Przyjęcie spadku z dobrodziejstwem inwentarza wiąże się ze spisem pozostawionej przez zmarłego schedy. Obecnie za niemałe pieniądze robi to komornik. Prywatny wykaz inwentarza to nowe rozwiązanie, które ma obniżyć koszty i uprościć proces ustalania majątku spadkobierców.
Pojęcie prywatnego wykazu inwentarza pojawiło się w projekcie Ministerstwa Sprawiedliwości, dotyczącym nowelizacji kodeksu cywilnego i kodeksu postępowania cywilnego. Ma być to recepta na nadmierne koszty wyceny aktywów wchodzących w skład spadku, obciążające spadkobierców dziedziczących spadek z dobrodziejstwem inwentarza. Wyceny muszą dokonywać komornicy, a czasami biegli rzeczoznawcy.
Koszty wyceny mogą być bardzo wysokie. Spadkobiercy żądający spisu inwentarza zobowiązani są do poniesienia opłaty sądowej w kwocie 50 zł, opłaty stałej za czynność komornika (spis inwentarza) w wysokości 10% przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego za każdą rozpoczętą godzinę pracy, a także wydatków na wycenę aktywów spadkowych z udziałem biegłych rzeczoznawców.
Istota prywatnego wykazu inwentarza
Spadkobierca, który przyjął spadek z dobrodziejstwem inwentarza, będzie mógł złożyć w sądzie (spadku lub rejonowym) lub u notariusza wykaz inwentarza – sporządzony samodzielnie, ale według wzoru określonego w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości. Spadkobiercy muszą w takim wykazie z należytą starannością ujawnić przedmioty majątkowe należące do spadku, przedmioty zapisów windykacyjnych i długi spadkowe.
| Czy warto przyjąć spadek z dobrodziejstwem inwentarza? | |
|
Spadek można przyjąć wprost, przyjąć z dobrodziejstwem inwentarza lub odrzucić. Przyjęcie z dobrodziejstwem inwentarza ogranicza odpowiedzialność spadkobiercy za ewentualne długi spadkowe do wysokości spadku, jaki otrzymał. więcej… |
Po otrzymaniu wykazu inwentarza sąd ogłosi jego sporządzenie na stronie internetowej, tablicy ogłoszeń sądu spadku oraz w Monitorze Sądowym i Gospodarczym. W efekcie ze spisem stanu aktywów i pasywów masy spadkowej będzie mógł się zapoznać każdy, kto taką potrzebę uargumentuje. Ponadto spadkobiercy, uprawnieni do zachowku lub wierzyciele spadku będą mogli wystąpić o uzupełnienie wykazu inwentarza.
W przypadku niekwestionowania takiego wykazu przez wierzycieli spadkodawcy zbędne byłoby sporządzanie spisu inwentarza przez komornika i ponoszenie związanych z tym kosztów. Jednocześnie projekt nowelizacji zapewnia ochronę wierzycieli spadkowych przed ich pokrzywdzeniem, gdyby doszło do nierzetelnego sporządzenia wykazu inwentarza. W sytuacji zakwestionowania prywatnego wykazu inwentarza następowałoby sporządzenie nowego spisu przez komornika. Spis ten pozwalałby wierzycielom spadkodawcy weryfikować sporządzane przez spadkobierców prywatne wykazy inwentarza.
Z wprowadzeniem prywatnego wykazu inwentarza wiążą się propozycje zmian prawa o notariacie, a dokładniej przepisów o taksie notarialnej. Chodzi o to, by ustanowić zryczałtowane wynagrodzenie za poświadczenie podpisu w prywatnym inwentarzu i przekazanie go do sądu. W efekcie również koszty byłyby niższe.
Zmiany odpowiedzią na bierność i nieznajomość przepisów spadkobierców
Co jakiś czas pojawiają się propozycje zmian w prawie spadkowym – czy to obniżenia stawek podatku od spadków i darowizn, czy przyjmowania spadku z dobrodziejstwem inwentarza niezależnie od złożenia stosownego oświadczenia. Z jednej strony chodzi o zmniejszenie kosztów podatkowych. Z drugiej strony jest to działanie mające chronić obywateli przed niekorzystnymi skutkami braku złożenia oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku. W sytuacji jego braku spadkobierca odpowiada za długi zmarłego z pełną odpowiedzialnością. Coraz częściej takie rozwiązanie jest krytykowane jako zbyt rygorystyczne. W społeczeństwie dominuje przekonanie, że bierność lub nieznajomość przepisów prawa spadkowego nie może prowadzić do negatywnych konsekwencji w postaci przyjęcia pełnej odpowiedzialności za długi.
Zuzanna Brud, Bankier.pl
