Były premier Chin Zhu Rongji zmarł w środę w Pekinie w wieku 97 lat – poinformowała państwowa agencja prasowa Xinhua. Szef rządu z lat 1998-2003 zyskał reputację bezkompromisowego reformatora, który zwalczał korupcję i wprowadził państwo do Światowej Organizacji Handlu (WTO).
W oficjalnym komunikacie państwowym przekazano, że były szef rządu zmarł „w wyniku choroby, mimo bezskutecznego leczenia”. Określono go mianem „wybitnego członka Partii, wypróbowanego i wiernego bojownika komunistycznego, wybitnego rewolucjonisty proletariackiego i polityka” oraz „znakomitego przywódcy Partii i państwa”.
Zhu słynął z niezwykle ostrego języka i bezpardonowej krytyki systemowych nadużyć władzy. „Nasz kraj stoi w obliczu wielu potencjalnych kryzysów. Zwykli ludzie są z nas niezadowoleni z wielu powodów. Szczególnie z korupcji urzędników, przepaści między bogatymi a biednymi i sposobu, w jaki niektórzy lokalni decydenci zachowują się jak tyrani” – ostrzegał polityk na początku 1998 r.
Do języka chińskiego na stałe weszło ukute przez niego określenie „konstrukcji z wytłoczyn tofu”, którym piętnował korupcję w budownictwie i skrajnie nierzetelnie realizowane projekty infrastrukturalne, takie jak wały ochronne podmywane przez powodzie.
Jako wicepremier odpowiedzialny za gospodarkę, a następnie szef rządu, Zhu przeprowadził restrukturyzację dużych państwowych przedsiębiorstw. Konsekwentnie zamykał nierentowne zakłady, co doprowadziło do masowych zwolnień, ale zapobiegło załamaniu chińskiego systemu finansowego. Kluczowym osiągnięciem jego kadencji było sfinalizowanie w 2001 r. wieloletnich negocjacji akcesyjnych z WTO, co trwale otworzyło gospodarkę na globalne rynki.
Urodzony w 1928 roku Zhu Rongji dołączył do Komunistycznej Partii Chin tuż przed formalnym utworzeniem Chińskiej Republiki Ludowej. Z wykształcenia inżynier elektryk, absolwent Uniwersytetu Tsinghua, w czasie rewolucji kulturalnej został zesłany do pracy na wsi. Po rehabilitacji powrócił do struktur państwowych. Jako burmistrz Szanghaju pod koniec lat osiemdziesiątych zapoczątkował transformację metropolii w azjatyckie centrum finansowe. Ze stanowiska premiera ustąpił w marcu 2003 roku.
Z Pekinu Krzysztof Pawliszak (PAP)
krp/ mal/
