Sankcja kredytu darmowego wciąż rośnie jak na drożdżach

Granica 20 tys. pozwów przebita. Z analizy Bankier.pl wynika, że notowane na giełdzie banki wciąż notują szybko rosnącą liczbę sporów. Tempo jest nieco wolniejsze niż przed kwartałem, ale w kilku instytucjach rok do roku dynamika przekroczyła 100 proc.

Na koniec 2024 r. giełdowe banki brały udział w 12,3 tys. spraw dotyczących sankcji kredytu darmowego. Na koniec 2025 r. takich sporów było już ponad 20 tys. Tempo przyrostu pozostaje zatem dynamiczne, ale zróżnicowane w gronie kredytodawców. Przyjrzeliśmy się raportom rocznym, by sprawdzić, które instytucje „przewodzą” na tym froncie starć z konsumentami i kancelariami.

Sankcja kredytu darmowego to mechanizm z ustawy o kredycie konsumenckim umożliwiający zwrot pożyczki bez odsetek i opłat, jeśli bank lub pożyczkodawca nie spełni obowiązków informacyjnych. Lista przewinień umieszczona jest w ustawie o kredycie konsumenckim i chociaż przepis istnieje od 2011 roku, SKD zyskała specyficzną „popularność” stosunkowo niedawno.

Wokół sankcji kredytu darmowego powstał przemysł prawny, który przez bankowców oskarżany jest o wykreowanie problemu. Kancelarie i inne podmioty specjalizujące się w sądowych potyczkach z bankami nierzadko skupują na zasadzie cesji spłacone już kredyty. Następnym etapem obróbki jest żądanie zwrotu pobranych odsetek i opłat, a podstawą roszczeń błędy zawarte w umowach. Sprawy trafiają zwykle do sądów, gdy banki odmawiają realizacji żądań.

Nie widać oznak, by pożar dogasał

Na łamach Bankier.pl śledzimy dane o sporach wokół sankcji darmowego kredytu prezentowane przez banki notowane na warszawskiej giełdzie. Jeszcze w 2024 r. wiele banków w ogóle nie wspominało o temacie w raportach kwartalnych. Dziś to już stały punkt w dokumentach przekazywanych akcjonariuszom.

Na koniec IV kw. 2025 r. banki uczestniczyły w 20850 sprawach dotyczących sankcji kredytu darmowego. Liczba ta nie uwzględnia danych z instytucji, która jeszcze nie opublikowała raportów rocznych – Banku Ochrony Środowiska. Bank ten jednak notował do tej pory stosunkowo niewielką liczbę aktywnych sporów.

W porównaniu z wcześniejszym kwartałem liczba doręczonych pozwów wzrosła o 9,2 proc., a więc tempo znacząco (o ponad 3 pp.) spadło w porównaniu z poprzednim okresem. W porównaniach rok do roku dynamika przyciąga oko i sięga 68 proc.

Kolejność w tabeli nie uległa zmianie od końca 2024 r. Pierwsze miejsce należy do PKO Banku Polskiego (6,6 tys. sporów), drugie – do Alior Banku (4371 spraw), a trzecie do Grupy Santander Bank Polska (2967 pozwów). Pod względem dynamiki rok do roku pierwsze miejsce przypada Bankowi Pekao (107 proc.), a drugie mBankowi (103 proc.). Najmniejsze zmiany miały miejsce w ING Banku Śląskim (37 proc. rdr), a w ujęciu kwartał do kwartału bank z lwem odnotował nawet jako jedyny dynamikę ujemną (-2,8 proc.).

Łączna wartość przedmiotów sporu przekroczyła 579 mln zł. Podana liczba nie uwzględnia spraw, w które uwikłany jest Bank Millennium oraz ING Bank Śląski. Instytucje te w swoich raportach nie podają tego wskaźnika. Nie wliczamy tu również najświeższych „wyników” BOŚ.

Jak wyglądają statystyki rozstrzygnięć?

Tylko część banków w raportach rocznych zdecydowała się przedstawić wyniki sporów toczonych przed sądami. Proporcje prezentują się korzystnie dla kredytodawców.

ING Bank Śląski informuje, że na koniec 2025 r. zakończono 39 spraw, a w żadnej z nich nie stwierdzono nieprawidłowości, które byłyby podstawą „do uznania oświadczenia o sankcji kredytu darmowego”.

Bank Millennium w tym samym okresie deklaruje, że prawomocnie zakończone zostały 373 sprawy. „W 332 sprawach Bank wygrał spór, w 41 przegrał” – czytamy w raporcie.

mBank wskazuje, że „na dzień 31 grudnia 2025 roku prawomocnie zakończyło się 141 spraw sądowych dotyczących sankcji kredytu darmowego. W 114 sprawach zapadły wyroki korzystne dla Banku, a w 10 sprawach wyroki niekorzystne. 17 postępowań zakończyło się dla Banku korzystnie z innych przyczyn, w tym na skutek cofnięcia powództwa przez klienta”.

Bank Pekao informuje akcjonariuszy, że „125 spraw zakończyło się prawomocnie, z czego w 109 postępowaniach zapadły orzeczenia korzystne dla Grupy, a w 16 niekorzystne”.

Podobnie jak kwartał wcześniej, ogólnikowo wyniki omawia BNP Paribas Bank, wskazując że „dotychczasowe orzecznictwo w przeważającej części jest korzystne dla Banku”. Spośród wszystkich toczących się przeciwko BNP spraw 943 znajduje się w I instancji, 217 jest na etapie II instancji, zaś 296 zostało prawomocnie zakończonych.

Nowa ustawa zmieni zakres sankcji kredytu darmowego

Nadal trwają prace nad nową wersją ustawy o kredycie konsumenckim. Wdraża ona do polskiego porządku prawnego unijną dyrektywę CCD2. UOKiK, który jest autorem projektu, przewiduje spore zmiany w definicji sankcji kredytu darmowego. Propozycje budzą spore kontrowersje w branży, ale na razie sponsor przedsięwzięcia twardo obstaje przy wprowadzeniu SKD w 3 wariantach. Najbardziej radykalny, przewidziany za udzielenie kredytu bez zgody konsumenta, oznaczałby nie tylko brak obowiązku spłaty odsetek, ale także kapitału.

W kolejce do rozstrzygnięcia w TSUE czeka także kilka pytań prejudycjalnych dotyczących zróżnicowanych aspektów problemu. Począwszy od dopuszczalności oprocentowania pozaodsetkowych kosztów kredytu oraz obowiązków informacyjnych spoczywających na instytucjach finansowych (sprawy C-566/24 oraz C-744/24 z terminem 23 kwietnia 2026 r.), a skończywszy na dopuszczalności zastosowania sankcji kredytu darmowego w przypadku gdy instytucja finansowa formalnie zrealizowała obowiązek informacyjny, jednak wskazane konsumentowi informacje były błędne lub niejasne (sprawa C-473/25).

Źródło: