Specyfika wynajmu w praktycznie każdym kraju Starego Kontynentu jest nieco inna. Bardzo dobrze potwierdzają to ciekawe dane Eurostatu na temat zamożności najemców.
Charakterystyka rynku mieszkaniowego to jeden z tych obszarów, w przypadku których kraje Unii Europejskiej są najbardziej zróżnicowane. Potwierdzenie stanowią między innymi informacje Eurostatu na temat udziału najemców. Są one dość często prezentowane przez media ekonomiczne. Eksperci portalu RynekPierwotny.pl postanowili zajrzeć głębiej do danych Europejskiego Urzędu Statystycznego i sprawdzić, czy w przypadku wszystkich krajów Starego Kontynentu najem jest domeną osób najbiedniejszych. Wyniki takiej analizy są dość ciekawe i dowodzą, że specyfika wynajmu w poszczególnych krajach UE mocno się różni.
Norwegia to jeden z krajów, gdzie zamożniejsi wybierają własność
Eurostat już od dłuższego czasu prezentuje dane dotyczące zamożności najemców. Wspomniana instytucja sprawdza, jak różnią się preferencje dotyczące najmu w przypadku członków gospodarstw domowych posiadających dochód powyżej oraz poniżej 60% krajowej mediany. W kontekście mediany, brany jest pod uwagę dochód ekwiwalentny, czyli taki, który uwzględnia wpływ wielkości gospodarstwa domowego na koszty jego utrzymania.
Poniższy wykres prezentuje dane Eurostatu z 2019 roku, które mówią o tym, jak w poszczególnych krajach Europy różni się udział najemców wśród osób o bardzo niskich (do 60% mediany) oraz wyższych dochodach (pow. 60% mediany). Nietrudno zauważyć, że taka różnica jest bardzo duża np. w przypadku Norwegii. Niewielu mieszkańców tego kraju z dochodem wyższym od 60% mediany decyduje się na wynajem. Inna sytuacja dotyczy chociażby Niemiec, gdzie udział najemców wśród najbiedniejszych osób też jest bardzo wysoki (75%), ale równocześnie mieszkanie wynajmuje więcej niż 40% zamożniejszych gospodarstw domowych.
We Francji nie tylko najbiedniejsze osoby tanio wynajmują lokum
Tabela przygotowana przez RynekPierwotny.pl stanowi ciekawe uszczegółowienie prezentowanego wcześniej wykresu. Mianowicie, pokazuje ona, jak wygląda różnica udziału osób wynajmujących mieszkanie za stawkę mniejszą od rynkowej w przypadku gospodarstw domowych posiadających dochód powyżej oraz poniżej 60% mediany.
Wyniki z bazy danych Eurostatu pokazują, że preferencyjny najem nie wszędzie jest zarezerwowany dla osób zarabiających bardzo mało. Przykładem może być Francja, gdzie udział najemców płacących obniżony czynsz wynosi odpowiednio 28,4% (w gospodarstwach domowych z dochodem poniżej 60% mediany) oraz 14,5% (w przypadku zamożniejszych gospodarstw domowych). Rozwiązaniem typowym dla Francji jest system tanich mieszkań Habitation à Loyer Modéré (HLM). Uwagę zwracają też dwa kraje skandynawskie (Szwecja i Dania), a także Holandia, gdzie wbrew pozorom najem za stawki mniejsze od rynkowych wcale nie jest popularny.
Dane dotyczące Polski są natomiast dość specyficzne. W naszym kraju odsetek osób wynajmujących lokum na wolnym rynku (ok. 4%) nie zależy od poziomu dochodów. Dane Eurostatu wskazują również, że preferencyjny najem w Polsce nie jest zarezerwowany tylko dla osób z bardzo niskimi dochodami. Chodzi przede wszystkim o najem mieszkań komunalnych, a także posiadanie spółdzielczych lokatorskich praw do lokali. Niedawno wprowadzono okresową weryfikację dochodu dla najemców mieszkań komunalnych, ale dotyczy ona wyłącznie osób podpisujących nowe umowy z gminą (po 21 kwietnia 2019 r.).
Andrzej Prajsnar
