Od 2007 roku inspektorzy Inspekcji Handlowej kontrolują niemal wszystkie rodzaje paliw dostępne na rynku: olej napędowy, benzynę, gaz LPG, biopaliwa oraz lekki olej opałowy. Wyniki kontroli pokazują, że nastąpił zdecydowany spadek zawartości siarki w próbkach paliw ciekłych.
Warto podkreślić, że niedotrzymanie parametrów paliwa wpływa negatywnie na pracę silnika - może spowodować wzrost zużycia paliwa, pogorszenie stanu technicznego silnika, a w konsekwencji jego awarię. Naraża to użytkowników na ponoszenie kosztów napraw i remontów silników oraz dyskomfort jazdy.
ON lepszy, benzyna gorsza
Jak pokazuje raport z losowych kontroli przeprowadzonych w 2010 roku, nieznacznie pogorszyła się jakość paliw ciekłych na stacjach benzynowych - 3,46% przebadanych próbek nie spełniało norm (rok wcześniej było to 3,08%). Chociaż nastąpiła poprawa w przypadku oleju napędowego - wymaganiom nie odpowiadało 3,49% (w 2009 roku - 3,75%), to pogorszyła się jakość wlewanej do baków benzyny - 3,44% przebadanych (rok wcześniej 2,58%).
Przeprowadzona w 2010 roku losowa kontrola jakości gazu LPG wykazała nieprawidłowości w przypadku 3,72% sprawdzonych stacji (rok wcześniej było to 0,78%.). Największe odstępstwa od norm jakościowych stwierdzono w województwach: łódzkim - 13,79% skontrolowanych stacji, opolskim - 10,53%, podlaskim - 11,76%, wielkopolskim - 7,69% i małopolskim - 6,25%.
Inspekcja Handlowa sprawdzała też jakość oferowanych na rynku biopaliw ciekłych. Kontrola przeprowadzona na terenie całego kraju wykazała nieprawidłowości w przypadku sześciu próbek paliw - 12,5% skontrolowanych. Łącznie kontrolą objęto 47 stacji i jedną hurtownię.
Inspekcja Handlowa przeprowadziła również kontrole stacji, na które napłynęły skargi konsumentów, wytypowane przez organy ścigania oraz te, na których w poprzednich latach stwierdzono nieprawidłowości. Z pobranych 618 próbek oleju napędowego i benzyny na 536 stacjach, 31 zostało zakwestionowanych: 21 oleju napędowego (5,03%) i 10 próbek benzyn (4,17%). Wśród stacji, na których w latach poprzednich kwestionowano jakość oferowanych konsumentom paliw zastrzeżenia wzbudziło 4,43% (w 2009 roku - 13,2%). Najwięcej odstępstw od wymagań jakościowych zanotowano w województwach: kujawsko-pomorskim (12%), zachodniopomorskim (10,61%), mazowieckim (8,82%). Nieprawidłowości nie stwierdzono w Lubelskiem, Opolskiem, Podkarpackiem, Podlaskiem i Warmińsko-Mazurskiem.
Z kolei z hurtowni pobrano 34 próbki. Zastrzeżenia inspektorów IH wzbudziła tylko jedna próbka oleju napędowego (4,44% w 2009 roku), parametry jakościowe benzyny nie były przekroczone (w 2009 roku również bez zastrzeżeń.).
Inspektorzy Inspekcji Handlowej przebadali również siedem próbek lekkiego oleju opałowego pobranych od siedmiu przedsiębiorców w zakresie zawartości siarki - wszystkie spełniały wymagania jakościowe. Kontrolą objęto sześć województw.
Wybuchowy problem
W przypadku oleju napędowego najczęściej kwestionowano za niską temperaturę zapłonu oraz niedotrzymanie limitu zawartości siarki - wahał się on od 13,7 mg/kg do 535 mg/kg przy normie 10 mg/kg. Norma dla temperatury zapłonu wynosi 55C - tymczasem na niektórych stacjach wynosiła mniej niż 40C. Zbyt niska temperatura zapłonu stwarza niebezpieczeństwo wybuchu oparów oleju podczas nalewania paliwa z dystrybutora do baku. Duża ilość siarki natomiast przyczynia się do korozji silnika i zużycia jego niektórych elementów.
W przypadku benzyny najczęściej kwestionowano nieprawidłową prężność par - prowadzi do kłopotów z uruchomieniem silnika, a nawet jego unieruchomienia w efekcie tworzenia się korków parowych. Zastrzeżenia wzbudziło także niedotrzymanie wymagań MON - motorowej liczby oktanowej, co może powodować nierównomierne spalanie paliwa.
W przypadku gazu LPG najczęstsze naruszenia dotyczyły parametru badanie działania korodującego gazu LPG na miedź. Korozja powoduje m.in. uszkodzenie elementów silnika i szybsze zużywanie jego elementów.
W wyniku przeprowadzonych kontroli w 2010 roku IH skierowała do prokuratur 57 zawiadomień o podejrzeniu popełnienia przestępstwa. Dotychczas wszczęto postępowania w 38 przypadkach: do sądów skierowano dwa akty oskarżenia, 23 sprawy umorzono m.in. z powodu braku znamion przestępstwa, nie wykrycia sprawcy i znikomej szkodliwości czynu, siedem jest w toku. Obowiązujące przepisy przewidują surowe sankcje za obrót paliwem złej jakości - grzywnę w wysokości do 1 mln złotych lub karę pozbawienia wolności od 3 miesięcy do 5 lat.
IH wydała ponadto 15 decyzji o wycofaniu z obrotu paliw ciekłych niespełniających norm oraz przekazała do Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki informacje dotyczące 70 stacji paliw i hurtowni, gdzie stwierdzono naruszenie warunków udzielonych koncesji na obrót paliwami ciekłymi oraz przepisów ustawy prawo energetyczne - w tym dotyczące 37 stacji z kontroli prowadzonej w roku 2009. Prezes URE ma kompetencje do zakazania sprzedaży paliwa tym przedsiębiorcom, którzy naruszają warunki koncesji.
Co robić, gdy paliwo uszkodzi silnik?
Jeżeli paliwo uszkodziło silnik narażając konsumenta na koszty naprawy, powinniśmy złożyć reklamację u właściciela stacji, okazując dowód zakupu. Gdy nie zgodzi się on z naszym żądaniem, możemy dochodzić swoich praw na drodze sądowej, korzystając z bezpłatnej pomocy rzeczników konsumentów. O stacji, która sprzedaje paliwo złej jakości, można poinformować UOKiK na specjalnym formularzu.
Jeżeli podczas tankowania do pełna dystrybutor na stacji paliw wskazał ilość paliwa o kilka litrów większą niż mieści się w baku pojazdu, zwróćmy się do Głównego Urzędu Miar. Inspektorzy Urzędu Miar mogą skontrolować wskazaną stację i sprawdzić, czy rzeczywiście licznik w dystrybutorze wskazuje nieprawidłową ilość tankowanego paliwa.
Ramka:
Czym grozi używanie paliwa złej jakości?
Niedotrzymanie parametrów wpływa negatywnie na pracę silnika - powodując pogorszenie walorów eksploatacyjnych, a także może spowodować jego awarię - oraz na stan środowiska naturalnego.
Benzyny bezołowiowe
Niedotrzymanie wymaganych wartości RON (badawcza liczba oktanowa) i MON (motorowa liczba oktanowa) powoduje spalanie detonacyjne paliwa. Ten rodzaj spalania jest niepożądany, ze względu na możliwość wywołania uszkodzeń elementów silnika.
Niedotrzymanie wymagań odnośnie lotności benzyn, tj. składu frakcyjnego i prężności par prowadzi do problemów z uruchomieniem silnika, niebezpieczeństwa zaburzenia pracy, a nawet nagłego unieruchomienia silnika w efekcie tworzenia się korków parowych, nadmiernego zużycia silnika na skutek rozcieńczenia oleju silnikowego ciężkimi frakcjami paliwa.
Niedotrzymanie wymaganego limitu zawartości siarki powoduje skrócenie żywotności katalizatora, a w konsekwencji w wielu nowoczesnych silnikach zakłócenie pracy systemu sterowania dawką paliwa i problemy z właściwą pracą silnika. Istnieje także niebezpieczeństwo korozji silnika.
Niedotrzymanie wymaganego limitu zawartości ołowiu powoduje niemal natychmiastowe zatrucie katalizatora, co w przypadku silników z systemem diagnostyki pokładowej powoduje zaburzenie pracy, może wręcz prowadzić do unieruchomienia silnika.
Niedotrzymanie wymaganych limitów zawartości tlenu i związków tlenowych powoduje, że mieszanka paliwowo - powietrzna staje się zbyt „uboga”, co prowadzi do nieprawidłowej pracy silnika i większego zużycia paliwa.
Oleje napędowe
Niedotrzymanie wymaganej wartości liczby cetanowej powoduje wzrost zużycia paliwa i nadmierną głośność silnika.
Niedotrzymanie limitów gęstości oleju napędowego prowadzi do obniżenia mocy i wzrostu zużycia paliwa.
Niedotrzymanie wymagań odnośnie składu frakcyjnego powoduje niewłaściwą pracę silnika oraz rozcieńczanie oleju silnikowego i w konsekwencji nadmierne zużycie silnika.
Niedotrzymanie limitu zawartości siarki powoduje, że tlenki siarki powstające w wyniku spalenia związków siarki przedostają się z gazami spalinowymi do atmosfery, przy czym część z nich pozostaje w silniku, wywołując korozję różnych jego elementów, a także przyczynia się do nadmiernego ich zużycia.
Zbyt wysoka temperatura zapłonu powoduje spadek wydajności i ekonomiczności pracy silnika oraz wzrost emisji substancji toksycznych do środowiska. Niska temperatura zapłonu stwarza natomiast poważne niebezpieczeństwo wybuchu par oleju podczas nalewania paliwa z dystrybutora do baku.
Wymienione wyżej negatywne skutki niedotrzymywania wymagań jakościowych dla benzyn bezołowiowych i oleju napędowego powodują niewłaściwą pracę silników, wzrost zużycia paliwa, pogorszenie stanu technicznego silnika, a w skrajnych przypadkach awarie. Naraża to użytkowników pojazdów na ponoszenie kosztów napraw i remontów silników, ponoszenie kosztów zwiększonego zużycia paliwa i dyskomfortu jazdy.
Reasumując należy stwierdzić, że niespełnienie wymagań jakościowych paliw (benzyn bezołowiowych i oleju napędowego) powoduje zagrożenie interesów ekonomicznych konsumentów. W skrajnych przypadkach zaburzenia pracy systemów sterowania dawką paliwa i nagłą utratą mocy lub wręcz unieruchomieniem silnika stwarzana jest sytuacja zagrożenia bezpieczeństwa.
Gaz LPG
W skład gazu LPG wchodzi mieszanina gazów propan i butan. W LPG stosowanym zimą udział propanu powinien być wyższy z uwagi na właściwości rozruchowe, ponadto duży procentowy udział butanu powoduje w stanach wymuszonych przyspieszeń wypadanie zapłonów i pogarsza elastyczność silnika. Z kolei duża zawartość propanu jest niekorzystna w wysokich temperaturach otoczenia. Przy złym składzie mieszanki może przegrzewać się i ulec uszkodzeniu katalizator, również głowica silnika i/lub uszczelki pod głowicą.
Wymagania ekologiczne oraz właściwości korozyjne nie dopuszczają zawartości siarkowodoru w LPG, a zawartość siarki z analogicznych przyczyn nie może przekraczać 50 mg/kg.
Źródło:
