Badania przeprowadzone przez naukowców ze szwedzkiego Instytutu Karolinska wykazały, że u dzieci istnieje związek między korzystaniem z platform społecznościowych a trudnościami z koncentracją. Zależności tej nie potwierdzono w przypadku telewizji i gier komputerowych.
Naukowcy ze Szwecji przez cztery lata obserwowali ponad 8 tys. mieszkających w USA dzieci w wieku 9-10 lat, które informowały, ile czasu spędzają korzystając z platform społecznościowych, oglądając telewizję lub grając w gry komputerowe. Natomiast rodzice oceniali koncentrację swoich dzieci oraz ich nadpobudliwość.
„Wyniki pokazują, że platformy społecznościowe wyraźnie wyróżniają się na tle innych (rozrywek elektronicznych). Dzieci spędzające dużo czasu na platformach Instagram, Snapchat, TikTok, Facebook, Twitter czy Messenger z czasem doświadczały stopniowego pogorszenia zdolności koncentracji” – podkreślili autorzy badania w poniedziałkowym oświadczeniu. Dodano, że podobnego związku nie zaobserwowano w przypadku oglądania telewizji czy grania w gry komputerowe.
Jak wyjaśnił Torkel Klingberg, profesor neurokogniwistyki w Katedrze Neurologii Instytutu Karolinska, „korzystanie z platform społecznościowych często wiąże się z szybkim przełączaniem się między treściami i ciągłymi rozproszeniami w postaci wiadomości i powiadomień”. – Wpływa to na zdolność do utrzymania koncentracji i może wyjaśniać ten związek – podkreślił Klingberg.
Badanie wykazało również, że na tę zależność nie miało wpływu pochodzenie społeczno-ekonomiczne młodych użytkowników ani ryzyko genetyczne ADHD. „Dzieci, które miały już trudności ze skupieniem, nie zaczęły częściej korzystać z platform społecznościowych, co sugeruje, że związek ten przechodzi z korzystania na objawy, a nie odwrotnie” – zaznaczają naukowcy.
Inny wniosek to brak wzrostu impulsywności u badanych dzieci. Klingberg uważa jednak, że „popularyzacja platform społecznościowych może potencjalnie wyjaśnić część wzrostu liczby diagnoz ADHD, mimo że ADHD często wiąże się z nadpobudliwością”.
Autorzy badania podkreślili we wnioskach, że wyniki nie oznaczają, iż wszystkie dzieci korzystające z platform cyfrowych mają problemy z koncentracją, ale istnieją powody, aby wziąć pod uwagę ograniczenia wiekowe oraz sposób, w jaki projektowane są aplikacje. W analizie średni czas spędzany przez badanych użytkowników wzrósł z ok. 30 minut dziennie wśród 9-latków do 2,5 godziny w wieku 13 lat.
Naukowcy zamierzają kontynuować badanie dzieci także po ukończeniu przez nich 14. roku życia, aby sprawdzić, czy zaobserwowane trendy utrzymają się.
Rząd Danii uzgodnił w listopadzie z opozycją wprowadzenie zakazu korzystania z platform społecznościowych przez dzieci i młodzież do lat 15. Jak ustalono, nieletni w wieku 13-15 lat będą mogli używać aplikacji za zgodą rodziców. Zakaz powinien zostać uchwalony jeszcze w tej kadencji parlamentu, czyli do jesieni przyszłego roku. Jeśli wejdzie w życie, Dania będzie jednym z pierwszych państw na świecie po Australii z tego rodzaju regulacjami.
Zakazanie platform społecznościowych nieletnim do lat 15 zapowiedział prezydent Francji Emmanuel Macron. Natomiast rząd Szwecji zlecił ekspertom analizę, czy i w jaki sposób należy ograniczyć korzystanie przez dzieci z platform społecznościowych. Szwedzki Urząd Zdrowia Publicznego prowadzi obecnie w mediach kampanię informacyjną skierowaną do rodziców.
Wyniki badań naukowców z Instytutu Karolinska zostały opublikowane w amerykańskim czasopiśmie naukowym Pediatrics Open Science w artykule Digital media, Genetics and Risk for ADHD Symptoms in Children – a Longitudinal Study.
Ze Sztokholmu Daniel Zyśk (PAP)
zys/ bar/
