Rosną zyski banków, choć "małe TSUE" dało się we znaki

Rosną zyski banków. W III kwartale 2019 roku swoje wyniki poprawiły m.in. mBank, Bank Pekao, PKO BP, ING oraz Santander Bank Polska. W sektorze nie brakło jednak rozczarowań, swoje piętno odbił m.in. wyrok TSUE.

Sektor bankowy jest zwyczajowo jednym z najszybciej raportujących wyniki na giełdzie i przed końcem pierwszego tygodnia listopada swoimi osiągnięciami w III kwartale 2019 roku zdążyło się pochwalić już osiem banków. Ich sumaryczny zysk wyniósł 3,72 mld zł względem 3,33 mld zł przed rokiem. Oznacza to wzrost o 11,6 proc. Warto jednak zaznaczyć, że jeszcze nie wszystkie giełdowe banki pochwaliły się wynikami.

Banki swoją skalę zwiększały przede wszystkim na wyniku odsetkowym, który dla badanej ósemki wzrósł w III kwartale 2019 roku do 10,2 mld zł z 8,7 mld zł przed rokiem. Wzrosty w tej kategorii były możliwe głównie dzięki wzrostowi wolumenu kredytów. Zdecydowanie słabiej rosła sekcja prowizyjna, gdzie wynik badanych banków wzrósł z 2,93 mld zł w III kwartale 2018 roku do 3,10 mld zł w III kwartale 2019 roku. Jednocześnie koszty we wspomnianej ósemce banków poszły w górę o 10,6 proc. Aż o 22,8 proc. wzrosły odpisy

Największe zyski z omawianej ósemki zanotował PKO BP, który pozostaje jednocześnie największy bankiem komercyjnym w Polsce. Spółka prowadzona przez Zbigniewa Jagiełłę wygenerowała 1,23 mld zł zysku netto w III kwartale względem 1,04 mld zł przed rokiem. Spółka zawdzięcza to przede wszystkim świetnemu wynikowi na odsetkach, gdzie poprawiła się rok do roku o blisko 300 mln zł. Było to możliwe zarówno za sprawą wyższych wolumenów kredytowych, jak i wzrostu marży.

Porównywalne - odpowiednio 656 mln zł i 623 mln zł - wyniki zanotowały Bank Pekao oraz polski oddział Santandera. O ile jednak w przypadku Hiszpanów zysk rok do roku urósł aż o 23,7 proc. (najlepsza dynamika wśród badanej ósemki), o tyle Pekao poprawiło się ledwie o 8,3 proc. Wypadło zatem nie tylko od Santandera, ale i od PKO BP, mBanku oraz ING. Innymi słowy: najsłabiej z dużych banków.

Alior i BNP Paribas z mniejszymi zyskami

Trzem z ośmiu banków nie udało się poprawić rok do roku zysku. "Na zero" wypadło Millennium, gorsze wyniki zaprazentowały zaś BNP Paribas Polska oraz Alior Bank. U każdego z wymienionej trójki problem leżał w nieco innym miejscu, występował jednak jeden wspólny mianownik: małe TSUE.

W Millennium, mimo świetnego wyniku na odsetkach, głównym problemem był ogromny wzrost odpisów (z 61 mln zł do 136 mln zł) oraz kosztów ogółem (z 316 mln zł do 480 mln zł). Warto zaznaczyć, że bank jest w trakcie integracji z przejętym Euro Bankiem i koszty z tego tytułu wyniosły w III kwartale 44 mln zł. Bank podał także, że w związku z tzw. "małym TSUE" utworzył rezerwę w wysokości 53 mln zł (w ciężar dochodów odsetkowych netto i pozostałych kosztów operacyjnych), która obejmuje rezerwy na bieżące zwroty do klientów, tj. od 1 września 2019 r. oraz część potencjalnych zwrotów z tytułu wcześniejszych spłat przed 1 września 2019 r. Grupa rozpoznała w wyniku odsetkowym rezerwę 21 mln zł na potencjalne zwroty prowizji w związku z wcześniejszą spłatą kredytów konsumpcyjnych.

Na Aliorze również odbiło się TSUE. Bank pomniejszył wynik odsetkowy III kwartału 2019 r. o 45 mln zł i powiększył pozostałe koszty operacyjne o kwotę 57 mln zł (rezerwa na zwroty dotyczące spłat sprzed 11 września 2019 r). Efektem tej decyzji była łączna rezerwa (102 mln zł) oraz pomniejszenie zysku netto (o 83 mln zł), a Alior dodatkowo wypadł także najgorzej z całej ósemki jeżeli chodzi o wynik odsektowy. Bank zanotował także ogromne (jak na wielkość swojego biznesu) odpisy i obiecał poprawę w kwestii pożyczek korporacyjnych, które są jego piętą achillesową. Więcej na ten temat pisaliśmy w artykule "Alior na historycznym dnie".

BNP Paribas także informował jeszcze przed publikacją raportu, że w III kwartale 2019 roku utworzył 48,8 mln zł rezerwy na proporcjonalny zwrot prowizji w przypadku wcześniejszej spłaty kredytu po wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Podobnie jednak jak w przypadku Millennium także u BNP sporą rolę odegrały koszty, które wzrosły aż o 78 proc. Warto przypomnieć, że bank finalizuje obecnie proces integracji operacyjnej po przejęciu podstawowej działalności polskiego Raiffeisena.

Małe TSUE nie takie małe

Tzw. "małe TSUE" to wyrok europejskiego Trybunału Sprawiedliwości w sprawie kredytów konsumenckich. Mówi on, że klienci, którzy wcześniej spłacają kredyty, powinni otrzymywać także proporcjonalny zwrot kosztów takich jak np. opłat administracyjnych, ubezpieczeniowych czy prowizji. Do tej pory banki traktowały te koszty jako opłaty początkowe i twardo stały na stanowisku, że nie podlegają one zwrotowi. Wyrok ten nazywany jest "małym", by odróżnić go od wyroku TSUE dotyczącego kredytów hipotecznych indeksowanych w obcej walucie. 

Banki początkowo bagatelizowały "małe TSUE", prezes Jagiełło użył nawet stwierdzenia "małe TSUE, mały problem". Nie sposób jednak zaprzeczyć, że wyrok znalazł odbicie na wynikach sektora, a bodaj najbardziej ucierpiał do tej pory wspominany wcześniej Alior. W III kwartale 2019 roku siedem z ośmiu wymienionych banków dokonało zawiązania rezerw związanych z "małym TSUE" i ich suma wyniosła 0,3 mld zł. Jedynie Santander powstrzymał się przed odpisami, bank poinformował jednak, że zawiąże w IV kwartale 2019 r. 60-70 mln zł rezerw na zwrot prowizji klientom. Kwota 0,3 mld zł z pewnością nie jest ostateczna. Związek Banków Polskich oszacował, że wartość opłat i prowizji zwracanych klientom w przypadku wcześniejszej spłaty kredytu może wynieść ponad 1 mld zł.

Źródło: