Uproszczenie wymogów dokumentacyjnych, szerszy wybór operatora pocztowego, instytucja amicus curiae z inicjatywy sądu - to niektóre propozycje nowego projektu MS, który ma przyspieszyć i zwiększyć efektywność postępowań przed sądami administracyjnymi. Projekt we wtorek trafił do wykazu prac rządu.
Projektowane zmiany w ustawie – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi obejmują sześć propozycji, które mają na celu - jak podkreślił resort sprawiedliwości - uproszczenie procedur i zwiększenie efektywności postępowań. Projekt w tej sprawie rząd planuje przyjąć do końca czerwca.
Wśród głównych propozycji jest uproszczenie wymogów dokumentacyjnych - zniesienie obowiązku składania dokumentu potwierdzającego umocowanie, jeśli sąd może je samodzielnie sprawdzić w dostępnych rejestrach elektronicznych. "Obowiązujący obecnie wymóg składania tych dokumentów (lub ich uwierzytelnionych odpisów) w sytuacji, gdy stwierdzenie przez sąd umocowania jest możliwe na podstawie wykazu lub innego rejestru, do którego sąd ma dostęp drogą elektroniczną, stanowi zbędną biurokrację" - oceniło MS.
Kolejną zmianą jest wprowadzenie szerszego wyboru operatora pocztowego – umożliwienie skutecznego wniesienia pisma do sądu nie tylko za pośrednictwem operatora wyznaczonego, ale także dowolnego operatora działającego zgodnie z prawem pocztowym oraz operatorów zagranicznych z UE, EFTA lub Szwajcarii. Zmiana ta ma dostosować polskie przepisy do orzecznictwa TSUE, by nie uzależniać skutecznego wniesienia pisma wyłącznie od skorzystania z operatora wyznaczonego do świadczenia usług powszechnych.
Projekt wprowadza też instytucję amicus curiae, czyli umożliwia np. organizacjom społecznym przedstawianie ważnych opinii, o ile nie spowoduje to nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. "Mając na uwadze występowanie spraw o precedensowym i skomplikowanym charakterze, których rozstrzygnięcie jest istotne dla debaty publicznej lub może rzutować na sytuację prawną wielu osób, dostrzeżono potrzebę wprowadzenia do postępowania przed sądami administracyjnymi instytucji tzw. przyjaciela sądu (łac. amicus curiae), która ma umożliwić sądowi uzyskanie istotnego dla sprawy poglądu organizacji społecznej lub organu administracji publicznej" - czytamy w informacji o projekcie.
Resort chce też zwiększyć elastyczność w łącznym rozpoznawaniu spraw – wprowadzenie zasady, że sąd może połączyć sprawy jedynie wtedy, gdy nie doprowadzi to do nadmiernego przedłużenia postępowania. To "wprowadzenie wyjątku od zasady łącznego rozpoznawania spraw w sytuacji, w których połączenie wszystkich spraw ze skarg na decyzję sprawiłoby, że wydanie przez sąd orzeczenia w rozsądnym terminie byłoby nadmiernie utrudnione, a nawet niemożliwe". W tej sprawie chodzi o usprawnienie postępowań toczących się przed sądami administracyjnymi w szczególnie skomplikowanych sprawach, w których do sądu wpłynęło wiele skarg na tę samą decyzję.
Kolejną propozycją mającą usprawnić sądownictwo administracyjne jest ograniczenie uprawnień organizacji społecznych – wyłączenie pod pewnymi warunkami prawa do wniesienia skargi kasacyjnej do NSA przez organizację społeczną. "W przypadku gdy ostateczny akt lub czynność sądu są korzystne dla ich adresata (strony postępowania), a ich zgodność z prawem kwestionuje jedynie podmiot, który został dopuszczony do postępowania sądowo-administracyjnego na prawach strony (np. organizacja społeczna lub organ samorządu zawodowego), to uwzględnienie skargi kasacyjnej wniesionej przez ten podmiot powoduje niekorzystne skutki dla strony" - tłumaczy MS.
Zapewnia też, że pozostałe uprawnienia organizacji społecznej w postępowaniu sądowo-administracyjnym pozostaną bez zmian.
Ostatnią w kolejności propozycją jest rozszerzenie prawa do zwrotu wpisu sądowego – umożliwienie zwrotu wpisu za każde skutecznie uwzględnione zażalenie, nie tylko w sprawach grzywien. Obecne przepisy przewidują możliwość zwrotu wpisu od zażalenia na postanowienie sądu pierwszej instancji jedynie w przypadku uwzględnienia zażalenia na postanowienie w przedmiocie ukarania grzywną.
"Rozwiązanie to nie wydaje się właściwe, bowiem – zgodnie z zasadą demokratycznego państwa prawnego – obywatel nie powinien być narażony na ponoszenie dodatkowych kosztów spowodowanych wydaniem wadliwego postanowienia przez sąd pierwszej instancji" - dodało ministerstwo.
Za projekt, który Rada Ministrów zamierza przyjąć do końca czerwca, odpowiada wiceminister sprawiedliwości Arkadiusz Myrcha. (PAP)
nno/ mrr/
