Przystąpienie Litwy do Unii Europejskiej i NATO jest największym sukcesem w moim życiu – mówi Valdas Adamkus, prezydent Litwy przez dwie kadencje w latach 1998-2009, który we wtorek kończy 100 lat i pozostaje jednym z najpopularniejszych polityków w kraju.
- Jednym z najważniejszych celów mojego życia było zobaczyć Litwę w Unii Europejskiej, chronionej przez siły NATO – powiedział Adamkus w okolicznościowym wywiadzie dla portalu informacyjnego bernardinai.lt. Zdaniem byłego prezydenta najważniejsze obecne cele Litwy pozostają niezmienne: „zachowanie wolności i niepodległości, samodzielne decydowanie o przyszłości państwa oraz aktywny udział we wspólnocie wolnych narodów”.
Valdas Adamkus urodził się w 1926 roku w Kownie. W 1944 roku, w obliczu ponownej okupacji sowieckiej, wyjechał do Niemiec, a pięć lat później wyemigrował do Stanów Zjednoczonych. Ukończył tam studia inżynierii budowlanej, pracował na wysokich stanowiskach w federalnej Agencji Ochrony Środowiska i angażował się w działalność litewskiej emigracji.
Po odzyskaniu przez Litwę niepodległości kierował kampanią prezydencką Stasysa Lozoraitisa, a w 1998 roku został wybrany na prezydenta. Urząd sprawował przez dwie kadencje: w latach 1998–2003 oraz 2004–2009.
Podczas jego pierwszej kadencji Litwa zakończyła negocjacje akcesyjne z UE i otrzymała zaproszenie do NATO. W 2004 roku kraj stał się członkiem obu organizacji.
Adamkus, który nie należał do żadnej partii, był i nadal pozostaje jednym z najpopularniejszych polityków kraju. Jest powszechnie uznawany za jeden z największych autorytetów moralnych i politycznych we współczesnej historii Litwy i choć od lat nie pełni już funkcji publicznych, jego pozycja w litewskim społeczeństwie pozostaje niezachwiana.
Były prezydent jest określany jako przyjaciel Polski. Współpracował z prezydentami RP Aleksandrem Kwaśniewskim oraz Lechem Kaczyńskim. Z jednym i z drugim miał bardzo dobre relacje. Otoczenie prezydenta podkreśla, że „łączyła ich nie tylko wspólna definicja potrzeb regionu, ale przede wszystkim przyjaźń”.
„Nasze narody i państwa przez wieki kroczyły ramię w ramię i dzisiaj, spoglądając na karty historii, widać, że byliśmy mocni, kiedy działaliśmy wspólnie” – powiedział Adamkus w 2015 r., po przyznaniu mu nagrody polsko-litewskiego Forum Współpracy i Dialogu im. Jerzego Giedroycia.
Z okazji 100. rocznicy urodzin Adamkusa we wtorek w Wilnie i Kownie odbędą się wydarzenia poświęcone tej rocznicy, w tym międzynarodowa konferencja, uroczyste obchody, koncert okolicznościowy oraz inne inicjatywy, czynne są wystawy poświęcone jubilacie.
W głównych uroczystościach biorą udział m.in. byli prezydenci Polski i Ukrainy, Aleksander Kwaśniewski i Wiktor Juszczenko.
Z Wilna Aleksandra Akińczo (PAP)
aki/ zm/
