Wprowadzenie na gruncie egzekucji administracyjnej ochrony osób eksmitowanych - podobnej do tej, jaka obowiązuje w egzekucji sądowej - zakłada projekt, o którym informację we wtorek opublikowano w wykazie prac legislacyjnych rządu. Nowe przepisy mają lepiej chronić m.in. kobiety w ciąży i osoby małoletnie.
Chodzi o projekt nowelizacji ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego autorstwa resortu finansów i gospodarki.
Koniec z eksmisją „na bruk” w administracji
Jak napisano w wykazie prac rządu, celem projektowanej regulacji jest wprowadzenie na gruncie egzekucji administracyjnej minimalnej ochrony osób eksmitowanych przed eksmisją „na bruk”. Obowiązujący obecnie przepis ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji odnosi się do egzekucji z nieruchomości lub lokalu służących zaspokajaniu potrzeb mieszkaniowych zobowiązanego, jednak - jak wyjaśniają autorzy projektu - nie zawiera on regulacji gwarantujących minimalną ochronę przed bezdomnością osobom, które nie są w stanie same zaspokoić swoich potrzeb mieszkaniowych.
Zgodnie z tym przepisem egzekutor usuwa z nieruchomości lub lokalu znajdujące się tam ruchomości i wzywa przebywające w nim osoby do jego opuszczenia, a w razie oporu może podjąć odpowiednie kroki w celu zastosowania przymusu bezpośredniego.
Brak ochrony w obecnych przepisach
Przepisy te - jak wskazano - w przeciwieństwie do przepisów regulujących egzekucję sądową nie gwarantują eksmitowanym właściwej ochrony przed eksmisją „na bruk”, w tym nie przewidują możliwości wstrzymania eksmisji w okresie jesienno-zimowym, czy wstrzymania eksmisji z uwagi na niewskazanie tymczasowego pomieszczenia lub nie zapewnienie tymczasowego schronienia w noclegowni dla bezdomnych.
Ponadto, wskazane przepisy nie gwarantują ochrony osób szczególnie chronionych, w tym kobiet w ciąży, osób małoletnich, z niepełnosprawnościami, ubezwłasnowolnionych lub bezrobotnych.
Jak wskazano w informacji o projekcie, dopuszczenie eksmisji „na bruk” bez minimalnych gwarancji wobec osób, które nie są w stanie samodzielnie zaspokoić swoich potrzeb mieszkaniowych, prowadzi do naruszenia zasady poszanowania godności.
Nowe zasady i okres ochronny
Zgodnie z rozwiązaniami, które mają się znaleźć w projekcie nowelizacji, do ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wprowadzone zostaną regulacje, zgodnie z którymi eksmisji nie przeprowadzano by w okresie od 1 listopada do 31 marca roku następnego. Ponadto egzekutor eksmitowałby zobowiązanego (...) do innego lokalu, do którego tej osobie przysługuje tytuł prawny (...), a jeśli osoby eksmitowane nie mają tytułu prawnego do innego lokalu (...) egzekutor nie dokonywałby eksmisji do czasu, gdy gmina na wniosek organu egzekucyjnego nie zapewni tej osobie tymczasowego pomieszczenia.
W propozycji wskazano, że jeżeli osobie eksmitowanej nie będzie przysługiwało prawo do tymczasowego pomieszczenia, egzekutor usunie ją do noclegowni lub schroniska dla osób bezdomnych, gdzie tymczasowego schronienia udzieli jej gmina na wniosek organu egzekucyjnego.
Wsparcie dla osób szczególnie wrażliwych
W projekcie zaproponowano również rozwiązania zapewniające dodatkową ochronę w przypadku eksmisji osób szczególnie chronionych. Zgodnie z nimi organ egzekucyjny zawiesi postępowanie egzekucyjne jeśli obowiązek opróżnienia lokalu będzie dotyczył: kobiety w ciąży, małoletniego, osoby niepełnosprawnej lub ubezwłasnowolnionej oraz osoby sprawującej nad taką osobą opiekę i wspólnie z nią zamieszkałą.
Zapisy te dotyczą również osób obłożnie chorych z potwierdzonym stanem zdrowia, emerytów lub rencistów, którzy spełniają kryteria do otrzymania świadczenia z pomocy społecznej oraz osób posiadających status bezrobotnego. W takich wypadkach wierzyciel skieruje powództwo do sądu powszechnego o ustalenie uprawnienia tych osób do zawarcia umowy najmu socjalnego lokalu.
Wyłączenia z ochrony przed eksmisją
Propozycja zakłada również wyłączenie ochrony przed eksmisją „na bruk”, jeżeli zobowiązanemu zostało wypłacone odszkodowanie albo zaliczka na poczet odszkodowania za utratę własności lokalu podlegającego opróżnieniu. Ochrona nie będzie także stosowana, gdy decyzja o opróżnieniu lokalu została wydana w związku z wykraczaniem przez niego „w sposób rażący lub uporczywy przeciwko porządkowi domowemu (...) a także w przypadku wydania wobec zobowiązanego orzeczenia, z którego wynika, że stosował on przemoc domową”.
Planowany termin przyjęcia projektu przez Radę Ministrów to IV kwartał 2026 r.(PAP)
mchom/ agz/
