Była prezes TK Julia Przyłębska „stanowczo” zaprzeczyła w środę oskarżeniom, jakoby w trakcie pełnienia funkcji I Prezes Trybunału w celu uzyskania korzyści niewłaściwie wyznaczała składy sędziowskie w TK. O złożeniu zawiadomienia w tej sprawie poinformowała Helsińska Fundacja Praw Człowieka.
HFPC zawiadamia prokuraturę w sprawie Julii Przyłębskiej
HFPC podała we wtorek, że skierowała do prokuratora generalnego „zawiadomienie o uzasadnionym podejrzeniu popełnienia przestępstwa przez (ówczesną - PAP) Prezes Trybunału Konstytucyjnego Julię Przyłębską”. Wskazano, że przestępstwo to miało polegać na bezprawnym kształtowaniu i zmienianiu składów orzekających w latach 2015-2020 „w taki sposób, aby sprawy o istotnym znaczeniu ustrojowym i politycznym rozstrzygały składy dające gwarancję orzeczenia oczekiwanej treści”. W ocenie HFPC działania te miały na celu osiągnięcie określonych korzyści przez ówczesną I prezes i podmioty trzecie.
Fundacja wskazała, że w latach 2015-2020 do zmiany składu sędziowskiego doszło w 885 sprawach zawisłych przed Trybunałem. Analiza uzyskanych danych - jak dodano - „pozwoliła zidentyfikować co najmniej 176 spraw, w których osoby kierujące Trybunałem podjęły w tym okresie decyzje o zmianie składu wyznaczonego do rozpoznania sprawy ze względów innych niż śmierć sędziego lub koniec jego kadencji”.
Przyłębska: „Stanowczo tym oskarżeniom zaprzeczam”
W środę do sprawy odniosła się Julia Przyłębska, prezes TK w latach 2016-2024. - W związku ze złożonym do Prokuratury doniesieniem o możliwości popełnienia przeze mnie przestępstwa polegającego na niewłaściwym wyznaczaniu składów sędziowskich i w konsekwencji uzyskania korzyści polegającej na uzyskaniu pozycji w Trybunale Konstytucyjnym stanowczo tym oskarżeniom zaprzeczam - czytamy w opublikowanym na portalu X oświadczeniu.
Była prezes TK tłumaczy, dlaczego zmieniano składy
Przyłębska podkreśliła, że sędzia TK w sprawowaniu urzędu podlega „wyłącznie konstytucji”. Wskazała, że ustawa, która - zgodnie z delegacją konstytucyjną - reguluje postępowanie przed Trybunałem, „określa zasady pierwszego wyznaczania składów rozpoznających sprawy, wskazując szereg czynników które Prezes powinien uwzględnić”. Zaznaczyła zarazem, że ustawa „nie opisuje (...) sytuacji zmiany składów dla przykładu w przypadku śmierci sędziego, wyłączenia na podstawie postanowienia Trybunału, choroby lub usprawiedliwionej nieobecności sędziego czy też zakończenia kadencji jak i szeregu innych okoliczności”.
Przyłębska dodała, że jeden z byłych prezesów TK zastosowawszy zasadę vis maior (siły wyższej), wyznaczył skład orzekający „nieznany ustawie”. „Fundacja ani żaden inny podmiot nie zauważyli w tym postępowaniu zarówno Prezesa jak i sędziów działań naruszających normy prawa karnego” - zaznaczyła Przyłębska.
W listopadzie 2016 r. TK rozpoznawał skargę posłów Platformy Obywatelskiej i Nowoczesnej na zasady wyłaniania kandydatów na prezesa Trybunału. Zgodnie z obowiązującymi wówczas przepisami rozprawa ta miała być rozpatrywana przez pełny skład Trybunału. Po tym, jak troje sędziów - w tym pełniąca wówczas tę funkcję Przyłębska - odmówiło udziału w pełnym składzie, ówczesny prezes TK Andrzej Rzepliński zarządził zbadanie sprawy w składzie 5-osobowym; potem mówił, że działał wówczas „w stanie swoistej vis maior, siły wyższej”.
W środowym oświadczeniu Przyłębska przypomniała, że w czasie jej kadencji „zmarło trzech sędziów zaś 9 sędziów zakończyło kadencję, co wiązało się z koniecznością wyznaczenia składów orzekających, czego ustawa explicite nie reguluje”. „Powstają również inne nie przewidziane ustawą zdarzenia, które wymagają podjęcia przez prezesa, jako organizującego pracę Trybunału, działań - dodała.
Żurek: Prokuratura będzie bardzo poważnie podchodzić do śledztwa
Złożone przez HFPC zawiadomienie stanowi – wedle niej samej – element działań ws. TK, które fundacja prowadzi nieprzerwanie od 2015 r. Punktem wyjścia dla zawiadomienia był zaś - jak wskazano - wniosek o dostęp do informacji publicznej, który fundacja skierowała do TK w 2020 r., a w którym „domagała się danych o sygnaturach spraw, w których dochodziło do zmiany składu orzekającego”.
We wtorek wieczorem w TVN24 prokurator generalny, minister sprawiedliwości Waldemar Żurek potwierdził otrzymanie zawiadomienia od HFPC. Poinformował, że nadał mu już bieg. - To jest kryminał i tutaj prokuratura naprawdę będzie bardzo poważnie podchodzić do tego śledztwa – zapowiedział Żurek.
PK: sprawą „manipulowania składami TK” zajmie się zespół ds. zapobiegania skutkom orzeczeń „neosędziów”
Sprawa podejrzenia manipulowania składami orzekającymi Trybunału Konstytucyjnego zostanie rozpoznana przez działający w Prokuraturze Krajowej zespół ds. zapobiegania negatywnym skutkom orzeczeń wydanych przez „neosędziów” - poinformowała w środę PK.
„Lata ręcznego sterowania wyrokami pod dyktando polityczne nie zostaną zamiecione pod dywan. Rozliczymy do spodu” - napisał z kolei na platformie X, odnosząc się do tej informacji PK minister sprawiedliwości, prokurator generalny Waldemar Żurek.
„Zawiadomienie HFPC dotyczące podejrzenia bezprawnego manipulowania składami orzekającymi Trybunału Konstytucyjnego zostanie rozpoznane przez działający w Prokuraturze Krajowej zespół ds. zapobiegania negatywnym skutkom orzeczeń wydanych przez sędziów nominowanych w procedurze z udziałem KRS ukształtowanej po 2017 roku” - poinformowała z kolei w środę na platformie X Prokuratura Krajowa.
Zespół, do którego trafiło zawiadomienie Fundacji, został powołany w PK we wrześniu zeszłego roku. Żurek informował wówczas, że liczący czworo prokuratorów zespół podlega bezpośrednio jemu, a jego prace będą regularnie relacjonowane opinii publicznej.
Jak przekazywała wtedy PK, zadaniem tego zespołu jest m.in. gromadzenie i analizowanie informacji o wyznaczanych do rozpoznawania spraw składach Sądu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego w kontekście orzekania przez tzw. neosędziów oraz „ocena potencjalnych negatywnych następstw orzeczeń wydanych w tych postępowaniach – zarówno dla interesu publicznego, jak i dla interesu prywatnego stron postępowań”.
