Kraje członkowskie UE oficjalnie wyraziły w czwartek zgodę na przedłużenie o kolejny rok, czyli do 4 marca 2028 roku, ochrony tymczasowej uchodźców z Ukrainy oraz na wykluczenie z niej mężczyzn w wieku poborowym. Postanowienie wejdzie w życie w najbliższych dniach.
Wstępne porozumienie w tej sprawie ambasadorowie państw członkowskich osiągnęli w połowie lipca, ale dopiero w czwartek zakończyła się procedura pisemna, gdzie wszystkie stolice wyraziły formalną zgodę na to rozwiązanie.
Jak poinformował jeden z unijnych dyplomatów, to kończy procedurę. W najbliższych dniach postanowienie zostanie opublikowane w Dzienniku Urzędowym i następnego dnia wejdzie w życie.
Zgodnie z art. 2 nowego postanowienia, ochrona tymczasowa nie będzie udzielana osobom, które „nie wywiązują się ze swoich obowiązków wojskowych przewidzianych w prawie ukraińskim i z tego powodu nie uzyskały zezwolenia władz ukraińskich na opuszczenie Ukrainy”. Na Ukrainie wiek mężczyzn objętych powszechną mobilizacją wynosi od 25 do 60 lat.
Nowy zapis nie będzie miał zastosowania do Ukraińców, którzy już są objęci ochroną tymczasową w UE; będzie dotyczył wyłącznie osób, które ubiegają się o ochronę tymczasową po raz pierwszy.
W praktyce, aby otrzymać tymczasową ochronę, osoby przyjeżdżające z Ukrainy będą musiały udowodnić, że wywiązały się ze swoich obowiązków wojskowych. Będą mogły to zrobić np. okazując paszport ze stemplem wyjazdowym władz ukraińskich potwierdzającym, że opuściły Ukrainę legalnie. Innym sposobem jest okazanie dokumentu, w formie papierowej lub elektronicznej, potwierdzającego zwolnienie z obowiązków wojskowych lub ich wypełnienie.
Ograniczenie zaproponowała w czerwcu Komisja Europejska, która argumentowała, że odpowiada ono na potrzeby Ukrainy dotyczące zdolności do obrony przed rosyjską agresją. Komisarz ds. wewnętrznych Magnus Brunner tłumaczył, że prosiły o to władze w Kijowie.
Z tymczasowej ochrony w UE korzysta obecnie blisko 4,4 mln Ukraińców. Jest to mechanizm przewidziany w unijnej dyrektywie o ochronie tymczasowej, która gwarantuje osobom objętym ochroną prawo do legalnego pobytu, pracy i szkoły we wszystkich państwach Wspólnoty.
Według Eurostatu wśród Ukraińców już objętych tym mechanizmem największą grupę stanowią kobiety w wieku 35-64 lat (23 proc.). Udział mężczyzn w tej samej kategorii wiekowej wynosi 12 proc. Podobny odsetek (13 proc.) stanowią mężczyźni w wieku 18–34 lat.
W Polsce od marca obowiązują nowe zasady ochrony dla obywateli Ukrainy. Muszą oni w ciągu 30 dni od wjazdu do Polski złożyć wniosek o ukraiński PESEL; w przeciwnym wypadku mogą stracić prawo do ochrony. Osoby, które uzyskały PESEL bez okazania dokumentów, muszą je zaktualizować do końca sierpnia. Przepisy te wprowadzono w ramach prac nad implementacją przedłużenia unijnej ochrony do 2027 r.
Z Brukseli Jowita Kiwnik Pargana (PAP)
jowi/ ap/
