„W najgorętszym okresie walk Ukraińcy zużywali dziennie nawet 50 tysięcy sztuk amunicji 155 mm” – mówi dr hab. inż. Adam Januszko, prezes Niewiadów PGM SA. Podczas XXXIV Międzynarodowego Salonu Przemysłu Obronnego w Kielcach szef legendarnego zakładu opowiada o powrocie do zbrojeniowych korzeni, planach produkcji 180 tysięcy pocisków artyleryjskich rocznie, odtworzeniu potencjału min przeciwpiechotnych oraz o tym, dlaczego kultowe przyczepy kempingowe były w rzeczywistości jedynie... wojskowym kamuflażem.
Ponad wiek historii i wojskowy kamuflaż
Zakłady w Niewiadowie powstały w 1920 roku z myślą o wytwarzaniu materiałów wybuchowych, głównie trotylu, a pierwsza oficjalna dostawa dla wojska miała miejsce w 1923 roku. W okresie powojennym zakład produkował zapalniki, środki minerskie oraz systemy minowania. Dopiero po 2019 roku, dzięki pozyskaniu polskiego kapitału prywatnego, spółka przeszła gruntowną restrukturyzację i reaktywację pod szyldem Niewiadów Polska Grupa Militarna SA.
Marka Niewiadów powszechnie kojarzy się z przyczepami kempingowymi, które w czasach PRL-u stały się symbolem polskiego karawaningu. Jak wyjaśnia prezes Adam Januszko, produkcja cywilna stanowiła w rzeczywistości jedynie pewną formę kamuflażu strategicznego:
to była dodatkowa produkcja, troszeczkę jakby taki kamuflaż dla odbiorców Zachodu, żeby wprowadzić w błąd.
Mimo ukierunkowania na nowoczesne technologie, firma pielęgnuje swoje dziedzictwo. Na stoisku targowym zaprezentowano historyczną kolekcję szabel z okresu międzywojennego, w tym repliki oręża należącego do marszałka Józefa Piłsudskiego oraz gen. Edwarda Śmigłego-Rydza. Jak mówił prezes Januszko:
chcemy pokazywać, że oprócz amunicji i rozwoju nowych technologii, również dbamy o tradycję i polskie korzenie. Stąd tutaj ta historyczna wystawa.
Skok w nowoczesność: Amunicja 155 mm oraz 40 mm
Sercem obecnej strategii Niewiadowa jest odpowiedź na pilne zapotrzebowanie Sił Zbrojnych RP oraz armii sojuszniczych na amunicję artyleryjską kalibru 155 mm – kluczowy element uzbrojenia we współczesnych konfliktach zbrojnych.
Prezes Januszko poinformował, że firma jest w trakcie instalowania nowoczesnych linii technologicznych. Zapewnią one możliwość produkcji amunicji wielkokalibrowej oraz mniejszych kalibrów (aż do 60 mm):
- wydajność produkcyjna: jedna linia umożliwia produkcję 60 tysięcy pocisków rocznie. Po uruchomieniu dwóch pierwszych linii oraz zakontraktowaniu trzeciej, potencjał produkcyjny Niewiadowa osiągnie 180 000 sztuk amunicji 155 mm rocznie;
- local content: Niewiadów dąży do jak największego udziału polskiego przemysłu w łańcuchu dostaw. W tym celu spółka nabyła udziały w dwóch polskich hutach, co pozwoli na produkcję korpusów pocisków w kraju na bazie konstrukcji opracowanej we współpracy z Wojskowym Instytutem Technicznym Uzbrojenia (WITU);
- nowoczesne szkolenia: w ofercie spółki znajduje się również ISA (Imitator Strzału Artyleryjskiego), pozwalający na efektywne i bezpieczne szkolenie załóg bez konieczności zużywania pełnowartościowej amunicji bojowej.
Równolegle w Niewiadowie powstaje fabryka amunicji kalibru 40 mm. Projekt realizowany jest na mocy umowy licencyjnej z singapurskim koncernem ST Engineering. Umowa pozwala na produkcję do 480 000 sztuk rocznie oraz daje spółce prawa eksportowe do 30 krajów europejskich.
Wnioski z wojny na Ukrainie a polski potencjał
Odnosząc się do dynamiki zużycia amunicji na froncie ukraińskim, prezes Januszko przytoczył dane uzyskane od partnerów z Ukrainy:
informacja, która do nas dotarła, mówiła, że w tym najbardziej gorącym czasie Ukraińcy potrafili zużywać dziennie między 10 a 50 tysięcy sztuk amunicji 155 mm.
Aby sprostać wymaganiom obronnym Polski i uzupełnić rezerwy magazynowe polskiej armii, zapotrzebowanie szacuje się na co najmniej milion egzemplarzy, a docelowo – uwzględniając cykl szkoleniowy i rotację – nawet około 3 milionów sztuk pocisków. Prezes podkreślił, że realizacja programów państwowych (takich jak program SAFE) to dopiero początek długofalowego procesu budowania suwerenności amunicyjnej.
Zapraszamy na naszą specjalną podstronę z relacjami z MSPO.
Znaczenie produkcyjne i suwerenność obronna, czyli local content
Pytany o ideę samowystarczalności produkcyjnej, prezes Januszko podkreślił, że wysoki udział krajowego przemysłu w produkcji uzbrojenia jest kluczowym wnioskiem z obserwacji współczesnych teatrów działań wojennych:
oczekujemy – co deklarowałem wielokrotnie – że przynajmniej do 80%, a 85% byłoby wymagane, produkcji powinna być w kraju. Ukraińcy w czasie konfliktu uzyskali, jak deklarują, 65% produkcji w czasie prowadzenia działań bojowych u siebie w kraju, bo dostawy są kłopotliwe: czas, odległość, kłopoty z ewentualną drogą przewożenia tych elementów uzbrojenia powodują, że produkcja musi być w kraju.
„My w czasie pokoju w tej chwili musimy być gotowi na czas wojny. Więc te zasoby, które Niewiadów posiada, również są po to, aby w czasie konfliktu produkować dalej te elementy, które są potrzebne do dostarczenia dla wojska" - dodał.
Powrót do systemów minowania i technologia battle-proven
Po odstąpieniu Polski od Konwencji Ottawskiej Niewiadów zadeklarował gotowość do odtworzenia krajowej produkcji min przeciwpiechotnych. Firma dysponuje czterema własnymi technologiami (IP), zapleczem technicznym oraz doświadczonym zespołem inżynierów. Zadeklarowane zdolności produkcyjne mieszczą się w przedziale od 480 tysięcy do 1 miliona sztuk rocznie, co ma na celu uszczelnienie i zabezpieczenie granic państwowych.
Ponadto Niewiadów rozwija i eksportuje plecakowe systemy rozminowania, przeznaczone dla wojsk inżynieryjnych. Produkt ten, zgłoszony do nagrody Defender na MSPO, dostarczany jest już zagranicznym odbiorcom, sprawdzając się w warunkach bojowych (status battle-proven).
