W ostatnich tygodniach o Turcji mówi się głównie w kontekście politycznym i militarnym. Warto jednak zauważyć, że rządy Recepa Tayyipa Erdogana – zwanego niekiedy „sułtanem” – to czas gigantycznych tureckich inwestycji infrastrukturalnych.
Piątkowe otwarcie trzeciego mostu nad cieśniną Bosfor to tylko jedna z pozycji na długiej liście wielkich inwestycji dokonywanych w Turcji. Według danych Banku Światowego, Turcja ogłosiła aż siedem nowych przedsięwzięć budowlanych, których koszt łącznie ma wynieść 44,7 mld USD.
Most Sułtana Selima I Groźnego – ojca Sulejmana Wspaniałego i zdobywcy m.in. Syrii, Palestyny, Egiptu i Półwyspu Arabskiego – będzie najszerszym oraz najdłuższym takim połączeniem dla zsumowanego ruchu samochodowego oraz kolejowego na całym świecie. Według krajowego ministerstwa transportu most ma być „symbolem nowoczesnej Turcji”. Zgodnie z szacunkami, jego budowa pochłonęła 2,5 mld dolarów i została ukończona w zaledwie 27 miesięcy.
Według tureckiej państwowej agencji informacyjnej, opłata za przejazd ze strony europejskiej na stronę azjatycką wyniesie równowartość 3,40 USD. Ruch w przeciwnym kierunku nie będzie obciążony kosztami. Według szacunków, codziennie tą drogą ma przejeżdżać 135 tys. pojazdów. Gośćmi na dzisiejszej ceremonii otwarcia mostu, poza prezydentem i premierem Turcji, będą także m.in. król Bahrajnu, prezydent Macedonii i bułgarski premier.
Na otwarcie czeka jeszcze podwodny tunel o nazwie Eurazja, łączący siecią dróg sąsiadujące kontynenty. Jego budowa jest już prawie sfinalizowana, a sam obiekt ma zostać oddany do użytkowania na przełomie listopada i grudnia tego roku. Koszty projektu przekroczyły 1,25 mld USD. Cała droga będzie miał długość 14,6 km, z czego podwodna część będzie ciągnąć się przez 5,4 km. Eurazja stanie się już drugim w Turcji, po tunelu kolejowym Marmaray, połączeniem między Europą i Azją przeprowadzonym pod dnem morskim.
Na tym tureckie „mega-projekty” się nie kończą. Plany zakładają także m.in. stworzenie nieopodal Stambułu największego na świecie lotniska (Istanbul New Airport). Budżet projektu, z wyłączeniem kosztów finansowych, wynosi 7 mld dolarów. Budowa ma odbywać się fazowo, a zakończenie pierwszego etapu nastąpi w lutym 2018 r. Wtedy też lotnisko zostanie uruchomione i ma być zdolne do obsługi 90 milionów pasażerów w ciągu roku. Docelowo po finalizacji projektu w 2028 r. transportowe centrum obsłuży rocznie 200 milionów podróżnych.
Turcy budują również największy w kraju meczet. Projekt ruszył w sierpniu 2013 r., a obiekt ma być w pełni oddany do użytku do końca bieżącego roku. Budowa jednego skrzydła już została zakończona, a wiernym została udostępniona przestrzeń na dziedzińcu świątyni. Koszt projektu wyniósł 66,5 mln dolarów. Poza częścią przeznaczoną do kultu, w meczecie ma znajdować się muzeum, galeria sztuki, biblioteka i sala konferencyjna, a budynek będzie w stanie pomieścić 37,5 tys. ludzi.
Kolejne potężne tureckie przedsięwzięcie to sztuczny kanał wodny łączący Morze Marmara z Morzem Czarnym. Arteria będzie biegła równolegle do Cieśniny Bosfor po europejskiej stronie miasta. Nowa droga ma odciążyć zatłoczoną cieśninę oraz zminimalizować wielkość transportu niebezpiecznych substancji. Idea Kanału Stambulskiego to jeden z największych projektów XXI wieku i szacowane koszty budowy przekraczają 10 mld dolarów. Prace nad nową drogą wodną rozpoczęły się w 2011 r., a finalizacja projektu jest planowana na rok 2023, gdy Turcja będzie świętować 100-lecie proklamowania republiki. Stambulski kanał podzieli tureckie miasto na wyspę i 2 półwyspy.
W Stambule powstanie również nowoczesne centrum finansowe, którego całkowity koszt wyniesie 2,6 mld dolarów. Projekt wpisuje się w dążenia władz Turcji, które chcą widzieć kraj w gronie 10 największych gospodarek świata. Centrum zostanie udostępnione w 2018 r., a jego powierzchnię zajmą biura, sale konferencyjne, hotele, a także parki.
Budowa niektórych tureckich wielkich projektów już się zakończyła. W tym kontekście należy wspomnieć o nowym prezydenckim pałacu, którego budowa kosztowała 660 mln USD. Rezydencja na obrzeżach Ankary, nazywana „Białym Pałacem”, oficjalnie stała się nową siedzibą prezydenta w 2015 r. Cały kompleks posiada ponad 1000 pokoi, a Turcy chwalą się, że jest 30 razy większy od waszyngtońskiego Białego Domu.
Zakończono również budowę mostu Osmana Gaziego (założyciela dynastii Osmanów) nad zatoką Izmit (Morze Marmara). Budowa czwartego najdłuższego wiszącego mostu na świecie kosztowała 3,74 mld USD. Uroczyste otwarcie miało miejsce 30 czerwca tego roku.
Mikołaj Fedkowicz
