Szwedzki bank centralny zaczyna ostrzej bronić swojego głównego „produktu” – gotówki. Instytucja chce, żeby wszystkie banki miały obowiązek przyjmować papierowy pieniądz, a dodatkowo, by wskazano podmioty, które nie będą mogły odmówić akceptowania gotówki jako formy płatności.
Szwecja często wskazywana jest jako jedno z państw, w którym wizja społeczeństwa bez gotówki jest najbliższa zrealizowania. W ciągu 8 lat, od 2010 r., udział detalicznych transakcji opłacanych banknotami i monetami spadł z 40 proc. do 13 proc. Jeśli obserwowany trend się utrzyma, do 2030 r. ojczyzna nowoczesnej bankowości centralnej może stać się pierwszym na świecie krajem, w którym gotówka stanie się przeżytkiem.
W czerwcu 2018 r. Komitet Riksbanku, składający się z przedstawicieli różnych frakcji parlamentarnych, przygotował raport dotyczący problemu bezpiecznego dostępu do gotówki. Zaproponowano w nim, by większość dużych instytucji bankowych miała obowiązek obsługi transakcji gotówkowych w swoich placówkach.
22 października 2018 r. Riksbank opublikował odpowiedź na zaserwowane przez komitet propozycje. Szwedzki bank centralny oczekuje, że regulacje chroniące status gotówki jako powszechnie dostępnego środka płatniczego pójdą dalej. Po pierwsze, nakaz obsługi transakcji gotówkowych objąć miałby wszystkie instytucje oferujące rachunki płatnicze.
„Ten obowiązek powinien być traktowany jako część licencji pozwalającej na prowadzenie biznesu. Klienci oczekują, że instytucje wezmą go na swoje barki. Można go także potraktować jako uczciwe odwzajemnienie przywilejów, jakimi cieszy się sektor bankowy - rządową siecią bezpieczeństwa chroniącą instytucje kredytowe napotykające na problemy finansowe” – czytamy w opinii szwedzkiego banku centralnego.
W pakiecie podstawowych usług mieścić miałoby się także przyjmowanie wpłat na rachunki, zarówno firmowe, jak i klientów indywidualnych. Riksbank zwraca uwagę, że klienci oczekują symetrii pomiędzy usługami wypłat z rachunków i wpłat na konta bankowe. „Częścią roli banku jest wymiana pieniądza banku centralnego na pieniądz banków komercyjnych i vice versa” – wskazano w dokumencie.
Po drugie, szwedzki bank centralny chce uszczegółowienia statusu pieniądza gotówkowego jako prawnego środka płatniczego. „Powinno się podjąć odpowiednie działania, by podmioty ważne z punktu widzenia interesu publicznego miały obowiązek akceptowania gotówki” – podkreślono w opinii. W grupie przedsiębiorstw zobowiązanych do przyjmowania banknotów miałyby się mieścić m.in. apteki, stacje benzynowe i sklepy z żywnością.
W opinii Riksbanku podkreślono, że regulacje prawne powinny mieć charakter neutralny technologicznie, „by można było je zastosować do wszelkich przyszłych środków płatniczych wydawanych przez bank centralny”. To czytelne nawiązanie do analiz prowadzonych od 2017 r. przez tę instytucję dotyczących emisji e-korony, elektronicznej formy pieniądza banku centralnego (tzw. CBDC – ang. central bank digital currency). Początkowo oficjalna wirtualna waluta miałaby być uzupełnieniem pieniądza gotówkowego, ale w przyszłości mogłaby go całkowicie zastąpić, zachowując jednak prawne cechy swojego poprzednika.
