Skąd pozyskać kapitał na własny start-up? Przegląd możliwości

Grzegorz Marynowicz2022-01-25 06:00analityk Bankier.pl
publikacja
2022-01-25 06:00
Skąd pozyskać kapitał na własny start-up? Przegląd możliwości
Skąd pozyskać kapitał na własny start-up? Przegląd możliwości
fot. Orso / / Shutterstock

Dokąd po pieniądze na własny start-up? To pytanie zadaje sobie wielu początkujących przedsiębiorców, którzy szukają finansowania dla swojej innowacyjnej idei. Możliwości pozyskania środków na uruchomienie start-upu w roku 2022 jest całkiem sporo.

Od bezzwrotnych dotacji przez atrakcyjne pożyczki aż po crowdfunding udziałowy, programy inkubacyjne, fundusze VC czy rządowe inicjatywy dla start-upów. Oto, gdzie można zapukać po pieniądze oraz wsparcie przy rozwijaniu własnego start-upu.

Według raportu Google for Startups w ciągu ostatnich pięciu lat liczba start-upów działających nad Wisłą podwoiła się, by na koniec 2020 roku oscylować na poziomie 4,7 tys. podmiotów. Jednocześnie coroczny raport Fundacji Startup Poland wskazuje, że 73 proc. start-upów finansuje swój rozwój wykorzystując wyłącznie środki własne. Pomysłodawcy, którzy decydują się na zewnętrzne finansowanie najczęściej wybierają fundusze VC (30 proc.) oraz anioły biznesu (28 proc.). W dalszej kolejnością są krajowe akceleratory (23 proc.) oraz wsparcie publiczne z programów realizowanych przez PARP lub NCBiR. Jak widać na rynku finansowania start-upów mamy jeszcze sporo do nadrobienia. Pomóc w tym może rosnąca liczba inicjatyw skierowanych do innowacyjnych firm.

Od pomysłu na kartce papieru do start-upu

Obecna perspektywa unijna dobiega końca, ale osoby, które dopiero myślą o założeniu start-upu, wciąż mogą zapukać do Platformy Startowej. Do tej pory podmioty te prześwietliły 10 tys. pomysłów i pomogły w uruchomieniu 1,4 tys. innowacyjnych firm. Co ważne do Platform Startowych mogą zgłaszać się osoby, które swój pomysł mają dopiero spisany na kartce czy w arkuszu Excel. Program Platform Startowych zakłada wsparcie dla pomysłodawców będących na bardzo wczesnym etapie swojej idei.

Podmioty te przeprowadzają twórców projektu przez proces inkubacji w ramach, którego pomysłodawcy otrzymują wszechstronną pomoc ze strony praktyków i ekspertów. Wsparcie obejmuje dopracowanie biznesplanu, weryfikację pierwotnych założeń, usługi prawne, księgowe a także dostęp do powierzchni biurowej czy środki na stworzenie MVP. Młodzi przedsiębiorcy mogą nadal zapukać do drzwi dwóch Platform Startowych, które nadal prowadzą nabór. Mowa o: Hub of Talents 2 oraz Startup Heroes (nabór do 31 października 2022). Pozytywne zakończenie inkubacji otwiera drogę do ubiegania się o dotację inwestycyjną (do 1 mln złotych) na wdrożenie swojego pomysłu.

Nawet 1 mln zł dotacji na start-up

Na konta start-upów w ramach programu „Rozwój startupów w Polsce Wschodniej" będącego kontynuacją inicjatywy Platform Startowych trafiło w sumie 325 mln zł bezzwrotnych dotacji. Maksymalna kwota, o którą mogą się ubiegać pomysłodawcy, wynosi 1 mln zł. Warunkiem ubiegania się o te środki jest ukończenie programu inkubacji oraz pozytywna opinia Platformy Startowej.

Na liście ciekawych pomysłów, które otrzymały dotację z programu „Rozwój startupów w Polsce Wschodniej”, znajduje się m.in. aplikacja Vocaly Pro. Stworzony przez Karolinę Borner start-up na rozwój aplikacji do treningu śpiewu opartej na sztucznej inteligencji pozyskał kwotę 999 tys. zł. Środki zostały przeznaczone głównie na stworzenie aplikacji mobilnej oraz AI. Z kolei Tomasz Wróblewski pozyskał na wdrożenie produkcji butów do szybkiej jazdy na łyżwach kwotę 770 tys. zł. Założyciel Psycho Sparrow Boots zastrzyk gotówki przeznaczył na zakup maszyn do produkcji butów, skanera 3D, obrabiarek CNC, sprzętu komputerowego oraz materiałów.

Zapukaj do funduszu Venture Capital

Z najnowszego raportu Polskiego Funduszu Rozwoju wynika, że w trzecim kwartale ubiegłego roku 105 funduszy działających nad Wisłą zainwestowało 582 mln zł w 110 start-upów. Średnia wartość transakcji wyniosła 5,3 mln zł, a mediana 2 mln zł. Podmioty te inwestują w projekty na wczesnym etapie rozwoju. Zasilają młodą spółkę określoną kwotą w zamian z wynegocjowany z pomysłodawcami procent udziałów. Oprócz pieniędzy fundusze dają twórcom start-upów dostęp do know-how, kontaktów oraz dzielą się swoim biznesowym doświadczeniem. Celem funduszu jest podniesienie wartości spółki i odsprzedaż z zyskiem posiadanych udziałów. Wyjście kapitałowe może nastąpić w drodze wprowadzenia na giełdę, odsprzedaży udziałów inwestorowi branżowemu czy np. wykupu menadżerskiego.

Własny start-up pod skrzydłami anioła

Jednym ze sposobów na pozyskanie kapitału na własny biznes jest kontakt bezpośrednio z inwestorem – aniołem biznesu. Zwykle są to osoby, które odniosły sukces w biznesie i dziś wspierają młodych przedsiębiorców. Model ich działania różni się od funduszy Venture Capital choć aktywność aniołów biznesu to nie działalność charytatywna. Interesują się oni branżami, które sami znają. Jednak poza branżą niezwykle istotne są inne elementy takie jak zespół, silna przewaga konkurencyjna oraz jasna i skalowalna strategia rozwoju.

Na polskim rynku funkcjonuje kilka sieci zrzeszających przedsiębiorców, którzy w cieniu i bez jupiterów inwestują w perspektywiczne biznesu. Ze współpracy korzystają dwie strony. Przedsiębiorca pozyskuje kapitał oraz cenną wiedzę merytoryczną. Z kolei inwestor otrzymuje udziały w biznesie. Z tego względu, że inwestuje się w projekty na wczesnym etapie rozwoju, charakteryzujące się największym ryzykiem, podlegają selekcji. Jednak bardzo rzadko Anioł Biznesu funkcjonuje w pojedynkę. Zwykle jest on zrzeszony w Sieci Aniołów Biznesu. Z zainwestowanych środków business angels oczekują bowiem ponadprzeciętnych zysków. Wśród sieci aniołów biznesu działających w Polsce wymienić można: Amber Invest, Lewiatan Business Angels, Polban, Wschodnia Sieć Aniołów Biznesu oraz Ponadregionalna Sieć Aniołów Biznesu.

Zrzutka na Twój start-up

Osoby z pomysłem na innowacyjny biznes coraz częściej decydują się na finansowanie społecznościowe. To nic innego jak zaprezentowanie swojej idei na jednej z platform crowdfundingowych i zebranie w ten sposób pieniędzy dla swojej biznesowej idei. Twórcy projektów przygotowują opis, charakteryzują produkt, zamieszczają zdjęcia i filmiki działającego prototypu. Wszystko po to, by przekonać do swojego pomysłu internautów, członków społeczności danej platformy crowdfundingowej.

Wszystko zaczęło się dość niedawno, a dokładnie w latach 90. Zespół muzyczny Marillion uzyskał wsparcie finansowe od swoich fanów na realizację trasy koncertowej. Był to pierwszy przypadek crowdfundingu. Kilka lat później, bo już w 2000 roku, powstał pierwszy portal crowdfundingowy ArtistShare.net. Poświęcony był tylko artystom, którzy podobnie jak zespół Marillion otrzymywali wsparcie finansowe od swoich fanów. Dopiero rok 2008 był przełomowy dla tego typu platform. W tym czasie powstał Indiegogo.com – portal, na którym pomysłodawcy mogli uzyskiwać  finansowe wsparcie od ludzi, którym spodobał się przedstawiony produkt. Jednak to nie ta platforma, a Kickstarter jest najbardziej popularnym serwisem crowdfundingowym na świecie. Wyprzedza takie serwisy jak: Indiegogo, Gofundme, Crowdfunder, Crowdcube czy Fundedbyme. W Polsce do najpopularniejszych platform należą:

  • PolakPotrafi.pl,
  • Wspieram.to,
  • Zrzutka.pl,
  • Odpalprojekt.pl.

Crowdfunding udziałowy rośnie w siłę

Osobną grupą są platformy oferujące crowdfunding udziałowy. Z raportu „Crowdfunding udziałowy 3.0” przygotowanego przez Związek Przedsiębiorstw Finansowych i Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu wynika, że od startu tej formy finansowania biznesu w Polsce około 10 lat temu do dnia dzisiejszego młode spółki pozyskały blisko 300 mln zł na rozwój.  Dynamika na rynku crowdfundingu udziałowego jest wzrostowa, o czym najlepiej świadczy fakt, że w ciągu 10 miesięcy ubiegłego roku z tej formy finansowania skorzystało 82 start-upów na łączną kwotę stanowiącą 115 proc. wartości osiągniętej rok wcześniej. Zainteresowanie crowdfundingiem udziałowym ma szanse wzrosnąć także dzięki zmianom, które spowodują zwiększenie maksymalnej kwoty kapitału. Limity w okresie przejściowym zostaną podniesione do 2,5 mln euro. Następnie maksymalna wartość zbiórki w crowdfundingu udziałowym wzrośnie do 5 mln euro. Na polskim rynku prym pod tym względem wiodą takie podmioty Beesfund.pl, Crowdway.pl, Findfunds.pl, Smartfunds.pl.

Wsparcie na starcie, czyli 110 tys. zł na własny biznes

W roku 2022 kontynuowany będzie program „Pierwszy biznes – wsparcie w starcie”. Inicjatywa realizowana przez Bank Gospodarstwa Krajowego daje możliwość pozyskania atrakcyjnie oprocentowanej pożyczki. Co roku organizatorzy przygotowują pulę około 50 mln zł, z której przyznawane są tanie pożyczki na rozpoczęcie pierwszego biznesu. Sięgnąć po te środki mogą także twórcy innowacyjnych start-upów.

Inicjatywa „Pierwszy biznes – wsparcie w starcie” skierowana jest do osób szukających finansowania swojego biznesu. O pożyczkę mogą ubiegać się osoby bezrobotne, studenci oraz niedawni absolwenci wyższych uczelni. Maksymalna kwota pożyczki, którą można pozyskać uzależniona jest od poziomu przeciętnego wynagrodzenia podawanego przez Główny Urząd Statystyczny. Górny limit wnioskowanej kwoty nie może przekroczyć 20-krotności tej kwoty. To oznacza, że w tym roku uczestnicy programu mogą pozyskać ponad 110 tys. zł na własny biznes. Pieniądze na zakładanie firm to nie jedyna pomoc skierowana do przedsiębiorczych. Przedsiębiorcy już prowadzący działalność mogą w ramach programu pozyskać środki na stworzenie miejsca pracy. W tym wypadku kwota wsparcia wynosi 32 tys. zł.

W przeciwieństwie do dotacji pozyskane w ramach tego programu środki trzeba zwrócić(w ciągu 7 lat). Pożyczka jest jednak oprocentowana na preferencyjnych warunkach, co powoduje, że beneficjent ponosi niskie koszty obsługi pożyczki. Okres karencji (1 rok) wliczany jest do okresu kredytowania. Oprocentowanie wsparcia jest stałe i wynosi od 0,01 do 0,03%. Warunkiem ubiegania się o pożyczkę jest dostępność środków oraz złożenie prawidłowo wypełnionego i kompletnego wniosku o pożyczkę. Przyjmowaniem i weryfikacją wniosków znajdują się podmioty pośredniczące, których lista dostępna jest na stronie programu.

Nowa perspektywa unijna. Co dla start-upów?

1. FEPW, czyli kontynuacja Platform Startowych 

Start-upy, które nie zdążą z wnioskiem w ramach kończących się naborów prowadzonych przez Platformy Startowe mogą już myśleć o programach dostępnych w nowej perspektywie unijnej. Nie wszystkie szczegóły są już znane, ale wiadomo, że w ramach programu Fundusze Europejskie dla Polski Wschodniej początkujące, innowacyjne firmy będą mogły liczyć na zróżnicowane formy wsparcia adekwatne do specyfiki konkretnego przedsięwzięcia biznesowego. Cała oferta dla startupów uwzględniona jest w priorytecie I programu. Dotacje przeznaczone będą dla start-upów na najwcześniejszym etapie rozwoju oraz dla przedsięwzięć biznesowych mających na celu wprowadzenie skokowej i jakościowej zmiany w sposobie wytwarzania dóbr, świadczenia usług, których efektem będzie zmiana modelu prowadzenia biznesu.

Oferta FEPW oparta jest o kontynuację Platform Startowych. Warunkiem uprawniającym do skorzystania z oferty będzie zobowiązanie do prowadzenia działalności na terenie makroregionu, co oznacza, że z oferty będą mogli skorzystać pomysłodawcy spoza regionu pod warunkiem, że ich nowy biznes będzie prowadzony na obszarze geograficznym objętym programem.  Instytucje projektujące program zakładają, że do końca 2024 roku skorzysta z niego 229 start-upów, a na koniec 2029 liczba beneficjentów sięgnie 732.

Warto wspomnieć, że w porównaniu do obecnej perspektywy unijnej zasięg geograficzny programu został poszerzony. Do grona 5 województw objętych programem dołączono województwo mazowieckie bez Warszawy i otaczających Warszawę powiatów. Oznacza to, że oferta programu objęte będą również podmioty z mazowieckiego (z uwzględnieniem ww. wyłączenia).

2. Fundusze Europejskie dla Nowoczesnej Gospodarki

FENG to następca Programu Inteligentny Rozwój, który w latach 2014-2020 finansował rozwój innowacji. Kluczowe do zakwalifikowania się danego przedsięwzięcia było to, aby wpisywało się ono w zakres Krajowych Inteligentnych Specjalizacji. Podobnie będzie w nadchodzącej perspektywie. Projekty finansowane w ramach FENG będą musiały wpisywać się w Krajowa Inteligentną Specjalizację. Wsparcie będzie opierało się o programy rozwojowe, wsparcie doradcze, akceleracyjne i post-akceleracyjne skrojone na miarę oraz instrumenty finansowe z ograniczonym udziałem dotacji.

Wsparcie finansowe przyznawane będzie w formie dotacji a także instrumentów finansowych. Start-upy będą mogły uzyskać bezzwrotne środki na przygotowanie do współpracy z inwestorem oraz usługi pomagające zwiększyć wartość spółki przed wejściem kapitałowym. Nie będą to, więc dotacje na realizację pomysłu, ale na doradztwo i szkolenia.  Drugim źródłem pozyskania dotacji będą środki dla spółek wysokotechnologicznych prowadzących działalność B+R.

3. Akceleracja dla innowacyjnych spółek

W ramach FENG zaplanowano także programy specjalistycznego wsparcia rozwoju wyselekcjonowanej grupy pomysłodawców i start-upów. Oferta zawiera także propozycje wsparcia oraz spółek na dalszym etapie rozwoju oraz start-upów zagranicznych zachęconych do rozwijania działalności w Polsce.

Celem tych inicjatyw jest przygotowanie wsparcia dopasowanego do etapu rozwoju innowacyjnej spółki. W zależności od stażu firmy oraz jej potrzeb pomoc do start-upu popłynie w formie: grantu, mentoringu, usługi szkoleniowej, pomocy technologicznej, dostępu do inwestora, możliwości uczestnictwa w branżowych wydarzeniach czy dostępu do klientów oraz nowych rynków.  

4. Instrumenty finansowe

Ten element wsparcia dla start-upów zakłada przyznawanie finansowania start-upom za pośrednictwem funduszy venture capital oraz finansowania poprzez aniołów biznesu. Szczególny nacisk położony będzie na wspieranie start-upów prowadzących działalność́ badawczo- rozwojową. Dotyczy to zarówno nowopowstałych spółek będących na etapie finalizacji prac B+R, jak i dojrzalszych spółek rozwijających produkty i usługi poprzez dalsze prace badawcze.  

Finansowanie kapitałowe będzie przekazywane do spółek przez pośredniaków finansowych (fundusze venture capital) i z udziałem wkładu prywatnego. W przypadku spółek wysokotechnologicznych, prowadzących działalność́ B+R, możliwe będzie również̇ uzupełnienie finansowania kapitałowego wsparciem bezzwrotnym w formie dotacji (w ramach jednej operacji).

5. Innostart – na start działalności B+R nie tylko dla startupów

Z kolei ten instrument przeznaczony jest do firm, które startują z działalnością B+R i skorzystały z Programu Innovation Coach. W ramach FENG przewidziano kontynuację wsparcia dla „absolwentów” innovation coach tj.: doradztwo oraz finansowanie realizacji pierwszych projektów B+R na START absolwentów Innovation Coach.

6. Wsparcie dla startupów również w programach regionalnych

W ramach programów regionalnych przewidziane zostało wsparcie zarówno w postaci dotacji towarzyszących programom akceleracyjnym (formuła podobna do oferty Platform startowych), jak i instrumentów finansowych (funduszy VC). Dostępne będą także inicjatywy łączące te dwie formy wsparcia.

Wsparcie akceleracyjne będzie najprawdopodobniej miało formę zbliżoną do tej zastosowanej w programie Polska Wschodnia tj. startupy będą korzystały z pomocy dopasowanej do ich indywidualnych potrzeb za pośrednictwem wybranych w tym celu instytucji (operatorów wybranych w konkursach).  Trzeba pamiętać jednak, że co do szczegółów, samorządy województw podejmują indywidualne decyzje. Oferta programów regionalnych będzie się, więc między sobą różnić w szczegółach. Przykładowo, w województwie mazowieckim zaplanowane jest, że programy akceleracyjne będą kończyć się wsparciem postakceleracyjnym. Twórcy start-upu będą mogli liczyć na pomoc w pozyskaniu inwestorów, dodatkowych źródeł finansowania nowych rozwiązań oraz wprowadzaniu rozwiązania na rynek.

Programy rozwojowe dla nowopowstających firm mają zapewnić wsparcie dopasowane do etapu rozwoju innowacyjnej spółki, m.in. poprzez wsparcie w formie:

Źródło:
Grzegorz Marynowicz
Grzegorz Marynowicz
analityk Bankier.pl

Pomysłodawca i redaktor prowadzący serwisu MamBiznes.pl - pierwszego w Polsce projektu skierowanego wyłącznie dla młodych przedsiębiorców. W 2009 portal został przejęty przez Grupę Bankier.pl. Autor kilkuset artykułów i poradników dotyczących przedsiębiorczości, działalności gospodarczej i e-biznesu. Pomysłodawca takich cykli jak: „Tak się robi e-biznes” czy „Startupy na dywaniku”. Tel.: 504 256 447

Tematy
Przenieś numer do Orange dla Firm i kup wybrany smartfon za którego zapłacimy 3 pierwsze raty

Przenieś numer do Orange dla Firm i kup wybrany smartfon za którego zapłacimy 3 pierwsze raty

Powiązane: Dzień specjalny w Bankier.pl

Polecane

Najnowsze

Popularne

Ważne linki