Wszystkie inwestycje w Porcie Gdynia są planowane pod kątem wojskowym (dual-use), by zyskać dodatkowe fundusze – wskazał prezes portu Piotr Gorzeński. Z kolei szef portów Szczecin-Świnoujście Jarosław Siergiej wskazał, że z powodu braku wejścia w życie ustawy, program SAFE ruszył w węższym zakresie.
Szefowie kluczowych polskich portów dyskutowali w trakcie odbywającego się w Sopocie Kongresu Polskie Porty 2030 m.in. o szansach, jakie dla rozwoju branży niesie wykorzystanie budżetów dedykowanych bezpieczeństwu, w tym programu SAFE.
Prezes Zarządu Morskiego Portu Gdynia Piotr Gorzeński podkreślił, że w Gdyni optyka uwzględniająca potencjalne zastosowanie obronne funkcjonuje przy każdym projekcie.
My wszystkie inwestycje rozważamy w kontekście dual-use, czyli tego potencjalnego zastosowania militarnego. Rozważamy je w kontekście takim, że wówczas istnieje możliwość wykorzystania dodatkowych środków (...), budując nową infrastrukturę, która zwiększa możliwości przeładunkowe i operacyjne portów, a jednocześnie może być w trudnych chwilach wykorzystywana dla celów wojskowych – wyjaśnił Gorzeński.
Jako udany przykład wdrożenia takiego mechanizmu wskazał gdyński terminal intermodalny.
Tak porty chcą wykorzystać program SAFE
Do potencjału programów bezpieczeństwa na Pomorzu Zachodnim odniósł się prezes Zarządu Morskich Portów Szczecin i Świnoujście Jarosław Siergiej. Zwrócił on uwagę na bariery legislacyjne, które wpłynęły na pierwotny kształt programu SAFE w Polsce.
- Pierwotne założenia dotyczące SAFE, które nie zostały wdrożone z powodu braku ustawy, czy niepodpisania ustawy przez prezydenta, przewidywały zdecydowanie szerszy zakres wykorzystania tych środków, niż to obecnie ma miejsce – wskazał Siergiej.
Jak dodał, program SAFE nie jest bezpośrednio dedykowany portom, ale realnie wzmacnia je w sposób pośredni – m.in. poprzez modernizację okołoportowych odcinków kolejowych i połączeń drogowych, stanowiących zarazem szlaki transportów wojskowych.
Siergiej zauważył również, że na terenie portu w Szczecinie działają podmioty prywatne, które mają możliwość samodzielnego wchodzenia w programy SAFE.
- Te projekty, poprzez to, że znajdują się na terenie portu, wpływają również na jego rozwój, ale też zwiększają bezpieczeństwo, ponieważ ulokowane są z pewnymi obostrzeniami, które muszą być zrealizowane – podsumował szef portów Szczecin-Świnoujście.
Program SAFE - szanse i luki prawne
Instrument SAFE to unijny program, który ma na celu wzmocnienie obronności państw członkowskich; przewiduje łącznie 150 mld euro wsparcia w postaci m.in. niskooprocentowanych pożyczek przede wszystkim na zakupy sprzętu wojskowego, zwłaszcza tego produkowanego w Europie. Program ma pomóc krajom UE zwiększyć moce produkcyjne przemysłu obronnego, przyspieszyć dostawy sprzętu i uzupełnić luki w zdolnościach wojskowych.
W ramach SAFE państwa UE mogą realizować wspólne zamówienia, a do udziału dopuszczono również Ukrainę, kraje EFTA/EOG oraz partnerów współpracujących z UE w obszarze bezpieczeństwa i obrony, w tym m.in. właśnie Kanadę, Wielką Brytanię, Japonię, Koreę Płd. czy Norwegię.
Polska, której Komisja Europejska przyznała 43,7 mld euro, jest największym beneficjentem programu. (PAP)
dsok/ mick/
