W piątek przed godz. 12 rozpoczął się w Dublinie szczyt unijnych liderów. Po nocnych rozmowach z wysłannikami Stanów Zjednoczonych przywódcy państw UE omówią kwestię udziału Europejczyków w kolejnej rundzie negocjacji z Rosją, Ukrainą i USA. Tematem będzie też dalsze finansowanie Ukrainy.
Na nieformalnym szczycie UE w Dublinie Polskę reprezentuje premier Donald Tusk, który w czwartek wziął też udział w szczycie Europejskiej Wspólnoty Politycznej w irlandzkiej stolicy.
Z Kremla do Dublina. Europa wychodzi z dyplomatycznej poczekalni
Z kolei w nocy z czwartku na piątek doszło w Dublinie do spotkania wysłanników prezydenta Donalda Trumpa, Jareda Kushnera i Steve'a Witkoffa, z prezydentem Ukrainy Wołodymyrem Zełenskim oraz przedstawicielami Polski, Niemiec, Francji, Włoch i Wielkiej Brytanii, a także instytucji UE. Polskę reprezentował wiceminister spraw zagranicznych Robert Kupiecki.
Kushner, zięć Trumpa, który razem z Witkoffem przyleciał do Dublina prosto ze spotkania z rosyjskim przywódcą Władimirem Putinem na Kremlu, poinformował po rozmowach w Dublinie, że kolejna runda rozmów pomiędzy Rosją a Ukrainą zostanie rozszerzona o Europejczyków.
Delegacja Niemiec, Francji, Włoch i Wielkiej Brytanii oraz przedstawiciele unijnych instytucji byli już obecni podczas negocjacji we wtorek i środę w Abu Zabi w Zjednoczonych Emiratach Arabskich, ale nie zostali dopuszczeni do bezpośrednich rokowań z udziałem Rosjan. Z zapowiedzi Kushnera wynika, że teraz przy stole rozmów zasiądzie reprezentant Europy.
Kto przemówi głosem Europy? Tusk dystansuje się od wyścigu liderów
Zarówno francuski prezydent Emmanuel Macron, jak i kanclerz Niemiec Friedrich Merz przypomnieli w czwartek w Dublinie, że już teraz istnieją formaty rozmów. Wskazali na E3 (Niemcy, Francja, Wielka Brytania) i E5 (te kraje plus Włochy i Polska).
Z kolei premier Donald Tusk powiedział dziennikarzom, że Polska nie będzie uczestniczyła w wyścigu pomiędzy prezydentami i premierami o to, kto znajdzie się przy stole. Zaznaczył, że istnieją już właściwe formaty, a przede wszystkim są to instytucje UE: Komisja i Rada Europejska oraz wysoka przedstawiciel ds. zagranicznych i obronnych UE.
Pojawia się więc pytanie, czy przy stole rozmów usiądą reprezentanci E3 i unijnych instytucji, czy grono to zostanie ograniczone do jednego wysłannika UE.
Finansowa dźwignia Berlina. Nie ma budżetu UE bez miliardów dla Kijowa
Merz chce także rozmowy na szczycie o dalszym finansowaniu Ukrainy. W liście wysłanym przed szczytem niemiecki kanclerz wykluczył możliwość zgody na nowy unijny budżet na lata 2028-34 bez porozumienia wszystkich państw UE w sprawie pomocy finansowej dla Ukrainy na 2027 rok, która jest szacowana na 70 mld euro. Powiązanie przez Merza obu kwestii ma wywrzeć presję na część państw Europy Środkowej, w tym Słowację, Czechy, Węgry i Bułgarię, by zrezygnowały z zabiegów o wyłączenie z udziału w finansowaniu Ukrainy (Słowacja, Czechy i Węgry nie dołożyły się do pożyczki w wysokości 90 mld euro, z której finansowane jest wsparcie w tym i przyszłym roku).
Algorytmy na szczycie. Europa szuka własnej drogi w wyścigu AI
Tematem szczytu w piątek będzie też sztuczna inteligencja - zagadnienie to zostanie omówione po raz pierwszy na tym szczeblu UE. Przywódcy spotkają się z Arthurem Menschem, dyrektorem generalnym Mistral AI, francuskiej firmy, która jest uznawana za kluczowego gracza z Europy w tym obszarze. Mistral AI dąży do stworzenia modelu AI alternatywnego wobec modeli amerykańskich i nadrobienie opóźnień, jakie Europa ma w porównaniu ze Stanami Zjednoczonymi i Chinami. Drugim gościem będzie Geoffrey Hinton, który w 2024 r. otrzymał Nagrodę Nobla w dziedzinie fizyki razem z Johnem Hopfieldem i jest uznawany za jednego z ojców AI.
Z Dublina Magdalena Cedro (PAP) mce/ rtt/
