Prezydenci Niemiec i Finlandii, Frank-Walter Steinmeier i Alexander Stubb, zaproponowali w poniedziałek rozpoczęcie na Bliskim Wschodzie dialogu pokojowego wzorowanego na procesie helsińskim z czasów zimnej wojny.
Steinmeier i Stubb złożyli tę propozycję we wspólnym artykule opublikowanym w niemieckim dzienniku „Frankfurter Allgemeine Zeitung”. Autorzy napisali m.in., że na Bliskim Wschodzie brakuje zaufania, które nazywają „najkruchszym ze wszystkich zasobów politycznych i najcenniejszą walutą dyplomatyczną”. Podkreślili zarazem, że Europejczycy pół wieku temu dzięki procesowi helsińskiemu „znaleźli wyjście z podobnego impasu”.
„Wyciągamy z tego prostą lekcję: aby rozpocząć proces, nie potrzeba zaufania. To sam proces buduje zaufanie. W tym duchu — i z pełną świadomością, jak długa i trudna okazała się wówczas ta droga — proponujemy rozpoczęcie procesu na rzecz bezpieczeństwa kooperatywnego na Bliskim i Środkowym Wschodzie, wzorowanego na procesie helsińskim” - napisali Steinmeier i Stubb.
W opinii obu prezydentów Bliskiemu Wschodowi potrzeba „szeroko zakrojonego procesu politycznego, zarówno pod względem kręgu uczestników, jak i zakresu tematycznego”. Zaapelowali w związku z tym o „moment helsiński” i wyrazili przekonanie, że kraje regionu „pod powierzchnią sprzeczności” mają „istotne wspólne interesy”.
„Wspaniałość procesu helsińskiego polega na tym, że każda strona wnosi do rozmów własne priorytety, poszukuje punktów wspólnych, negocjuje wspólne stanowiska, testuje obszary możliwych działań służących budowaniu zaufania i w ten sposób stopniowo zastępuje elementy konfrontacji elementami współpracy” - napisali Steinmeier i Stubb.
Autorzy tekstu przypomnieli, że podpisany w 1975 r. w Helsinkach Akt końcowy Konferencji Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie obejmował trzydzieści pięć państw. W swojej propozycji prezydenci Niemiec i Finlandii zaapelowali o udział w procesie wszystkich państw Bliskiego Wschodu.
Zastrzegli przy tym, że „nie mają złudzeń co do przeszkód stojących na drodze realizacji propozycji” i podkreślili, że „dzisiejszy Bliski Wschód jest bardziej złożony niż Europa czasów zimnej wojny”.
Ostrzegli zarazem, że „bez ustrukturyzowanego procesu, opartego na nowych koncepcjach bezpieczeństwa kooperatywnego, region będzie się jedynie dalej dzielił i pogrążał w zmiennych, transakcyjnych i niestabilnych sojuszach oraz kontrsojuszach”.
„Ustrukturyzowany dialog, współpraca w określonych obszarach oraz środki budowy zaufania, które sprawdziły się w naszym regionie, mogą być skuteczne także w innych częściach świata. (…) Na początku istniała wyłącznie polityczna wola poszukiwania ustrukturyzowanej alternatywy dla konfliktu” - stwierdzili Steimeier i Stubb.
Siły zbrojne USA wznowiły naloty na Iran 7 lipca, po atakach Teheranu na statki w cieśninie Ormuz. Wzajemne ostrzały zagrażają kruchemu porozumieniu pokojowemu, które podpisano 17 czerwca. Obecna eskalacja na Bliskim Wschodzie to ciąg dalszy konfliktu zbrojnego, który rozpoczął się 28 lutego atakiem Izraela oraz Stanów Zjednoczonych na Iran.
Z Berlina Mateusz Obremski (PAP)
mobr/ piu/
