Powstrzymanie do końca 2032 r. automatycznego wzrostu wydatków uczelni publicznych na zakładowy fundusz świadczeń socjalnych na poziomie kwoty z 2018 r. zakłada nowela ustawy, którą uchwalił w piątek Sejm. Zdaniem resortu nauki utrzymanie stabilnych zasad naliczania odpisu to element bezpieczeństwa finansowego uczelni.
Nowelizacja przepisów wprowadzających ustawę Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce to dwa krótkie artykuły. Wydłużają one o kolejne 6 lat (z 2026 r. do końca 2032 r.) mechanizm zamrożenia odpisów na zakładowy fundusz świadczeń socjalnych (ZFŚS) dla pracowników uczelni publicznych na poziomie kwoty z 2018 roku.
W piątek Sejm uchwalił nowelizację przepisów bez poprawek. Za było 234 posłów, przeciw 187, a 21 wstrzymało się od głosu. Sejm odrzucił też trzy wnioski mniejszości zgłoszone przez posła Marcina Józefaciuka, w tym wniosek o odrzucenie nowelizacji ustawy.
Skutkiem tej noweli ma być powstrzymanie automatycznego wzrostu wydatków uczelni na ZFŚS. Wzrost ten miał nastąpić z początkiem 2027 r. Ministerstwo Nauki Szkolnictwa Wyższego (MNiSW), które przygotowało nowelizację, planowało początkowo wydłużyć ten okres o 10 lat, ale po konsultacjach publicznych zdecydowano, że okres ten wyniesie jednak 6 lat.
- Regulacja zachowuje możliwość zwiększenia przez uczelnię wysokości odpisu na fundusz do poziomu nie większego niż 6,5 proc. planowanych przez uczelnię w roku poprzednim rocznych wynagrodzeń osobowych. (...) Przedłużenie obowiązywania mechanizmu ma charakter stabilizujący dla gospodarki finansowej uczelni. Pozwala ograniczyć ryzyko gwałtownego wzrostu kosztów stałych uczelni, które mogłyby wpłynąć na realizację działalności statutowej, ograniczyć skalę inwestycji, ale także zdolność do uczestnictwa w projektach międzynarodowych czy badawczych - powiedziała podczas debaty w Sejmie posłanka Katarzyna Matusik-Lipiec (KO).
Wiceminister nauki Maria Mrówczyńska podczas prac w komisji zwracała uwagę, że uczelnie publiczne wiele razy zgłaszały, że odmrożenie funduszu wiąże się z istotnymi kosztami, które będą musiały ponieść, by zasilić zakładowy fundusz. - Gdybyśmy nie zaproponowali tego dalszego zamrożenia i zmian, jakie procedujemy, skutki finansowe dla uczelni, które są w nadzorze ministra nauki i szkolnictwa wyższego wyniosłyby ponad 500 mln w kolejnym roku 2027. Jeśli dołożymy do tego uczelnie, które są w nadzorze innych ministerstw to kwota ta wynosi około 630 mln zł - zaznaczyła wiceminister.
- Mówimy o funduszu, który służy wspieraniu pracowników i ich rodzin, w szczególności tych, którzy znajdują się w trudniejszej sytuacji materialnej. To nie luksus, to nie jest dodatkowy przywilej, to element bezpieczeństwa socjalnego pracowników. (...) Pracownicy uczelni to nie tylko profesorowie i nauczyciele akademiccy, to też pracownicy administracji, laboratoriów, bibliotek. To ludzie, bez których żadna uczelnia nie mogłaby funkcjonować. Wielu z nich otrzymuje wynagrodzenia, które trudno uznać za wysokie. Właśnie oni mogą szczególnie odczuwać skutki ograniczenia funduszu socjalanego - wskazywała podczas debaty sejmowej posłanka Marzena Machałek z Rozwoju Plus.
Resort nauki napisał w uzasadnieniu ustawy, że sektor szkolnictwa wyższego mierzy się nie tylko ze skutkami pandemii COVID-19, ale i z wyzwaniami demograficznymi i rosnącą konkurencją międzynarodową o wysoko wykwalifikowaną kadrę naukową i dydaktyczną. „W tym kontekście utrzymanie przewidywalnych i stabilnych zasad dotyczących naliczania odpisu na zakładowy fundusz świadczeń socjalnych należy uznać za istotny element bezpieczeństwa finansowego uczelni publicznych” - podkreślono.
„Regulacja nie ma na celu ograniczenia obecnie ponoszonych wydatków przez uczelnie publiczne, lecz zapobieżenie powstaniu dodatkowych obciążeń finansowych wnikających ze zmiany sposobu ustalania wysokości odpisu na ZFŚS” - wskazano w Ocenie Skutków Regulacji.
Ustawa ma wejść w życie 1 stycznia 2027 r.
Teraz nowela trafi do Senatu. (PAP)
ekr/ agt/ bar/
