Premier Donald Tusk powiedział mediom w piątek podczas szczytu UE na Cyprze, że Komisja Europejska chce, aby Polska wydała maksimum pieniędzy z pożyczki w ramach unijnego programu dozbrajania SAFE. Jak dodał, Polska jest traktowana jako najważniejszy element tego mechanizmu.
Tusk, który bierze udział w dwudniowym, nieformalnym posiedzeniu szefów rządów i głów państw UE, przekazał w rozmowie z polskimi mediami, że w czwartek rozmawiał z przewodniczącą KE Ursulą von der Leyen, a jednym z tematów był SAFE. Program ten przewiduje łącznie 150 mld euro wsparcia w postaci m.in. nisko oprocentowanych pożyczek, przede wszystkim na zakupy sprzętu wojskowego. KE przyznała Polsce w ramach tego mechanizmu ogółem 43,7 mld euro, co czyni z Polski największego beneficjenta SAFE.
- Nikt tutaj nie myśli, jak wykorzystać procedury przeciwko temu projektowi. I Polska jest traktowana jako absolutnie najważniejszy element tego mechanizmu. Wszyscy będą pracowali razem z nami, żeby móc skutecznie, szybko wydać wszystkie środki, jakie są do naszej dyspozycji - powiedział Tusk.
W ocenie premiera KE doskonale rozumie, na czym polega polska propozycja w sprawie tego programu. - Chcę tylko, żeby ta nasza decyzja - że partnerem instytucjonalnym po polskiej stronie jest BGK - żeby ona była traktowana jako bezpieczna z punktu widzenia z kolei procedur europejskich. (...) To wymaga takiego, powiedziałbym, trochę bardziej elastycznego podejścia i nasi partnerzy w Komisji to rozumieją - podkreślił.
W czwartek KE wysłała tekst umowy pożyczkowej SAFE do 18 z 19 państw członkowskich uczestniczących w tym programie, m.in do Polski. Tusk zapewnił, że Polska niebawem podpisze swoją umowę.
Po zawetowaniu w marcu przez prezydenta Karola Nawrockiego ustawy wdrażającej SAFE Rada Ministrów przyjęła uchwałę w sprawie Programu Polska Zbrojna. Upoważnia ona ministra obrony narodowej oraz ministra finansów i gospodarki do reprezentowania polskiego rządu i podpisania w jego imieniu umowy oraz dokumentów dotyczących pożyczki SAFE, którą BGK zaciągnie na rzecz Funduszu Wsparcia Sił Zbrojnych (FWSZ). Zobowiązania finansowe BGK z tytułu tej pożyczki zostaną objęte gwarancją Skarbu Państwa. Zgodnie z przepisami środki z FWSZ mogą być przekazane tylko na cele bezpośrednio związane z armią.
Przełom w myśleniu o obronie Europy?
Tusk odniósł się w piątek również do wywiadu, jakiego udzielił dziennikowi „Financial Times”. W opublikowanej tego dnia rozmowie z brytyjską gazetą ocenił, że UE powinna wzmocnić własną klauzulę wzajemnej obrony zawartą w art. 42.7 Traktatu o Unii Europejskiej. Premier zauważył, że temat ten zostanie poruszony w piątek w rozmowach z liderami oraz że jest to „przełom w myśleniu” o europejskiej obronności.
- Rosja dokonuje kolejnych aktów agresji. (...) Nie możemy poprzestać wyłącznie na deklaracjach, gwarancjach, traktatach, (UE - PAP) musi mieć praktyczne decyzje, które dotyczą bezpośrednio bezpieczeństwa m.in. wschodniej granicy i one muszą być także decyzjami europejskimi - podkreślił.
Szef polskiego rządu zaznaczył ponadto, że Polska nie ma powodu, by narzekać na współpracę z USA, szczególnie jeśli chodzi o kwestie związane z obronnością. Ocenił, że USA mają rację, mówiąc, że Europa powinna móc bronić się sama.
Ulga po odejściu Orbana. Tusk: Jestem zadowolony
Tusk odniósł się również do atmosfery panującej na unijnym szczycie na Cyprze. Przyznał, że po niedawnych wyborach parlamentarnych na Węgrzech nastroje wśród unijnych przywódców są zupełnie inne niż wcześniej.
- Wczoraj można było odczuć ogromną ulgę pośród liderów, bo po raz pierwszy od lat nie było na sali żadnych Rosjan obecnych, jeżeli państwo wiecie, o czym mówię - powiedział.
- Jestem naprawdę zadowolony, ponieważ nastroje są zupełnie inne. Nie tylko z uwagi na sytuację związaną z Ukrainą, Rosją, ale (też) wybory na Węgrzech są jasnym sygnałem, że demokracja nie przegrywa wszędzie. W Stanach Zjednoczonych, w Europie, w Rosji słychać było, że demokracja nie ma szans wobec autorytaryzmu (...). A nie, to nie jest prawda. Zwycięstwo (w wyborach na Węgrzech przywódcy opozycji Petera - PAP) Magyara jest czymś naprawdę ważnym - podkreślił Tusk.
- To pokazuje, że jest przyszłość dla Europy, dla demokracji, dla praworządności, że nie jesteśmy narażeni, chcąc walczyć z korupcją, z tak silnymi postaciami jak Viktor Orban. Wiem, że nic w dzisiejszych czasach nie jest łatwe, ale przynajmniej możemy cieszyć się z tego, bardzo cieszyć się z tego, że tak, jest przyszłość dla Europy - dodał.
Z ujawnionych przez media zapisów rozmów telefonicznych między ministrem spraw zagranicznych Węgier Peterem Szijjarto a jego rosyjskim odpowiednikiem Siergiejem Ławrowem wynika, że węgierskie władze działały na rzecz rosyjskich interesów w Europie. Ujawniono m.in., że władze węgierskie proponowały przekazywanie Rosji dokumentów UE za pośrednictwem węgierskiej ambasady w Moskwie oraz koordynowały z Rosją swoje działania mające na celu zablokowanie wysiłków Ukrainy na rzecz integracji europejskiej.
Z udziału w szczycie zrezygnował ustępujący premier Węgier Viktor Orban.
Z Nikozji Agata Andrzejczak (PAP)
andr/ mce/ akl/ js/
