Spółki zbrojeniowe muszą wziąć większą odpowiedzialność za wzmocnienie bezpieczeństwa swojej produkcji, ochronę zakładów czy ograniczanie opóźnień w dostawach - oceniła dla PAP wiceszefowa MON Magdalena Sobkowiak-Czarnecka. Podkreśliła przy tym, że branża zbrojeniowa nie ma problemu z dostępem do środków.
W czwartek w rozmowie z PAP w kuluarach Europejskiego Forum Nowych Idei w Sopocie Sobkowiak-Czarnecka oceniła, że w czasie pokoju spółki zbrojeniowe przyzwyczaiły się do uzależnienia swojego bezpieczeństwa od decyzji rządów, które dokonywały u nich zakupów na kilkanaście lat.
Jej zdaniem, z powodu m.in. wojny w Ukrainie i na Bliskim Wschodzie, na rynku zbrojeniowym kontrakty na 10-15 lat są już niemożliwe. - Przy tak dynamicznie zmieniającej się technologii musimy mieć teraz elastyczność wyboru tego, co najlepsze i najnowsze - podkreśliła wiceszefowa MON.
Jak mówiła, spółki muszą wziąć większą odpowiedzialność m.in. w zakresie wzmocnienia bezpieczeństwa swojej produkcji i podtrzymywania jej zdolności, ochrony własnych zakładów i łańcuchów dostaw w przypadku np. potencjalnych aktów sabotażu, czy w ograniczaniu opóźnień w dostawach.
Wiceszefowa MON zaznaczyła, że „tam gdzie to uzasadnione” MON dzieli się ze spółkami wiedzą wywiadowczą, a służby ostrzegają firmy w przypadku zagrożenia.
Zaznaczyła, że branża zbrojeniowa nie ma obecnie problemu z dostępem do środków. - Jeszcze kilka lat temu żadne banki czy fundusze inwestycyjne nie chciały inwestować w przemysł zbrojeniowy. Dzisiaj każdy chce inwestować w zbrojeniówkę - dodała.
W kontekście finansowania przemysłu obronnego PAP zapytała Sobkowiak-Czarnecką, czy Polska będzie się ubiegać o dodatkowe pieniądze z programu SAFE - chodzi o środki z SAFE, z których nie skorzystają inne państwa biorące w nich udział i które wrócą z powrotem do puli. Według pierwszych szacunków ma to być ok. 20 mld euro. Cały program korzystnych pożyczek opiewa na 150 mld euro.
Wiceszefowa MON odparła, że ta sprawa jest wciąż dyskutowana wewnątrz rządu. Jak mówiła, wicepremier, szef MON Władysław Kosiniak-Kamysz rozmawia na ten temat z premierem Donaldem Tuskiem czy ministrem finansów Andrzejem Domańskim. Podkreśliła, że decyzja nie jest przesądzona. Dodała jednak, że „osoba, która zajmuje się zakupami (zbrojeniowymi - PAP), zawsze będzie potrzebowała więcej pieniędzy”.
Ministra dopytana, kiedy państwa członkowskie UE muszą podjąć decyzję w tej sprawie, podkreśliła, że obecnie w nieformalnych rozmowach „mówi się o przełomie października i listopada, jako o czasie, kiedy mamy złożyć deklarację, czy w ogóle aplikujemy o kolejne pieniądze, a nie konkretny plan inwestycyjny”.
Jej zdaniem, najważniejszym wyzwaniem jest obecnie złożenie sprawozdania dot. dotychczasowego wykorzystania przez Polskę środków z programu SAFE, na co jest czas do końca października. Dodała, że przygotowaniem tego raportu zajmuje się Departament Funduszy Zagranicznych Ministerstwa Obrony Narodowej wspólnie z Agencją Uzbrojenia.
Jak mówiła, złożenie sprawozdania umożliwi uruchomienie pierwszej transzy środków z programu SAFE. - Według naszych ostrożnych szacunków to powinno być około 6-7 miliardów euro, natomiast koniec października będzie tym momentem, kiedy będę mogła mówić o konkretnej kwocie, na jaką złożyliśmy dokumenty do Brukseli - powiedziała.
Będzie wiadomo, ile pieniędzy zostało w puli po złożeniu przez państwa członkowskie raportów, na co stolice mają czas do końca października. W dokumentach tych kraje mają wskazać, jak wydatkowane są pieniądze z programu SAFE i czy zostają przy tej samej kwocie, którą deklarowały na początku. Już wiadomo, że krajem, który ma zmniejszyć kwotę, są Włochy.
Katarzyna Lendzion (PAP)
kl/ mro/
