Rynek walutowy to barometr kondycji każdej gospodarki. Na podstawie kierunków zmian kursu waluty można wnioskować, czy ekonomia w danym kraju idzie w dobrym, czy w złym kierunku. Waluta jest więc barometrem sytuacji gospodarczej kraju.
Główne determinanty kursów walutowych
Jest wiele czynników, które bezpośrednio lub pośrednio oddziałują na
notowania walut. Każdy winien być rozpatrywany indywidualnie, a także w
kontekście z innymi. W niniejszym poradniku zostanie omówionych kilka
najistotniejszych.
Polityka monetarna
Każdy kraj, a dokładniej jego bank centralny prowadzi określoną politykę
monetarną, która stanowi o koszcie pieniądza, którego miernikiem są
stopy procentowe. Ich wysokość ma bezpośredni wpływ na rentowność
dłużnych papierów skarbowych. W Polsce są to obligacje skarbowe i bony skarbowe. W przypadku podwyżki stóp procentowych następuje wzrost rentowności papierów wartościowych.
Wówczas inwestorzy zagraniczni chętnie nabywają takie instrumenty,
zamieniając swoją walutę na walutę kraju, w jakiej są denominowane te
instrumenty.
Na przykład inwestor amerykański kupujący polskie obligacje skarbowe
sprzedaje w takiej sytuacji w polskim banku dolary kupując złote. To
kreuje popyt na polską walutę i podaż na naszym rynku dolarów. W efekcie
spowoduje to wzrost kursu złotego wobec dolara amerykańskiego. Stąd
podwyżki stóp procentowych w danym kraju powodują umocnienie jego
waluty.
Taki scenariusz nie zawsze się sprawdza, szczególnie na rynkach rozwijających się, gdzie występuje wyższy od średniego poziom ryzyka inwestycyjnego,
ale także odpowiednio wyższy potencjał zarabiania. Rynki te są
przedmiotem dużego zainteresowania kapitału spekulacyjnego o krótkim
horyzoncie inwestycyjnym.
Jak wyżej wspomniano, podwyżka stóp procentowych skutkuje wzrostem
rentowności dłużnych papierów wartościowych, co oznacza spadek ich cen
rynkowych. W takiej sytuacji spekulanci będą starać się jak najszybciej
sprzedać posiadane papiery skarbowe. Otrzymane sumy sprzedają,
doprowadzają do obniżenia notowań waluty kraju, w którym zaostrzono
politykę monetarną.
Polityka gospodarcza
To szerokie pojęcie, które zawiera wszelkie działania podejmowane przez
rząd państwa, wywołujące skutki ekonomiczne. Największymi są decyzje w
zakresie finansów publicznych i podatków. Działania w tych obszarach
przekładają się na poziom deficytu budżetowego i zadłużenia sektora
finansów publicznych, w tym Skarbu Państwa.
Błędna polityka
rządu w tym zakresie może przyczynić się do wzrostu ryzyka
niewypłacalności państwa. Konsekwencją tego jest: spowolnienie lub
załamanie gospodarcze. W konsekwencji spowoduje to zmniejszenie napływu
kapitału zagranicznego. Dalej nastąpi spadek wartości waluty kraju wobec
innych krajów, których rządy prowadzą rozsądną politykę gospodarczą.
Wskaźniki makroekonomiczne
Informują w sposób syntetyczny o sytuacji gospodarczej kraju. W
szczególności istotny jest wzrost PKB, produkcji przemysłowej, sprzedaży
detalicznej. Istotne są też informacje o bilansie płatniczym oraz
poziomie inflacji. Inwestorzy walutowi śledzą z uwagą wskaźniki oraz ich
prognozy. Niektórzy podejmują decyzję niezwłocznie po ich publikacji,
inni oczekują na rozwój sytuacji. Właściwie można zareagować, znając
specyfikę danego rynku. Nie bez znaczenia jest również intuicja.
Sytuacja polityczna na świecie
To jeden z najważniejszych czynników mających wpływ na sytuację
ekonomiczną krajów, a także regionów świata. Napięcia polityczne
pomiędzy poszczególnymi krajami lub zagrożenie konfliktem wojennym może w
znaczący sposób wpłynąć na ryzyko inwestycyjne w danym regionie świata.
Kraje
uwikłane bezpośrednio lub pośrednio w konflikt, bez względu na to czy
są agresorami czy przedmiotem agresji, narażone są na osłabienie lub
nawet spadek wzrostu gospodarczego. Każda wojna kosztuje i ma te
przełożenie na stan finansów państwa. W efekcie takich wydarzeń wartość
waluty krajów zaangażowanych w konflikt będzie ulegać osłabieniu, w
skrajnym przypadku nie będzie przedmiotem obrotu na rynku forex.
Operacje carry trade
Jest to od niedawna popularna forma zarabiania polegająca na
wykorzystaniu różnicy stóp procentowych w różnych krajach. Jeżeli w
kraju A stopy procentowe są na niższym poziomie, niż w kraju B, wówczas
opłaca się pożyczyć pieniądze w kraju A i po przewalutowaniu ulokować je
w kraju B, np. kupując obligacje skarbowe. Po osiągnięciu przychodów z
takiej inwestycji pożyczka wraz z odsetkami jest zwracana do kraju A.
W
całej operacji dokonuje się dwukrotnej wymiany walut. W pierwszym
przypadku powoduje to osłabienie waluty kraju B wobec waluty kraju A. Po
zakończeniu inwestycji osłabieniu ulega waluta kraju A, a wzmocnieniu
waluta kraju B. Duże operacje carry trade mogą znacząco wpływać na ruchy
kursów walut.
Sytuacja polityczna i społeczna
Spokój społeczny, brak strajków demonstracji jest czynnikiem, który
wzbudza zaufanie do inwestycji w danym kraju, także w jego walutę.
Dojście do władzy nieodpowiedzialnych ugrupowań politycznych, czy
niezadowolenie społeczne są czynnikami destabilizującymi sytuację
gospodarczą oraz nie sprzyjają wzrostowi gospodarczemu. Miarą oceny
sytuacji są również wyniki badań opinii społecznej. W takiej sytuacji
waluta takiego kraju nie będzie przedmiotem zainteresowania. Zmniejszy
się również atrakcyjność inwestycyjna w każdym obszarze gospodarki.
Spowoduje to spadek wartości waluty takiego kraju.
Inwestycje bezpośrednie i portfelowe
Inwestycje zagraniczne powodują, że do kraju napływa kapitał w formie
waluty, np. dolary lub euro. Wymiana waluty obcej na walutę kraju
inwestycji powoduje wzmocnienie jej wartości. Znaczące strumienie waluty
zagranicznej są generowane przy dużych prywatyzacjach – inwestycje
portfelowe.
Bilans płatniczy
Stanowi on obraz wszystkich przepływów pieniężnych wynikających z
obrotów kraju z zagranicą, jakie miały miejsce w ciągu roku. Uwzględnia
on obroty handlowe, przepływy kapitałowe. Jeżeli do kraju wpływa więcej
pieniędzy niż wypływa – bilans jest dodatni. Jeżeli suma strumieni
pieniężnych wypływających z kraju jest większa niż wpływających mówimy o
ujemnym bilansie płatniczym.
Dodatni bilans płatniczy skutkuje umocnieniem waluty danego kraju, gdyż
rośnie zaufanie inwestorów zagranicznych. Jeżeli kraj posiada bilans
ujemny, wówczas jego waluta ulega osłabieniu.
Rezerwy walutowe
Wysoki poziom rezerw walutowych w danym kraju zapewnia stabilizację
wartości jego waluty. Istotna jest szczególnie relacja rezerw walutowych
do rocznej wartości importu oraz zadłużenia Skarbu Państwa. Daje to
większe możliwości spłaty zadłużenia zagranicznego, a więc zwiększa
wiarygodność danego kraju w oczach inwestorów zagranicznych. Waluta
takiego kraju jest stabilna i silna.
Wypowiedzi osobistości
To co mówią osoby wpływowe w danym państwie może mieć znaczący wpływ na
decyzje inwestorów walutowych. W szczególności świat finansów wsłuchuje
się w publiczne wypowiedzi szefów rządów, ministrów finansów oraz szefów
banków centralnych. Ci ostatni są w szczególności pod baczną obserwacją
inwestorów. Każde słowo prezesa FED czy Europejskiego Banku Centralnego
jest analizowane przez sztaby finansistów.
Również na naszym rynku niektóre niefortunne wypowiedzi polityków wpływały niekorzystnie na notowania naszej waluty.
Takie sytuacje mogą mieć miejsce, kiedy sytuacja polityczna w kraju jest niepewna i do głosu dochodzą ugrupowania populistyczne.
Istota informacji
Podejmowanie decyzji inwestycyjnych w obliczu szumu informacyjnego to
poważne wyzwanie dla inwestorów walutowych. Trudno niejednokrotnie
zidentyfikować sygnał płynący z rynku, który może skutecznie zmienić
kurs waluty. Niezbędne jest również sprawdzenie, czy dana informacja nie
została już dyskontowana.
Informacja podana przez GUS o 6-procentowym wzroście gospodarczym w
danym kwartale nie spowoduje umocnienia naszej waluty wobec euro czy
dolara, jeżeli wszystko wskazywało, że gospodarka dobrze się rozwija.
Jeżeli rynek spodziewał się jednak wzrostu rzędu 7% to taki wynik będzie
sygnałem negatywnym. Natomiast przy oczekiwaniach wzrostu PKB na
poziomie 5% będzie to sygnał pozytywny i powinna nastąpić aprecjacja
wartości złotego.
Dlatego też inwestorzy przed podjęciem decyzji o inwestowaniu w daną
walutę lub wyjściu z inwestycji muszą odpowiedzieć sobie na pytanie, co
obecny poziom kursu danej waluty odzwierciedla, i czy przyszłe
informacje nie są już zdyskontowane.
Przy wypowiadaniu osobistych poglądów ważnych osobistości, szczególnie
mających istotny wpływ na sektor finansowy, należy znać poglądy takiej
osoby na tematy gospodarcze. Na przykład, jeżeli członek Rady Polityki
Pieniężnej, zagorzały zwolennik ostrej polityki monetarnej, stwierdzi,
że podwyżki stóp procentowych są konieczne, to nikt nie będzie tym
zdziwiony i rynek na taką wypowiedź nie zareaguje.
W sytuacji
odwrotnej, gdyby owa osoba powiedziała, że wskazana jest obniżka stóp
procentowych, wówczas taka wypowiedź miałaby znaczenie dla rynku.
Odwrotnie zachowałby się rynek, po wypowiedziach przedstawiciela RPP
znanego z gołębich poglądów.
Mnogość czynników, które mają wpływ na rynek walutowy stanowi o jego wielkiej złożoności. Dlatego też inwestowanie na foreksie to gra tylko dla osób, które wiedzą, jak duże ryzyko podejmują.
Jan Mazurek
