. Zapowiedział, że projekt przewiduje także przeksięgowanie składek z tytułu na tytuł do ubezpieczeń społecznych na podstawie prawomocnej decyzji ZUS.
Gajewski zaznaczył, że wprowadzenie przepisów dotyczących przeksięgowania składek z urzędu przez ZUS ma za zadanie wyeliminowanie ryzyka negatywnego wpływu weryfikacji przez ZUS tytułu do ubezpieczeń społecznych na przyszłe prawa i wysokość świadczeń emerytalno-rentowych.
„Dodatkowo w przygotowywanych przepisach, oprócz przeksięgowania z urzędu składek, wypłacone świadczenia krótkoterminowe (zasiłki chorobowe, opiekuńcze, macierzyńskie oraz świadczenia rehabilitacyjne), które zostały przyznane na podstawie tytułu, który ZUS zakwestionował w drodze decyzji, zostałyby uznane z mocy prawa jako wypłacone z drugiego tytułu, który określił ZUS jako obowiązujący danego ubezpieczonego” – wyjaśnił wiceszef MRPiPS.
W piśmie do RPO Gajewski podkreślił, że rozwiązanie to ograniczy ryzyko wpływu weryfikacji przez ZUS tytułu do ubezpieczeń społecznych na powstanie po stronie ubezpieczonego obowiązku zwrotu nienależnie pobranego świadczenia oraz konieczności ponownego składania wniosków o to świadczenie z innego tytułu. (PAP)
kkr/ joz/
