Swapów czar

Swapów czar

Do korzystania z tego instrumentu powinna zachęcać rosnąca zmiennoœć parametrów finansowych, w tym stóp procentowych oraz silne korelacje między nimi. Swapy procentowe, dzięki swojej konstrukcji są instrumentami bardzo elastycznymi. Umożliwiają bowiem dokładne dostosowanie terminów i nominalnych kwot transakcji do indywidualnych potrzeb klienta. Pozwalają też firmom na znaczne obniżenie kosztów obsługi długu, wpływając tym samym na koszty finansowania ich działalnoœci.

Motywy transakcji

Najczęœciej swap (ang. zamiana, wymiana) to transakcja zamienna, w której dwie strony umowy wyrażają zgodę na wymianę między sobą okreœlonego przedmiotu transakcji. Celem operacji swapowych jest wykorzystanie korzyœci komparatywnych stron kontraktu. Pierwsza taka transakcja została zawarta pomiędzy firmą IBM oraz World Bank w 1981 roku. Od tamtej pory rynek swapów rozwija się dynamicznie, gdyż sposób i warunki ich zastosowania pozwalają uniknąć wielu ograniczeń rynku opcji i kontraktów terminowych. Czas trwania transakcji swap jest również dłuższy niż w przypadku innych instrumentów notowanych na giełdzie. Z reguły transakcje swapowe zawierane są na okresy od 2 do10 lat, ale istnieją również transakcje dłuższe, nawet do 30 lat.

Stosując swapy walutowe lub procentowe firma może nie tylko zabezpieczyć się przed ryzykiem niekorzystnej zmiany kursu walutowego czy stopy procentowej. Może również syntetycznie zdywersyfikować portfel kredytów i obniżyć koszty zaciągniętej pożyczki. Jedną z głównych przesłanek zawierania transakcji swapowej jest wykorzystanie różnic w cenie pozyskania funduszy wynikających z oceny wiarygodnoœci finansowej dłużnika. W tym przypadku pozwala to na obniżenie efektywnego kosztu pozyskania funduszy. Do innych czynników wpływających na zawieranie transakcji swapowych można zaliczyć:

• Spekulacja na zmianach cen instrumentów bazowych ( stóp procentowych, kursów walutowych, cen towarów, papierów wartoœciowych itp.);

• Ochrona przed ryzykiem cenowym ( m.in. walutowym i stopy procentowej);

• Transakcje arbitrażowe ( m.in. walutowe i procentowe);

• Regulacja wielkoœci zadłużenia w czasie.

Instrumenty pochodne rynku terminowego dają firmie różne możliwoœci regulowania zobowiązań firmy, a tym samym wyboru odpowiedniego Ÿródła finansowania w zależnoœci od potrzeb firmy. Jeżeli firma wybiera wariant finansowania emisją obligacji, musi liczyć się w przyszłoœci z wypłatą premii ponad ich wartoœć rynkową. Z kolei wczeœniejsza realizacja umowy swapowej nie pociąga za sobą ponoszenia takich wydatków, a koszty transakcyjne są również mniejsze. Zaciągnięcie długu długoterminowego naraża firmę na ryzyko zmiany stopy procentowej, zwiększając tym samym koszty finansowania. Idealnym rozwiązaniem w takiej sytuacji jest zawarcie transakcji swapowej, która pozwoli przedsiębiorstwu aktywnie regulować swoje zadłużenie w czasie.

Jak to działa?

Bardzo popularnym na rynku finansowym a zarazem jednym z podstawowych transakcji zamiany jest swap na stopę procentową (Interest Rate Swap). Transakcja jest przeprowadzana między stronami, które mają przeciwne preferencje, co do spłaty odsetek, ale równe, co do wartoœci zobowiązania kapitałowe. Strony umawiają się, w sprawie zamiany płatnoœci odsetkowych w tej samej walucie w przyszłoœci według różnych rodzajów stóp procentowych bez dokonywania płatnoœci kapitałowych. Najczęœciej jest to transakcja zamiany zmiennej stopy procentowej na stałą lub odwrotnie (swap kuponowy – coupon swap ). Możliwy jest również wariant, że obie strony płacą sobie zmienne oprocentowanie (swap bazowy – basis rate swap ), ale każda z nich ma inną stawkę referencyjną, na przykład jedna płaci oprocentowanie według 6-miesięcznego WIBOR, a inna według trzymiesięcznego. Stopę WIBOR (Warsaw Interbank Offered Rate, oprocentowanie po jakim banki skłonne są udzielić pożyczek innym bankom), tradycyjnie przyjmuje się w procentowych kontraktach swapowych, jako rynkową stopę referencyjną dla zmiennej częœci swapu (punktem odniesienia może być takie jednomiesięczna stopa oprocentowania bonów komercyjnych – commercial papers lub stopa rentownoœci bonów skarbowych). Natomiast częœć stałą swapu stanowi suma zaciągniętego kredytu.

W konstrukcji swapu ważne jest ustalenie dnia (daty), od której jest naliczane oprocentowanie, zarówno dla stałej, jak i zmiennej częœci swapu. Poziom zmiennej stopy procentowej jest ustalany na początku okresu, do którego się odnosi, dzięki czemu strony transakcji są w stanie ustalić wielkoœci płatnoœci oprocentowania, jakie będą miedzy sobą wymieniać na koniec okresu. Różnica w poziomach stóp procentowych stałej i zmiennej powoduje, że jedna ze stron staje się wierzycielem a druga dłużnikiem. Wówczas stosownie do zawartej umowy dłużnik reguluje swoje zobowiązania do wysokoœci różnicy w naliczonych płatnoœciach oprocentowania. Cały proces jest powtarzany aż do terminu zapadalnoœci swapu, kiedy jest dokonywana ostatnia wymiana płatnoœci oprocentowania.

W warunkach polskich standardowe parametry kontraktu swap obejmują:

• Minimalną wartoœć kontraktu: 3 – 5 mln zł

• Częstotliwoœć płatnoœci:

– dla stałej częœci swapu: co 1, 3 lub 6 miesięcy

• Zmienną stopę referencyjnę: 1M, 3M, 6M WIBOR

• Okres trwania kontraktu: od 1 do 5 lat.

Operacje swap na stopy procentowe pozwalają na restrukturyzację portfela zobowiązań, bez koniecznoœci generowania nowych funduszy. Zastosowanie transakcji swapowych ma szczególne znaczenie dla firm o różnym standingu finansowym przy zamianie jednego rodzaju długu na inny. Firmy o lepszym ratingu mogą pozwolić sobie na emisje papierów dłużnych (KPD) o niższym stałym oprocentowaniu, niż firmy znajdujące się w gorszej sytuacji, które z kolei mają dostęp do tanich funduszy ale o zmiennym oprocentowaniu.

Ramka

Swap procentowy Elektrowni Łaziska

Zawarcie transakcji zabezpieczającej ryzyko zmiany stopy procentowej przez Elektrownię Łaziska miało miejsce w czerwcu 1999 r. Transakcja opiewała na 160 mln zł (kredyt z Pekao SA) i polegała na zamianie oprocentowania zmiennego, opartego na stopie 3M WIBOR, na oprocentowanie stałe. Zaletą transakcji swap dla elektrowni było ograniczenie ryzyka wzrostu stopy WIBOR ponad założony poziom przez okres roku. Dzięki temu firma może precyzyjnie zaplanować koszty odsetek, które nie były już związane z wahaniami WIBOR. Ponadto, zdaniem Gilberta Pradeloka, dyrektora finansowego firmy, zaletą swapu jest możliwoœć odsprzedaży lub odkupienia w zależnoœci od rynkowego poziomu WIBOR. Swap Elektrowni gwarantuje firmie nieprzekroczenie przyjętych kosztów obsługi kredytu i dodatkowo okreœlone oszczędnoœci w stosunku do budżetu, w którym została ujęta niższa stała stopa procentowa, niż zakładany poziom stóp rynkowych.

Parametry swapu Elektrowni Łaziska:

Źródło: