Setki tysięcy osób zgromadziły się w sobotę w Teheranie na rozpoczęciu uroczystości pogrzebowych byłego najwyższego przywódcy Iranu Alego Chameneiego. W całym kraju udostępniono szkoły na noclegi dla pielgrzymów, a władze opracowały plany awaryjne na wypadek katastrofy z udziałem tłumu.
Tłumy wypełniły główne aleje Teheranu i teren Wielkiego Meczetu Imama Chomeiniego. Żałobnicy, wielu ubranych na czarno i machających irańskimi flagami, przyszli oddać hołd Chameneiemu, który w wieku 86 lat zginął 28 lutego w izraelsko-amerykańskim ataku rozpoczynającym wojnę z Iranem.
Podczas uroczystości uhonorowano także kilku członków jego rodziny, którzy zginęli w tym samym ataku, w tym jego trzyletnią wnuczkę.
Część uczestników biła się w piersi i skandowała hasła: „Śmierć Ameryce” oraz „Zemsta, zemsta”. W tłumie widoczne były także transparenty domagające się odwetu za śmierć Chameneiego.
Władze spodziewają się 10 milionów żałobników
Według władz Teheranu do godz. 15.30 stołeczne metro przewiozło na miejsce uroczystości ponad 2,2 mln osób. Ze względu na temperaturę przekraczającą 30 stopni Celsjusza uczestnicy byli zraszani wodą, a zainstalowane systemy zamgławiania obniżały temperaturę o około 5 stopni.
Aby przyjąć żałobników, w całym kraju udostępniono ponad 5 tys. szkół i dziesiątki tysięcy sal lekcyjnych jako tymczasowe miejsca noclegowe dla pielgrzymów zmierzających do Teheranu.
Według irańskich władz w kilkudniowych uroczystościach pogrzebowych ma uczestniczyć ponad 10 mln żałobników z kraju i z zagranicy.
Masowy charakter uroczystości nie oznacza jednak powszechnego poparcia dla władz – irańskie społeczeństwo od lat pozostaje podzielone, czego wyrazem były m.in. kolejne fale protestów antyrządowych.
Teheran żegna najwyższego przywódcę
Podczas oficjalnej ceremonii z udziałem władz Iranu w piątek hołd przed trumną Chameneiego oddały delegacje z kilkudziesięciu państw. Wśród zagranicznych gości znaleźli się m.in. premier Pakistanu Shebaz Sharif, były prezydent Rosji Dmitrij Miedwiediew oraz przedstawiciele Kataru, Omanu i Arabii Saudyjskiej.
Arabię Saudyjską reprezentował wiceminister spraw zagranicznych Walid al-Churajdżi. Obecność delegacji z Rijadu zwróciła uwagę komentatorów, ponieważ według części doniesień królestwo miało nieoficjalnie wspierać amerykańsko-izraelskie bombardowania Iranu podczas wojny.
Gdy saudyjska delegacja składała hołd przed trumną, recytowano fragment Koranu, opisujący bitwę pod Badrem, w której nieliczne siły Mahometa pokonały liczniejszą armię przeciwnika. Część komentatorów na Bliskim Wschodzie uznała wybór tego fragmentu za możliwy sygnał dotyczący stanowiska Arabii Saudyjskiej.
Miliony żałobników i zmuszanie do opłat. Kulisy pożegnania w Iranie
Wysokie koszty pogrzebu Chameneiego wywołują niezadowolenie części Irańczyków. Emigrancki portal Iran International, powołując się na wiadomości od mieszkańców, podał, że przedsiębiorstwa i pracownicy sektora publicznego są zmuszani do finansowania uroczystości, świadczenia usług lub udziału w ceremoniach.
Według relacji firmom nakazano pokrywanie kosztów punktów wydawania żywności i napojów dla żałobników, a część przedsiębiorstw miała przekazać środki na organizację pogrzebu. Z kolei pracownicy niektórych instytucji państwowych twierdzą, że oferowano im dodatkowe świadczenia w zamian za udział w uroczystościach.
Przygotowali tysiące nowych grobów na... sam pogrzeb
Niemiecki dziennik „Welt”, powołując się na tajny dokument i źródła w Teheranie, poinformował, że irańskie władze przygotowują się na możliwość śmierci od 1,5 tys. do 3 tys. osób podczas tygodniowych uroczystości pogrzebowych Alego Chameneiego.
Według gazety władze opracowały plany awaryjne na wypadek katastrofy z udziałem tłumu. Specjalną jednostkę wyznaczono do identyfikacji zmarłych i zaginionych, a na największym stołecznym cmentarzu przygotowano tysiące nowych grobów.
We wtorek uroczystości pogrzebowe będą kontynuowane w świętym mieście Kom, ok. 140 km na południe od stolicy kraju, zaś w środę trumna z ciałem Chameneiego zostanie przewieziona do irackich miast Nadżaf i Karbala, dwóch najważniejszych miejsc kultu szyitów, gdzie również zostanie wystawiona dla wiernych.
Chamenei zostanie pochowany w czwartek w Meszhedzie, świętym dla szyitów mieście w północno-wschodnim Iranie, z którego pochodził.
Joanna Baczała (PAP)
baj/ mal/
