Rząd przyjął propozycję resortu gospodarki dotyczącą uregulowania renty dożywotniej. Osoby starsze mogłyby dostawać rentę w zamian za oddanie swojego mieszkania instytucjom oferującym to świadczenie, jednocześnie miałyby prawo mieszkać w nim do końca życia.
Według Centrum Informacyjnego Rządu propozycje Ministerstwa Gospodarki mają być punktem wyjścia do przygotowania projektu ustawy o rencie dożywotniej.
Jak poinformowało we wtorek CIR, potrzebę uregulowania pod kątem prawnym instytucji renty dożywotniej, adresowanej do osób starszych, zgłosił resort gospodarki. "Właściciel przenosi na świadczeniodawcę własność nieruchomości w zamian za dożywotnie, okresowe świadczenie pieniężne. Jednocześnie świadczeniobiorca miałby prawo dożywotniego mieszkania w nieruchomości - na jego rzecz ustanowiona byłaby służebność osobista mieszkania (budynku, lokalu mieszkalnego)" - wyjaśniono.
| »Renta dożywotnia i odwrócony kredyt hipoteczny to nie to samo |
Zdaniem CIR obecne regulacje zawarte w Kodeksie cywilnym nie chronią w sposób wystarczający interesów wszystkich osób zwierających tego typu umowy. Dlatego - jak wskazuje CIR - potrzebne jest wzmocnienia praw świadczeniobiorców i zwiększenia wymagań wobec świadczeniodawców.
Zgodnie z propozycją MG wypłaty świadczeń mają być gwarantowane m.in. przez ustanowienie hipoteki na nieruchomości. Hipoteka ma zabezpieczać wierzytelności.
Resort gospodarki zaproponował ponadto wprowadzenie wieloetapowej procedury zawierania umów. Ma to uchronić głównie osoby starsze, przed nadużyciami i pochopnym zawieraniem umów renty dożywotniej.
| Komentuje Łukasz Piechowiak, główny ekonomista Bankier.pl | |
Renta dożywotnia czyli tzw. "odwrócona hipoteka" budzi wiele kontrowersji. Przede wszystkim dlatego, że istnieje spore ryzyko, że osoby starsze za stosunkowo niskie świadczenia miesięczne będą przekazywać nieruchomości o sporej wartości. Na ten moment z tego typu usług korzysta raptem kilkaset osób w całej Polsce. Mechanizm jest prosty. Emeryt podpisuje umowę dożywocia z firmą, która w zamian za przekazanie jej tytułu własności do nieruchomości zobowiązuje się do końca jej życia wypłacać rentę w określonej wysokości. Niestety zwykle mowa raczej o drobnych kwotach, bo jest to produkt skierowany głównie do ludzi biednych.
Biznes polega na tym, że jeżeli renta wyniesie np. 400 zł miesięcznie, a świadczeniobiorca umrze po dwóch latach, to w zasadzie firma przejmuje nieruchomość wartą często kilkaset tysięcy złotych za mniej niż 10 tys. zł (wliczając w całą operacją pozostałe koszty obsługi prawnej). Z drugiej strony tzw. fundusze hipoteczne zarzekają się, że ich sposób działania i zawierane z nimi umowy nie stoją w sprzeczności z prawem, ponadto chronią klientów np. dając im zawsze możliwość zerwania umowy, itp. Sprawa jest skomplikowana, bo zakazanie prowadzenia tego typu działalności dodatkowo skomplikowałoby np. ustanowienie renty dożywotniej z bliskim członkiem rodziny. Do tego dochodzi kwestia ustawy o odwróconym kredycie hipotecznym, która jeśli wejdzie w życie może całkowicie wyeliminować tego typu przedsiębiorstwa z rynku. Tutaj jednak pojawia się casus firm pożyczkowych, które pomimo tego, że oferują droższe pożyczki od kredytów bankowych, to i tak mają swoich klientów. Produkt ten po prostu skierowany jest do innego rodzaju ludzi, dlatego o ile można zgodzić się na ucywilizowanie pewnych praktyk, to ich całkowita eliminacja jest nie tylko nieskuteczna, ale w niektórych przypadkach także szkodliwa dla całego rynku. | |
Propozycja MG zakłada, że informacje o rencie dożywotniej powinny być umieszczane na jednolitym arkuszu informacyjnym. Chodzi o informacje dotyczące m.in.: warunków otrzymywania renty, jej wysokości i sposobu wypłacania, a także ustanowienia na nieruchomości hipoteki i służebności osobistej mieszkania czy kosztów zawarcia umowy i możliwości jej wypowiedzenia w określonych sytuacjach.
Z informacji CIR wynika, że w czasie trwania umowy świadczeniodawca będzie mógł zbyć nieruchomość wyłącznie na rzecz innych podmiotów oferujących taką usługę. Zaproponowano możliwość przenoszenia umów przez podmiot oferujący rentę dożywotnią (inny niż zakład ubezpieczeń) na zakład ubezpieczeń. "Takie rozwiązanie zabezpieczy ciągłość umowy w przypadku, gdy podmiot oferujący rentę nie będzie mógł spełnić wymogów określonych w ustawie" - podkreślono.
Bezpieczeństwu świadczeniobiorcy ma służyć możliwość wypowiedzenia umowy, gdy przestanie on - choćby czasowo - otrzymywać przysługujące mu świadczenie. Ponadto będzie on chroniony także w razie upadłości świadczeniodawcy lub poddania go egzekucji. "W takim wypadku przepisy przyznają świadczeniobiorcom prawo dochodzenia różnicy między wartością nieruchomości a sumą wypłaconych już świadczeń" - podkreślono.
Podmioty zainteresowane oferowaniem renty dożywotniej będą musiały uzyskać zezwolenie Komisji Nadzoru Finansowego i spełniać określone wymogi organizacyjne i kapitałowe. (PAP)
dol/ amac/
