REKLAMA

Ból głowy inwestora – rozliczasz zysk z giełdy? O tym należy pamiętać, żeby uniknąć kłopotów

Michał Kubicki2022-04-15 06:00redaktor Bankier.pl
publikacja
2022-04-15 06:00

Zbliża się termin rozliczenia rocznej aktywności na giełdzie. Przypominamy o kilku sprawach, które każdy inwestor powinien mieć na uwadze, zanim wyspowiada się z osiągniętych zysków i strat przed fiskusem.

Ból głowy inwestora – rozliczasz zysk z giełdy? O tym należy pamiętać, żeby uniknąć kłopotów
Ból głowy inwestora – rozliczasz zysk z giełdy? O tym należy pamiętać, żeby uniknąć kłopotów
fot. Ok-product studio / / Shutterstock

Tegoroczna akcja rozliczeń PIT trwa od 15 lutego do 2 maja br. (30 kwietnia to sobota). W usłudze e-PIT wystawione są rozliczenia na podstawie przesłanych formularzy PIT-8c. Jednak to podatnik jest odpowiedzialny za właściwe rozliczenie się ze swoich przychodów. Dlatego przed 2 maja należy zweryfikować, zmodyfikować lub zatwierdzić rozliczenie. Jeśli tego nie zrobimy, administracja skarbowa z automatu zatwierdzi przygotowany druk, tak by wszyscy byli rozliczeni w terminie. 

To o tyle ważne, że inwestorzy obecnie korzystają z wielu platform i nie wszystkie (np. te zagraniczne) wystawiają PIT-8c. W dodatku wiele osób aktywnie inwestuje w zagraniczne akcje czy ETF-y i wtedy również w większości przypadków nie otrzyma podatkowego druku PIT tylko inny dokument, na podstawie którego samodzielnie trzeba wypełnić docelowy PIT-38. Ostatnio z wysyłki swoim klientom PIT-8c z zagranicznych inwestycji zrezygnował polski broker XTB, o czym pisaliśmy w połowie lutego.  

PIT-38 – dla kogo?

Formularz PIT-38, zgodnie z zapisami ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, wypełniają osoby, które w ubiegłym roku podatkowym uzyskały przychody pochodzące z następujących źródeł:

  • z odpłatnego zbycia papierów wartościowych, pożyczonych papierów wartościowych (tzw. sprzedaż krótka), pochodnych instrumentów finansowych oraz realizacji praw z nich wynikających, udziałów w spółkach z osobowością prawną,
  • z tytułu objęcia udziałów (akcji) w spółkach prawa handlowego mających osobowość prawną (z ograniczoną odpowiedzialnością lub akcyjną) albo wkładów w spółdzielniach w zamian za wkład niepieniężny w innej postaci niż przedsiębiorstwo lub jego zorganizowana część,
  • z odpłatnego zbycia waluty wirtualnej (wymianę waluty wirtualnej na prawny środek płatniczy, towar, usługę lub prawo majątkowe inne niż waluta wirtualna lub regulowanie innych zobowiązań walutą wirtualną).

Ile podatku trzeba zapłacić?

Od zysków kapitałowych zapłacimy 19 proc. podatku, chyba że poszło nam na giełdzie fantastycznie to więcej, ponieważ w grę wejdzie jeszcze podatek solidarnościowy. Stawka od zysków kapitałowych jest stała i wynosi 19 proc. Wprowadzono ją w 2002 r., początkowo tylko od zysków z depozytów bankowych. Wtedy stopy procentowe wynosiły w Polsce 10 proc. w styczniu i 6,75 proc. w grudniu, a średnioroczna inflacja w 2002 r. wyniosła 1,9 proc. W 2004 r. wprowadzono modyfikacje, które obniżyły wymiar podatku do 19 proc., ale objął on także papiery wartościowe.

Od 2020 r. więcej zapłaci osoba, której roczny dochód przekroczył 1 mln zł. Należy wtedy uiścić dodatkowo 4 proc. od nadwyżki od 1 mln zł dochodu. Wtedy sumujemy dochody z kilku źródeł. Strata z giełdy niestety nie pomoże obniżyć nam tej kwoty, ale zysk na pewno ją powiększy. Taka nierównowaga.

Nie ma też kwoty wolnej od podatku w przypadku zysków kapitałowych, chociaż występują one w kilku krajach. W Europie najwyższa stawka (42 proc.) obowiązuje obecnie w Danii, dalej jest Norwegia (35,2 proc.). Kolejne miejsca zajmują Finlandia i Francja, w których podatek wynosi 34 proc., w Polsce to 19 proc. (18. miejsce wśród 27 badanych państw) – informuje serwis podatki.biz. Z kolei zerowa stawka obowiązuje m.in. w Belgii, Czechach, Słowacji, Szwajcarii czy Luksemburgu. Między innymi w Wielkiej Brytanii obowiązuje kwota wolna od podatku (w roku 21/22 jest to 12 300 funtów), dopiero po przekroczeniu której zapłacimy podatek w zależności od progu podatkowego (10 proc. lub 20 proc.).

Deklarację musimy złożyć zawsze

Kiedy mamy już wszystkie dokumenty i na papierze podliczymy, jak nam poszło w ubiegłym roku z naszymi inwestycjami, musimy pamiętać, że PIT-38 składamy niezależnie od tego czy mamy zysk, czy stratę. Rozliczać musimy przychody, więc jeśli sprzedaliśmy chociaż jedną akcję lub zamknęliśmy tylko jedną pozycję na rynku kontraktów, jesteśmy zobowiązani do złożenia zeznania. Nieważne jest, czy mamy stratę, czy zysk. Niezłożenie PIT-38 grozi mandatem, którego wymiar to od 1/10 do 20-krotności minimalnego wynagrodzenia (w roku 2022 – od 301 zł do 60 200 zł). Warto mieć to na uwadze, zastanawiając się, czy składać zeznanie mimo straty, nawet najbardziej bolesnej.

Poza tym zadeklarowana strata może nam się przydać w przyszłości, jeśli nie zostaliśmy wystarczająco zniechęceni do rynków kapitałowych i kontynuujemy inwestycyjną aktywność w kolejnym roku. Przypominamy o zmianie, która została wprowadzona już w 2018 r., ale obowiązuje w odniesieniu do strat powstałych najwcześniej w 2019 r. Od zeznania za 2019 r. możemy rozliczać stratę w całości (100 proc. w jednym roku) w jednym z najbliższych kolejno po sobie następujących pięciu lat podatkowych o kwotę nieprzekraczającą 5 mln zł. Pozostała również możliwość rozliczenia starty w pięciu kolejnych latach z maksymalnie 50-proc. limitem w jednym roku. Inaczej jest z nadwyżką kosztów nad przychodami (stratą) w przypadku kryptowalut, która powiększa koszty w następnym roku podatkowym.

Podatek od kryptowalut - jak policzyć?

Jak zapłacić podatek od kryptowalut? Pierwszym krokiem jest dostarczenie deklaracji podatkowej do właściwego urzędu skarbowego. Można to zrobić, korzystając z tradycyjnego papierowego formularza lub online. Podatek od kryptowalut łatwo wyliczyć w programie e-pity.pl. Trzeba przy tym pamiętać, że przychód ze sprzedaży kryptowaluty obniżają:

  • koszty nabycia kryptowaluty (wyłącznie bezpośrednie – np. koszt nabycia, prowizja; w przypadku nabyć pierwotnych za koszt bezpośredni powinno uznawać się (choć stanowiska urzędów nie potwierdzają tego obecnie) koszt prądu, koszt nabycia urządzeń do produkcji; nie będą kosztem bezpośrednim odsetki od prowizji na kredyt na nabycie, koszt sprzętu do kopania lub obsługi, zakup abonamentów na giełdzie walut, programów do obsługi);
  • koszty zbycia kryptowaluty (związek nie musi być bezpośredni – a zatem ogłoszenia sprzedaży, redakcja umowy prowizja od sprzedaży).

Warto pamiętać, że koszty uzyskania przychodów są potrącane w tym roku podatkowym, w którym zostały poniesione.

Dochody się sumują, ale straty nie

Starty z rynku finansowego nie rozliczymy z naszymi innymi dochodami. Nie ma możliwości połączenia dochodu z pracy na etacie, emerytury czy renty, działalności gospodarczej czy wynajmu mieszkania z naszymi inwestycjami. W dodatku warto pamiętać, że kapitałowo rozliczamy się tylko indywidualnie, więc nie połączymy naszych zysków ze stratami małżonki, nawet jeśli mamy wspólność majątkową. Składane są wtedy dwa druki PIT-38. Dochody sumują się natomiast przy podatku solidarnościowym.

Skupiając się tylko na swoim rozliczeniu, pamiętajmy, że nie połączymy zysku z akcji ze stratami z kryptowalut i odwrotnie. Mimo że znajdują się w jednym picie i są opodatkowane jedną stawką, musimy je policzyć oddzielnie. Przelew do urzędu skarbowego może już być jeden.

Zagraniczny ból głowy

Dla inwestorów aktywnych na rynkach zagranicznych i operujących za pośrednictwem polskiego brokera wszystko właściwie powinien załatwić wystawiony PIT-8c. Z kolei gdy dostaniemy zestaw naszych transakcji od zagranicznego brokera, który nie ma obowiązku wystawienia druku, a kwoty nabycia i zbycia są podane w innej walucie, przeliczeń na polskie złote dokonujemy po kursie średnim NBP z ostatniego dnia roboczego poprzedzającego dzień uzyskania przychodu lub poniesienia kosztu. Tak też zrobimy w przypadku otrzymania dywidendy od zagranicznej spółki.

W przypadku dywidend od zagranicznych spółek w grę wchodzą bardziej skomplikowane kwestie jak np. dwustronne umowy między dwoma państwami ( o ile istnieją). Dlatego warto sprawdzić, jakie szczegółowe przepisy regulują kwestie podatkowe. W przypadku najpopularniejszego rynku zagranicznego, czyli USA, ważne jest np. wypełnienie formularza W-8BEN – jako pierwszy polski broker możliwość złożenia takiego druku za pośrednictwem swojej platformy wprowadził XTB. Informuje on amerykański urząd skarbowy, że jesteśmy polskimi rezydentami podatkowymi, dzięki czemu zadziała dwustronna umowa o unikania podwójnego opodatkowania i rząd USA pobierze od nas mniejszy podatek od dywidendy. W Polsce będziemy musieli dopłacić tylko różnicę, o czym więcej w naszym artykule dotyczącym XTB.

W razie potrzeby zwróćmy się do fachowców

Czynny żal może uratować nam skórę. Jeśli popełniliśmy błąd w złożonej deklaracji możemy go porpawić dokonując korekty zeznania. Jesli jednak "zapomnieliśmy" o terminie lub "przeoczyliśmy" ważne informacje w  zeznaniu, czym wypełnilśmy znamiona wykroczenia lub przestępstwa karno-skarbowego, jak najszybciej powinniśmy złożyć w urzędzie skarbowym (list, e-puap, osobiście) skruchę, podać przeoczone informacje i uregulować zaległości. Pamiętajmy też, że jeśli nie jesteśmy pewni co do poprawności naszego zeznania rocznego, najlepiej skontaktować się z doradcą podatkowym lub biurem rachunkowym, które ma doświadczenie w wypełnianiu zeznania z dochodów kapitałowych. Za nasze zeznanie odpowiadamy my sami. 

Ważne są szczegóły, jak choćby różne miejsca wpisywania w PIT-38 przychodów i kosztów jego uzyskania. Inne w przypadku tych z PIT-8c (rubryki 20 i 21) i inne z dokumentów wystawionych np. przez zagranicznego brokera (rubryki 22 i 23). Innym przykładem jest ogólna zasada przy rozliczeniach, że podstawę obliczenia podatku wpisujemy po zaokrągleniu do pełnych złotych. 

Podatek od zysków kapitałowych został już pobrany i zapłacony przez bank, dom maklerski czy TFI, jeśli osiągnęliśmy zysk z lokaty, wypłaconej dywidendy od polskiej spółki czy w przypadku sprzedaży jednostek uczestnictwa w funduszu inwestycyjnym. Tymi zyskami nie musimy się martwić.

Termin płatności podatku wykazanego w PIT-38 za 2021 r. upływa 2 maja 2022  r. Wpłaty trzeba dokonać na indywidualny rachunek podatkowy. W sytuacji kiedy nie uregulujemy zobowiązania na czas, urząd skarbowy będzie naliczał odsetki od zaległości podatkowej oraz będzie mógł egzekwować należność.

Źródło:
Michał Kubicki
Michał Kubicki
redaktor Bankier.pl

Redaktor działu Rynki Bankier.pl. Absolwent finansów i rachunkowości na UMCS w Lublinie. W czasie studiów zainteresował się giełdą i rynkami finansowymi, które to zainteresowania rozwinął na SGH w Warszawie na kierunku Bankowość Inwestycyjna. Na co dzień obserwuje notowania warszawskiej giełdy, by przekazać czytelnikom portalu najważniejsze informacje z parkietu oraz przybliżyć istotne wiadomości ze spółek. tel.728 927 242

Tematy
Prowadzisz biznes? Poznaj ofertę kart Intercity

Prowadzisz biznes? Poznaj ofertę kart Intercity

Komentarze (6)

dodaj komentarz
wikaam123
Fajną opcją jest program Pitax. Dużo podpowiedzi, co i jak rozliczać, niczego nie pomija.
(usunięty)
(wiadomość usunięta przez moderatora)
ous
Czy ktoś mógłby mi powiedzieć jak należy policzyć zysk jeśli kupowałem kilkukrotnie np za 5 jedną akcję potem za 10 drugą potem za 20 trzecią, następnie sprzedałem dwie po 40? Która z owych trzech mi została? First in-first out? Czy może mogę sobie wybrać najkorzystniejszą opcję podatkową?
ous odpowiada (usunięty)
Dzięki za odpowiedź, oby więcej takich merytorycznych wpisów.
(usunięty)
(wiadomość usunięta przez moderatora)

Powiązane: Rozliczenia podatkowe - PIT 2021

Polecane

Najnowsze

Popularne

Ważne linki