Sprzedaż towarów w sklepie to praca stojąca czy chodząca? A co z kelnerką, bo w przypadku kucharek sprawa jest prosta (chyba że wędruje po przyprawy na drugim końcu kuchni)? A przewodniczka w muzeum? Często kwalifikacja stanowiska pracy nie jest prosta, a w przypadku kobiet może ją skomplikować dodatkowo... zaświadczenie o ciąży.
- Czy według przepisów praca chodzącą jest zaliczana jako praca stojąca? Zaniosłam pracodawcy zaświadczenie o byciu w ciąży, a pracodawca twierdzi, że nie zwolni mnie z wykonywania obowiązków, ponieważ mam pracę chodzącą - napisała do Bankier.pl nasza czytelniczka. Jest doradcą w znanej korporacji.
Wielokrotnie można usłyszeć stwierdzenie, że "ciąża to nie choroba". Nikt tak nie twierdzi, jednak dolegliwości z nią związane mogą znacząco wpływać nie tylko na samopoczucie, ale i na zdrowie kobiety. Stąd też w Kodeksie pracy została ona otoczona opieką, a prawodawca wymienia dokładnie warunki, jakie powinien zapewnić jej pracodawca.
- Zgodnie z art. 176 § 1 Kodeksu pracy zabronione jest zatrudnianie kobiet w ciąży przy pracach uciążliwych, niebezpiecznych lub szkodliwych dla zdrowia – określonych szczegółowo w przepisach wykonawczych. Najważniejszym aktem wykonawczym jest rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 3 kwietnia 2017 r. w sprawie wykazu prac uciążliwych, niebezpiecznych lub szkodliwych dla zdrowia kobiet i ciąży i karmiących dziecko piersią - wyjaśnia prawniczka Małgorzata Piętka, ekspert w dziedzinie kadr i płac, prawa pracy i ubezpieczeń społecznych oraz prawa podatkowego.
W załączniku do tego rozporządzenia, w części dotyczącej prac wzbronionych kobietom w ciąży, wskazano m.in.:
„Prace w pozycji stojącej łącznie ponad 3 godziny w czasie zmiany roboczej” – jako zabronione dla kobiet w ciąży. Nie sprecyzowano jednak wyraźnie, czy praca chodząca podlega pod ten zakaz.
Praca chodząca czy stojąca, czy niby jaka?
Choć przepisy nie definiują wprost „pracy stojącej”, w orzecznictwie oraz wykładni Głównego Inspektoratu Pracy przyjmuje się szeroką interpretację z 2021 roku.
praca wykonywana w pozycji stojącej obejmuje również sytuacje, gdy pracownik przez większość czasu nie siedzi, lecz przemieszcza się lub przebywa w pozycji pionowej (np. podczas chodzenia między stanowiskami, obsługi klientów, inwentaryzacji itp.).
Zatem praca chodząca może być traktowana jako praca stojąca, o ile nie ma charakteru dynamicznego przemieszczania się przez znaczną część zmiany, lecz polega na długotrwałym przebywaniu w pozycji pionowej bez możliwości siedzenia.
Jeśli kobieta w ciąży wykonuje pracę stojącą (a więc również potencjalnie chodzącą), pracodawca ma obowiązek przenieść ją do innej pracy, która nie będzie szkodliwa, uciążliwa ani niebezpieczna (art. 179 § 1 K.p. ). Jeśli to niemożliwe – powinien zwolnić ją z obowiązku świadczenia pracy z zachowaniem prawa do wynagrodzenia.
Brak dostosowania stanowiska pracy do stanu zdrowia kobiety w ciąży może stanowić naruszenie przepisów bhp i skutkować odpowiedzialnością pracodawcy.
Praca chodzaca, choć nie ma bezpośredniego odniesienia w przepisach, może być kwalifikowana jako praca stojca, o ile wymaga przebywania w pozycji pionowej przez ponad 3 godziny dziennie. W takim przypadki kobieta w ciąży ma prawo do ochrony, jaką gwarantuje jej kodeks, a co za tym idzie, nakłada na pracodawcę obowiązek ograniczenia jej godzin pracy w takiej formie lub nawet przeniesienia na inne stanowisko.
Jeśli pracodawca nie uznaje pracy chodzącej za pracę stojącą, warto wystąpić z pisemnym wnioskiem, powołując się na:
- rozporządzenie Rady Ministrów z 3 kwietnia 2017 r.
- art. 176 i 179 Kodeksu pracy,
- interpretacje GIP.
***
Bankier.pl pomaga to nowy cykl, w którym staramy się opisywać problemy naszych czytelników. Odpowiedzi udzielają prawnicy z ArsLege. Masz problem w pracy, życiu codziennym, a może biznesowym? Zachęcamy do wysyłania pytań na adres: pytania@bankier.pl.
opr. aw
