Po wybuchu wojny na Bliskim Wschodzie uwaga mediów skupia się na cenie ropy, ale blokada cieśniny Ormuz uderza także w podaż innego kluczowego surowca – siarki. Region Zatoki Perskiej odpowiada za połowę jej morskiego handlu, więc zakłócenia silnie wpływają na produkcję żywności, metali i sprzętu wojskowego.
Siarka powstaje głównie przy wydobyciu ropy i gazu, więc jej ilość zależy od tego, ile wydobywa się tych surowców, co powoduje, że nie da się jej szybko zwiększyć.
Od rozpoczęcia izraelsko-amerykańskich bombardowań Iranu 28 lutego oraz odwetowych ataków Teheranu na kraje Zatoki ceny siarki wzrosły – według „The Economist” – o 40 proc., a rynek dostaw krótkoterminowych praktycznie zamarł.
Sektor nawozowy, który zużywa ok. 60 proc. globalnej podaży siarki, stoi w obliczu poważnych zakłóceń. Siarka, przetwarzana na kwas siarkowy, jest kluczowa dla produkcji nawozów fosforowych. Opóźnienia w dostawach oznaczają, że część nawozów nie dotrze na czas i nie będzie mogła zostać wykorzystana w sezonie siewnym w 2026 roku na półkuli północnej.
Blokada cieśniny Ormuz bezpośrednio odcina dostawy do krajów takich jak Indie czy Brazylia, która importuje ponad 80 proc. nawozów. Uderza to m.in. w produkcję soi, kluczowej dla pasz dla bydła i trzody chlewnej w Chinach i USA.
Kraje o niskich dochodach – takie jak Sudan, który pozyskuje ponad połowę nawozów z regionu Zatoki – są szczególnie narażone na gwałtowny spadek plonów.
Kwas siarkowy jest kluczowy dla odzyskiwania metali, takich jak miedź, nikiel i kobalt. W przypadku Indonezji, odpowiadającej za ponad połowę światowej produkcji niklu i importującej 75 proc. siarki z Bliskiego Wschodu, lokalne zakłady przetwarzania dysponują zapasami wystarczającymi na zaledwie jeden–dwa miesiące – informował 6 marca Reuters.
W Demokratycznej Republice Konga (DRK) i Zambii, które dostarczają ponad 15 proc. światowej miedzi, ok. 90 proc. siarki potrzebnej do przetwarzania rudy pochodzi z regionu Zatoki. Eksperci ostrzegają, że bez wznowienia dostaw w ciągu trzech tygodni część operacji wydobywczych może zostać wstrzymana.
Dodatkowo DRK odpowiada za ok. 70 proc. światowego wydobycia kobaltu, wykorzystywanego głównie w produkcji baterii litowo-jonowych, którego przetwarzanie również wymaga kwasu siarkowego.
Ma to także konsekwencje dla produkcji sprzętu i amunicji. Siarka – pośrednio poprzez produkcję miedzi – wpływa na dostępność materiałów wykorzystywanych w transformatorach, silnikach i systemach łączności, niezbędnych dla funkcjonowania baz i przemysłu obronnego.
Obecne zakłócenia na rynku siarki przekładają się więc na rynek miedzi, a to z kolei może uderzyć w gotowość operacyjną USA – ostrzega Modern War Institue, działający przy akademii amerykańskiej akademii wojskowej West Point. Jako przykład wojskowi analitycy podają, że naprawa zaledwie dwóch amerykańskich radarów zniszczonych w Bahrajnie i Katarze wymaga ponad 30 tys. kilogramów miedzi.
Surowiec ten jest również kluczowy dla produkcji materiałów wybuchowych – siarka stanowi składnik ładunków stosowanych w amerykańskiej amunicji. Kwas siarkowy jest z kolei niezbędny w produkcji mikroprocesorów, bez których nie powstaną np. układy naprowadzania pocisków – podkreśla Modern War Institute.
Skutki niedoboru siarki są odczuwalne już teraz, jednak ich największe nasilenie i długofalowe konsekwencje są, według analityków, rozłożone w czasie – od najbliższych tygodni po rok 2027.(PAP)
baj/ zm/
