Kim są polscy bezrobotni?

Choć ciągle powtarza się hasło „rynek pracownika”, wynagrodzenia rosną, a bezrobocie maleje, nadal można wyszczególnić grupy społeczne, które nijak nie przystają do tego twierdzenia. To najczęściej osoby po kształceniu zawodowym, ale bez umiejętności praktycznych lub po studiach na kierunkach ekonomicznych, filozofii, historii, politologii, kulturoznawstwie czy pedagogice.

Deficyt rośnie, a zawody określane niegdyś jako „nadwyżkowe”, przechodzą do grupy zawodów pozostających w równowadze – wynika z nowego raportu Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, które zostało przeprowadzone po raz trzeci we wszystkich powiatach w Polsce na zlecenie MRPiPS przy współpracy z urzędami pracy. Jednak mimo że deficytowych zawodów nie brakuje, to nie brakuje również osób o takim wykształceniu pozostających w grupie osób bezrobotnych. Komu najtrudniej o pracę?

Na rynku pracy wiosna

Miniony rok został wielokrotnie podsumowany jako kolejny, który przyniósł poprawę sytuacji na rynku pracy. Według danych GUS-u w III kw. 2017 roku pracowało w Polsce 16,5 mln osób, czyli o 1,5 proc. więcej niż w analogicznym okresie dwa lata temu. Najczęściej zatrudnienie można było znaleźć w usługach (tam wykonywało pracę 8,9 mln Polaków) oraz w przemyśle (5,2 mln).

Mimo wzrostu zatrudnienia, płace rosną, ale powoli – podają autorzy prognozy „Barometr zawodów 2018”. Lepiej ma się sytuacja w sektorze prywatnym, tam wzrost wynagrodzeń następował szybciej niż w sektorze publicznym – odpowiednio o 5,7 proc. i 3,4 proc.

Polski rynek pracy ma również swoje słabości, wśród nich autorzy „Barometru zawodów” wymieniają:

• rosnący deficyt pracowników, w szczególności w zawodach, w których oferowane są niskie wynagrodzenia i nieatrakcyjne warunki pracy,
• duża liczba osób biernych zawodowo,
• niedopasowanie kompetencji i doświadczenia kandydatów do wymagań pracodawców,
• niedoskonałość systemu edukacji,
• niewystarczające zaangażowanie pracodawców w rozwój umiejętności i kwalifikacji własnych pracowników.

Jak czytamy w raporcie resortu pracy, pomimo wzrostu aktywności zawodowej Polaków, w niewielkim stopniu zmniejsza się liczba osób biernych zawodowo. – W III kwartale w Polsce było aż 13,3 mln takich osób, tylko o 152 tys. mniej niż rok wcześniej i 245 tys. mniej niż w III kwartale 2015 roku – podają autorzy prognozy. Osoby bierne zawodowo to w Polsce grupa, która stanowi około 30 proc. populacji osób w wieku od 15 do 64 lat i mimo że odsetek stopniowo się zmniejsza, to i tak jest wyższy niż średnia dla krajów Unii Europejskiej.

Skąd się biorą bezrobotni

Biorąc pod uwagę fakt, że od 2016 roku nastąpił wzrost liczby pracujących i wskaźnika aktywności zawodowej, a także zmalało bezrobocie i wzrósł poziom wynagrodzeń, można byłoby przewidywać, że każdy powinien znaleźć pracę. A już z pewnością ten, którego wyuczony zawód znajduje się w grupie zawodów deficytowych.

Jednak wiele osób, które szukają pracy w wyżej wymienionych obszarach, nie znajduje zatrudnienia. Przyczyn takiego stanu należy upatrywać w niewystarczającym doświadczeniu i nabyciu umiejętności praktycznych. – W przypadku absolwentów ciągle aktualny jest problem niewłaściwych wyborów edukacyjnych, jak również niska jakość kształcenia praktycznego. W konsekwencji nie spełniają oni wymogów pracodawcy – czytamy w opracowaniu. W urzędach pracy zatrudnienia szuka wielu fryzjerów, piekarzy czy kucharzy, ale nie posiadają oni wystarczających kwalifikacji i tym samym nie są w stanie sprostać wymogom pracodawców. Kolejnym powodem nieotrzymania zatrudnienia w zawodzie określanym jako deficytowy, jest nieznajomość języków obcych.

Często sami zainteresowani nie są chętni podjąć się zatrudnienia, ponieważ na przykład zaproponowano im nieatrakcyjne warunki pracy, niskie wynagrodzenie, trudne lub szkodliwe warunki pracy, byliby zmuszeni do dojazdu do zakładu lub nie mają aktualnych uprawnień.

Filozofowie, ekonomiści i pedagodzy

Choć lista zawodów nadwyżkowych rokrocznie się kurczy, nadal znajdują się na niej takie zawody, jak: ekonomista, filozof, historyk, politolog, kulturoznawca czy pedagog. Jest to związane przede wszystkim ze zbyt ogólnymi umiejętnościami. Mimo ukończonych studiów najczęściej absolwenci powyższych kierunków kształcenia są zmuszeni uzupełnić wykształcenie, np. przez udział w studiach podyplomowych.

Uczestnicy paneli zorganizowanych przy okazji tworzenia „Barometru zawodów 2018” przez resort pracy zauważyli, że obecna oferta edukacyjna jest niedostosowana do realiów rynku pracy. Szczególnie doskwiera brak umiejętności praktycznych.

W zależności od województwa, zawody nadwyżkowe różnią się.

Mimo że tendencje w całym kraju dotyczące rynku pracy są zbliżone, przytaczane dane pokazują zróżnicowania wśród zawodów, których jest za dużo. Oprócz ekonomistów i absolwentów studiów humanistycznych, znajdziemy wśród nich również pracowników administracji, technologów żywienia, techników mechaników czy pracowników ds. ochrony środowiska i BHP. 

Źródło: