Odsetki po zmianach w 2016 r.

Jak już informowaliśmy na łamach GP, od nowego roku w związku z nowelizacją obowiązujących przepisów doszło do sporych zmian w naliczaniu odsetek. Obecnie występują bowiem odsetki za opóźnienie, odsetki wynikające z czynności prawnej (kapitałowe), odsetki maksymalne oraz odsetki za opóźnienie w terminach zapłaty w transakcjach handlowych. Przy czym nie można ich stosować zamiennie. Jakie odsetki należy zatem wybrać?

(YAY Foto)

Do końca 2015 r. sytuacja dotycząca odsetek była dość prosta. Zasadnicze przepisy dotyczące odsetek znajdowały się w Kodeksie cywilnym, który zawierał regulacje o wysokości odsetek ustawowych (bez podziału na kapitałowe i za opóźnienie) i wysokości odsetek maksymalnych. W wąskim zakresie zastosowanie znajdowała także ustawa o terminach zapłaty w transakcjach handlowych. Od nowego roku zasady te uległy znacznym modyfikacjom.

Zróżnicowanie wysokości

Zmiana w zakresie odsetek określonych w K.c. obowiązująca od 2016 r. sprowadza się do zróżnicowania wysokości odsetek za opóźnienie oraz odsetek wynikających z czynności prawnych (tzw. odsetek kapitałowych). Dodatkowo szersze niż dotychczas zastosowanie znajduje trzeci rodzaj odsetek, tj. odsetki za opóźnienie w transakcjach handlowych.

Wysokość odsetek zależy od wysokości stóp procentowych NBP.

Rodzaje odsetek

Odsetki za opóźnienie uregulowane są w art. 481 K.c. Jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, chociażby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi (art. 481 § 1). Odsetki za opóźnienie to zatem odsetki należne w sytuacji, gdy dłużnik nie płaci należności pomimo upływu terminu płatności. Są one należne za okres opóźnienia. Jeżeli wysokość tych odsetek nie była oznaczona np. w umowie, to należne są odsetki określone w ustawie. Zgodnie z art. 481 § 2 K.c., wysokość odsetek ustawowych za opóźnienie jest równa sumie stopy referencyjnej NBP i 5,5 punktów procentowych, zatem obecnie wynosi ona 7%.

Drugim rodzajem odsetek określonych w K.c. są odsetki z tytułu tzw. czynności prawnych, zwane zwyczajowo odsetkami kapitałowymi. Podstawą ich naliczania jest art. 359 § 1 K.c. Zgodnie z tym przepisem odsetki od sumy pieniężnej należą się tylko wtedy, gdy wynika to z czynności prawnej albo z ustawy, z orzeczenia sądu lub z decyzji innego właściwego organu. Odsetki kapitałowe stanowią bowiem formę wynagrodzenia za możliwość korzystania z obcego kapitału. Stosuje się je np. w sytuacji, gdy strony zawierają umowę pożyczki, która ma być oprocentowana według stawki ustawowej. Wysokość odsetek może być ustalona przez strony (np. w umowie pożyczki), w braku ustaleń w tym zakresie zastosowanie znajduje art. 359 § 2 K.c. Przepis ten stanowi, że jeżeli wysokość odsetek nie jest w inny sposób określona, należą się odsetki ustawowe w wysokości równej sumie stopy referencyjnej NBP i 3,5 punktów procentowych. Wysokość odsetek kapitałowych wynosi obecnie 5% w skali roku.

Inne obostrzenia

Odsetki za opóźnienie pełnią inną rolę niż odsetki kapitałowe. Znajdują zastosowanie w odmiennych sytuacjach, zatem nie można ich stosować wymiennie. Dodatkowo, podobnie jak przed wprowadzeniem zmian, ustawodawca przewiduje limit odsetek maksymalnych. W tym zakresie mamy jednak do czynienia z uproszczeniem. Obowiązuje bowiem zasada, iż wysokość odsetek maksymalnych stanowi dwukrotność odsetek ustawowych. Zatem wysokość maksymalnych odsetek za opóźnienie wynosi 14% (art. 481 § 21 K.c.), a wysokość maksymalnych odsetek kapitałowych wynosi obecnie 10% (art. 359 § 21 K.c.).

Terminy zapłaty

Ustawa o terminach zapłaty w transakcjach handlowych (Dz. U. z 2013 r. poz. 403 ze zm.), która dotyczy obrotu gospodarczego, przewiduje natomiast odsetki za opóźnienie w transakcjach handlowych. Odsetki te są wyższe od odsetek z K.c. i wynoszą obecnie 9,5% w skali roku. Zgodnie z art. 4 pkt 3 ustawy są one równe stopie referencyjnej NBP i 8%. Odsetki te stosuje się jedynie w przypadku transakcji handlowych, których wyłącznymi stronami są podmioty określone w art. 2 ustawy, chodzi przede wszystkim o przedsiębiorców. Co ważne, do transakcji handlowych nie stosuje się art. 481 § 2 K.c. Zatem w transakcjach pomiędzy przedsiębiorcami należy stosować jedynie odsetki za opóźnienie w transakcjach handlowych, a więc według 9,5% stawki.

Podstawa prawna

Ustawa z dnia 23.04.1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. z 2015 r. poz. 121 ze zm.)

Łukasz Wilmiński

Źródło:

Newsletter Bankier.pl

Dodałeś komentarz Twój komentarz został zapisany i pojawi się na stronie za kilka minut.

Nowy komentarz

Anuluj
0 6 ~razor

A ja podam przyklad troche inny mianowicie odsetki na mojej lokacie - Bank PKO BP:
Na lokate miesieczna wrzucilem 500zl po miesiacu czasu mialem naliczone odsetki w
wysokosci 2groszy (dwa grosze) z czego 1grosz zostal zabrany na podatek belki i
po miesiacu czasu mialem na lokacie 500.01zl.

! Odpowiedz
3 2 ~Arti_zj

a czego oczekiwałeś pińcet złotych czy co ?

! Odpowiedz
0 3 ~ani

50 % z zysku na podatek belki ? to skandal !!!

! Odpowiedz
Polecane
Najnowsze
Popularne