Władze Meksyku chcą, by mundial stał się resetem wizerunku kraju. Stolica zmienia się w kolorową, „instagramową” scenografię, która ma odsunąć od Meksyku wieloletnie skojarzenia z przemocą. Przez miasto przetacza się jednak fala krytyki – przeciwnicy mówią o „pudrowaniu trupa”.
Władze miasta Meksyk w maju zintensyfikowały działania związane z przygotowaniami do piłkarskich mistrzostw świata, które organizowane są wspólnie przez Meksyk, USA i Kanadę. W stolicy, gdzie rozegranych zostanie 5 meczów turnieju, a 11 czerwca odbędzie się ceremonia otwarcia, przedstawiono nową strategię wizualną miasta. Ma ona zmienić przestrzeń publiczną poprzez murale, kolorowe interwencje urbanistyczne oraz silne wykorzystanie symboliki aksolotla – endemicznego płaza, którego ostatnim naturalnym domem są kanały Xochimilco położone na południu aglomeracji Meksyku.
Szefowa rządu stolicy Clara Brugada określiła ten proces mianem „aksolotyzacji”. – Aksolotyzacja oznacza wypełnianie kolorem tego, co wcześniej było szare, tworzenie murali, przekształcanie przestrzeni publicznej, malowanie jej na feministyczny fiolet – przekazała 11 maja podczas oficjalnej prezentacji strategii wizualnej, która towarzyszyła inauguracji zmodernizowanego stołecznego pociągu Ajolote (hiszp. „aksolotl”).
Na fioletowo – w kolorze ruchu feministycznego, symbolu sprzeciwu wobec przemocy oraz walki o prawa kobiet – malowane są m.in. krawężniki, kładki dla pieszych i inne elementy infrastruktury miejskiej.
La #cdmx en su momento más kitsch de toda la historia! #ajolote #morado #fifa2026#mexico #cultura #arte pic.twitter.com/TBmQrtAkNA
— Rebeca Dallal Fratz (@rebecadallal) May 25, 2026
Jak podkreślają komentatorzy, strategia władz stolicy zakłada, by w oficjalnym przekazie raczej nie odwoływać się nawet pośrednio do kwestii bezpieczeństwa, tak aby nie wzmacniać skojarzeń Meksyku z przemocą. Zamiast tego nacisk położono na kulturę, gastronomię i tworzenie tzw. „momentów wiralowych”, czyli łatwo fotografowalnych przestrzeni i emocjonalnych doświadczeń zaprojektowanych pod media społecznościowe. W efekcie kampania ma charakter silnie „instagramowy”, nastawiony na atrakcyjność wizualną i potencjał do funkcjonowania w krótkich formatach wideo.
W ramach działań promocyjnych wokół mundialu władze stolicy zorganizowały w marcu największy trening piłkarski na świecie z udziałem 9,5 tys. osób, który pobił rekord Guinnessa. W mundialowej kampanii eksponowana jest także narodowa tradycja – wpisane na listę UNESCO ludowe obchody Dnia Zmarłych. Nawiązując do nich, jednym z wydarzeń promocyjnych była parada tzw. catrinas mundialistas – osób w futbolowych koszulkach z makijażem wzorowanym na trupiej czaszce. W trakcie turnieju planowany jest również wielki festiwal gastronomiczny promujący kuchnię meksykańską, również znajdującą się na liście niematerialnego dziedzictwa kulturowego ludzkości.
Działania te wpisują się w szerszy kontekst narastających obaw o bezpieczeństwo w trakcie mundialu związanych m.in. z lutowymi zamieszkami po zabiciu narkobarona El Mencho, ogniskami odry w Meksyku oraz napięciami politycznymi z USA, w tym zarzutami wobec gubernatora meksykańskiego stanu Sinaloa o powiązania z narkobiznesem.
W ostatnich dwóch tygodniach, wraz z intensyfikacją prac i widoczną „kolorową transformacją” miasta, wśród mieszkańców stolicy narasta fala krytyki wobec jej skali i fasadowości.
– Drażni nas marnotrawstwo. Wydaje się miliony pesos na malowanie murali, skrzyżowań i mostów na fioletowo, podczas gdy podstawowe problemy miasta nadal pozostają nierozwiązane – powiedział w wiralowej rolce twórca internetowy Charbell Mateos. Internauci wskazują także na miejsca wymagające remontu, które zamiast naprawy zostały jedynie pomalowane na fioletowo. Krytycy nazywają działania władz „makijażem politycznym”, „pudrowaniem trupa” i „plastrem naklejanym miastu, które pilnie potrzebuje operacji chirurgicznej”.
– Podczas gdy rząd „upiększa” ściany, ludzie nadal tkwią w wielogodzinnych korkach, awariach transportu publicznego, braku bezpieczeństwa i coraz bardziej wyeksploatowanym mieście – denerwował się inny mieszkaniec stolicy, Salomon Chertorivski. Niektóre prace – takie jak np. remonty stacji metra – jeszcze trwają i Meksykanie mają wątpliwość, czy w tym tempie zostaną ukończone na mundial. Mają też zastrzeżenia co do ich trwałości i użyteczności publicznej.
– Mundial powinien być okazją do prawdziwej transformacji miasta – były na to środki, międzynarodowa uwaga i realne możliwości interwencji w infrastrukturę, mobilność, przestrzeń publiczną i jej utrzymanie. Zamiast tego zdecydowano się inwestować w farbę, która już zaczyna się ścierać, a turniej jeszcze nawet się nie rozpoczął – zasygnalizowała Paty Uriza, radna dzielnicy Coyoacan, na której terenie znajduje się Stadion Azteca, jeden z obiektów, gdzie rozegrane zostaną mecze mundialu.
Krytyka dotyczy także malowania infrastruktury drogowej na fioletowo. Według części specjalistów takie rozwiązania mogą być niezgodne z przepisami, które przewidują stosowanie kolorów o wysokiej widoczności, np. żółtego. Idea nie podoba się także niektórym organizacjom feministycznym, które określiły ją jako „pustą symbolikę”.
Kwestionowane jest też wykorzystanie wizerunku aksolotli, podczas gdy – zdaniem części ekspertów i aktywistów – działania władz stolicy na rzecz ochrony tego zagrożonego gatunku pozostają niewystarczające.
Prezydentka Meksyku Claudia Sheinbaum broni decyzji szefowej rządu stolicy. – Kolor całkowicie zmienia życie miast, a ona pomalowała wiele przestrzeni na różne barwy i myślę, że nadaje to miastu radości, upiększa je i w dużym stopniu wpływa na nastrój osób, które w nim mieszkają – powiedziała Sheinbaum 15 maja.
Równocześnie władze spotykają się z krytyką za inne decyzje związane z organizacją mundialu, w tym m.in. propozycję skrócenia roku szkolnego o 40 dni, z której ostatecznie wycofano się pod wpływem sprzeciwu społecznego. Krytycznie komentowane są także wypowiedzi Brugady, która sugerowała, by w dniu inauguracji turnieju mieszkańcy stolicy pozostali w domach, co odebrano jako próbę ograniczenia ich obecności w przestrzeni publicznej na rzecz turystów.
Mecze mistrzostw świata w Meksyku zostaną rozegrane w trzech miastach – stolicy, Guadalajarze i Monterrey. Turniej, po raz pierwszy współorganizowany przez trzy kraje: Meksyk, USA i Kanadę, odbędzie się w dniach 11 czerwca – 19 lipca br. Według meksykańskiego ministerstwa turystyki mundial może przyciągnąć do kraju nawet 5,5 mln turystów.
Ola Synowiec (PAP)
osy/ zm/
