Do 11 września Trybunał Konstytucyjny odroczył we wtorek rozprawę ws. zbadania zgodności z konstytucją przepisów tzw. ustawy dezubekizacyjnej, które zakładają obniżenie emerytur i rent byłym funkcjonariuszom służb bezpieczeństwa PRL.
Trybunał we wtorek po raz drugi zajmował się tymi przepisami. W połowie lipca TK rozpoczął rozpatrywanie wniosku warszawskiego sądu okręgowego w tej sprawie. We wtorek po ponad dwugodzinnym posiedzeniu prezes TK Julia Przyłębska, która przewodniczy składowi orzekającemu, zarządziła przerwę w rozprawie do 11 września.
We wtorek przedstawiciele Sejmu i prokuratora generalnego odpowiadali na pytania sędziów TK. Poseł PiS Arkadiusz Mularczyk ocenił, że rozpatrywanie kwestii świadczeń uprzywilejowanych funkcjonariuszy Służb Bezpieczeństwa 30 lat po upadku komunizmu "jest porażką naszego państwa". "Sejm stoi na stanowisku, że usunięcie nierówności i niesprawiedliwości, jakie miało miejsce w ostatnich latach musi nastąpić w sposób trwały" - dodał.
Mularczyk zwrócił uwagę, że opozycjoniści z czasów PRL do dzisiaj nie doczekali się godnego zadośćuczynienia i wynagrodzenia, a przedstawiciele reżimu przez 30 lat spokojnie pobierali uprzywilejowane emerytury. "Możliwe, że jest to ostatni moment żeby zapiąć klamrą kwestię rozliczania z systemem komunistycznym w Polsce" - dodał.
Zdaniem Mularczyka, wartości sprawiedliwości społecznej, równości i rozliczenia z reżimem komunistycznym są "znacznie wyżej niż uprzywilejowane świadczenia funkcjonariuszy SB".
Prokurator Andrzej Reczka, pytany o uzasadnienie różnicowania świadczeniobiorców przewidzianego przez zakwestionowaną ustawę wskazał, że równość nie oznacza niemożności zróżnicowania nawet podmiotów podobnych. Zwrócił przy tym uwagę, że ustawodawca ma swobodę, co do przyjęcia kryterium różnicowania.
Reczka podkreślił, że zgodnie z orzecznictwem TK, jeżeli ktoś pełnił służbę na rzecz totalitarnego państwa "może być to uznane za cechę, która pozwala na zróżnicowanie". Jak dodał, takie kryterium różnicowania mogło zostać przyjęte.
Z kolei poseł Marek Ast (PiS) wskazał, że dla realizacji zasady sprawiedliwości społecznej można poświęcić zasadę ochrony praw nabytych. Dodał, że w tej kwestii ważny jest element niegodnego zdobycia tych przywilejów i praw nabytych przez funkcjonariuszy SB. "Ci funkcjonariusze, służąc na rzecz totalitarnego państwa, ograniczali prawa i wolności obywatelskie" - podkreślił poseł.
Uczestnicy rozprawy, odpowiadając na pytanie prezes TK zgodnie podkreślili, że kwestionowane przepisy nie pozbawiają prawa do świadczenia emerytalnego, a jedynie zmieniają wysokość emerytury.
Zgodnie z tzw. ustawą dezubekizacyjną, czyli nowelizacją przepisów o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji i innych służb, która zaczęła obowiązywać w październiku 2017 r., emerytury i renty byłych funkcjonariuszy aparatu bezpieczeństwa PRL nie mogą być wyższe od średniego świadczenia wypłacanego przez ZUS: emerytura - 2,1 tys. zł (brutto), renta - 1,5 tys. zł, renta rodzinna - 1,7 tys. zł.
Na mocy tych przepisów obniżono emerytury i renty za okres "służby na rzecz totalitarnego państwa" od 22 lipca 1944 r. do 31 lipca 1990 r. (w połowie 1990 r. powstał UOP). W konsekwencji obniżono renty i emerytury prawie 39 tys. byłym funkcjonariuszom aparatu bezpieczeństwa PRL.
Wniosek w tej sprawie skierował do TK w styczniu 2018 r. Sąd Okręgowy w Warszawie rozpatrując odwołanie od decyzji o ustaleniu emerytury i renty policyjnej. Sąd ten zakwestionował zgodność przepisów tej ustawy m.in. z konstytucyjną zasadą ochrony praw nabytych, zaufania obywatela do państwa prawa i stanowionego przez niego prawa i niedziałania prawa wstecz.
Pytanie sądu dotyczy także sposobu i trybu uchwalenia zaskarżonych przepisów oraz "wątpliwości, czy spełnione zostały merytoryczne przesłanki do ich uchwalenia".(PAP)
autor: Mateusz Mikowski
mm/ aj/
