18 organizacji zrzeszających m.in. prawników, ekonomistów, naukowców, społeczników i pracodawców zaapelowało w piątek do środowisk politycznych o uspokojenie emocji, deeskalację i wypracowanie ponadpartyjnego porozumienia w sprawie resetu Trybunału Konstytucyjnego.
Pod dokumentem „O Trybunał Konstytucyjny dla wszystkich Polaków - apel organizacji społeczeństwa obywatelskiego o reset ws. TK” podpisało się kilkanaście organizacji - m.in. Centrum Strategii Rozwojowych, Helsińska Fundacja Praw Człowieka, Instytut Sobieskiego, Klub Jagielloński, Polska Fundacja im. Roberta Schumana, Rada Towarzystwa Ekonomistów Polskich, Sieć Obywatelska Watchdog Polska, Związek Przedsiębiorców i Pracodawców.
Autorzy apelu podkreślają, że trwający od 2015 roku kryzys wokół TK przestał być wyłącznie sporem prawnym czy nawet zwykłą „przepychanką” polityczną, a stał się kryzysem legitymizacji sądu, który ma być gwarantem konstytucyjnych praw obywateli.
„Żadna instytucja państwa nie może skutecznie działać, jeśli połowa spolaryzowanego społeczeństwa odmawia jej prawomocności” - podkreślają sygnatariusze apelu.
Ich zdaniem w zaistniałych warunkach „jakiekolwiek jednostronne rozwiązanie problemu nie przywróci Trybunałowi powszechnego autorytetu, ponieważ każde niezależnie od intencji - zostanie przez drugą stronę uznane za próbę zawłaszczenia instytucji”.
W piśmie podkreślono, że celem wszelkich działań naprawczych powinno być doprowadzenie do tego, „by społeczeństwo, mimo różnic politycznych, ponownie uznało legitymację Trybunału Konstytucyjnego do orzekania”. Zdaniem autorów apelu „jedyną drogą do tego, choć trudną i być może nie w pełni sprawiedliwą, jest porozumienie elit politycznych w zakresie zasad dalszego funkcjonowania Trybunału, a więc »reset« tej instytucji”. Dodano, że bez takiego porozumienia Trybunał nie odzyska zaufania Polaków.
Apel kończy się słowami: „W poczuciu odpowiedzialności za państwo, apelujemy do wszystkich środowisk politycznych mających wpływ na rozwój sytuacji o uspokojenie emocji, deeskalację i wypracowanie ponadpartyjnego porozumienia w sprawie resetu Trybunału Konstytucyjnego”.
Wicepremier, szef MON Władysław Kosiniak-Kamysz przedstawił w czwartek projekt ustawy o zmianie konstytucji, nazwany „resetem konstytucyjnym”. Propozycja PSL zakłada m.in. wygaszenie kadencji obecnych sędziów TK, wniosek z kandydatami na sędziów składany za zgodą prezydenta, a następnie jednorazowe wyłonienie nowego 15 - osobowego składu TK większością 3/5 głosów przez Zgromadzenie Narodowe, przy czym po pięciu sędziów wybrano by na 3, 6 i 9 lat. Do złożenia projektu ustawy o zmianie konstytucji potrzebne jest zebranie podpisów co najmniej 92 posłów.
Do wniesienia projektu potrzeba podpisów co najmniej 92 posłów; klub PSL liczy 32 posłów, a lider ludowców liczy na wsparcie Polski 2050 oraz zaapelował o podpisy do pozostałych koalicjantów, a także Konfederacji i Rozwoju Plus. Do uchwalenia zmiany konstytucji potrzebna jest większość 2/3 głosów w Sejmie i bezwzględna większość w Senacie.
W ubiegły piątek wieczorem przedstawiciele grupy wybranej w tej kadencji Sejmu na sędziów TK przekazali informację, że Anna Korwin-Piotrowska - jako najstarszy stażem sędzia - została kierującą Trybunałem Konstytucyjnym i wydała zarządzenie o przerwie w czynnościach prezesa TK Bogdana Święczkowskiego i wiceprezesa Bartłomieja Sochańskiego.
Przed siedzibą TK nasilił się wówczas protest. Prezydent Karol Nawrocki przerwał wówczas podróż do Senegalu i w piątek późnym wieczorem wrócił do Warszawy, spotkał się m.in. z I prezesem Sądu Najwyższego Zbigniewem Kapińskim, a następnie przyjechał do siedziby TK. W sobotę nad ranem prezydent wydał oświadczenie mówiące m.in., że „doszło do naruszenia porządku konstytucyjnego RP i siłowego przejęcia konstytucyjnego organu państwa”. W sobotę wieczorem orędzie wygłosił premier Donald Tusk, który powiedział m.in., że Sejm obecnej kadencji wybrał nowych sędziów TK, ale prezydent nie odebrał od części z nich ślubowania, prezes Święczkowski uniemożliwiał im podjęcie pracy, a kiedy po wielu tygodniach czekania postanowili podjąć obowiązki „zostali zaatakowani”. Wyraził pewność, że TK zacznie działać tak, jak powinien, niezależnie, samorządnie i zgodnie z konstytucją.
We wtorek odbyło się zwołane przez Korwin-Piotrowską Zgromadzenie Ogólne Sędziów TK, podczas którego przyjęto uchwałę dotyczącą budżetu Trybunału na 2027 r. Włodzimierz Czarzasty poinformował w czwartek rano, że uchwała ta wpłynęła do Sejmu. Kancelaria Prezydenta w związku ze zwołaniem we wtorek, jak to określiła, „wydarzenia” w TK, zapowiedziała zawiadomienie do prokuratury o możliwości popełnienia przestępstwa. Szef KPRP Zbigniew Bogucki wskazywał, że Zgromadzenie Ogólne może zwołać wyłącznie prezes TK, przekonywał również, że we wtorek nie było wymaganego kworum.
Krajowa Rada Sądownictwa przyjęła w czwartek uchwałę, w której „pozytywnie oceniła informację o wznowieniu działalności Trybunału Konstytucyjnego z udziałem sędziów powołanych od kwietnia 2026 r.”. KRS zaapelowała o pilne przystąpienie przez TK do rozpoznania zalegających spraw, szczególnie „tych o istotnej wadze dla ochrony praw obywateli”.
Sąd Najwyższy uznał się w piątek za niewłaściwy do rozpoznania zależeń Bogdana Święczkowskiego i Bartłomieja Sochańskiego na zarządzenia z 30 października o natychmiastowych przerwach w wykonywaniu przez nich czynności sędziów Trybunału Konstytucyjnego. (PAP)
azk/ ugw/ ktl/
