Rosyjski koncern Rosatom nie został po wybuchu wojny objęty poważnymi zachodnimi sankcjami, co pozwala mu na aktywność w dostawach technologii jądrowych za granicę. Jednak pozycja Rosatomu w perspektywie lat 30. stoi pod znakiem zapytania, m.in. z powodu konkurencji z Chin - pisze w analizie OSW.
Finansowy parasol Kremla i brak sankcji
Jak zwraca uwagę Ośrodek Studiów Wschodnich, pomimo kontynuowania przez Rosatom prac nad większością przedsięwzięć za granicą dalsze rozszerzanie aktywności koncernu jako dostawcy technologii w perspektywie lat 30. stoi pod znakiem zapytania – szczególnie w obliczu rosnącej konkurencji w obszarze reaktorów nowej generacji, w którym Rosjanie będą się zmagać z firmami chińskimi. Na działalność korporacji rzutować może też sytuacja gospodarcza w kraju, a w wypadku jej pogarszania się można zakładać zmniejszenie chęci do kredytowania inwestycji zagranicznych. W takim scenariuszu atrakcyjność rosyjskich ofert będzie wyraźnie malała - ocenia się w analizie.
OSW zwraca uwagę, że od czasu rozpoczęcia przez Moskwę pełnoskalowej agresji na Ukrainę Rosatom odnotowuje stabilny wzrost przychodów, m.in. poprzez realizację kontraktów na budowę reaktorów za granicą. Według Ośrodka silna pozycja Rosatomu jako dostawcy technologii bierze się w pierwszej kolejności ze struktury koncernu oraz państwowego wsparcia finansowego dla niego. Dla potencjalnego klienta zainteresowanego budową elektrowni nuklearnej korporacja to zaopatrzeniowiec kompleksowy, którego oferta może zostać podparta finansowaniem znacznej części, a nawet całości inwestycji za pomocą nisko oprocentowanego kredytu udzielanego przez rosyjskie podmioty, często na podstawie umowy międzyrządowej - wskazuje OSW.
Przerwane łańcuchy i opóźnione inwestycje
Przypomina jednak, że budowę reaktora w Finlandii zarzucono w maju 2022 r., kiedy to miejscowy kontrahent Fennovoima zerwał kontrakt, tłumacząc to opóźnieniami po stronie rosyjskiej oraz ryzykami związanymi z destabilizacją łańcuchów dostaw po wybuchu wojny. Rosatom napotyka także przeszkody w zakresie realizacji dwóch innych obiektów, nad którymi prace rozpoczęły się jeszcze przed 2022 r. – węgierskiego Paks-2 oraz tureckiego Akkuyu. W przypadku tego pierwszego stawianie dwóch reaktorów WWER-1200 jest opóźnione o ponad dekadę - podkreśla Ośrodek.
Rosatom jako generalny wykonawca na podstawie kontraktów EPC prowadzi także trzy budowy: El-Daaba w Egipcie, Ruppur w Bangladeszu oraz Buszehr w Iranie. Natomiast dotknięte restrykcjami są budowy w indyjskim Kudankulam oraz w chińskich Tianwanie i Xudapu. Rosatom nie zaprzestał podejmowania prób zawierania umów na kolejne elektrownie, a za najbardziej skonkretyzowane projekty leżą w Uzbekistanie, Kazachstanie i Iranie. Żaden z nich nie znajduje się w fazie aktywnego wdrażania, co rodzi wątpliwości co do ich powodzenia w najbliższej przyszłości - wskazuje OSW.
Ośrodek przypomina jednak, że toczące się budowy Rosatom realizuje na podstawie umów sprzed dekady, a w ostatnich pięciu latach nie podpisał ani jednego nowego wiążącego kontraktu. Może to zaowocować poważnym przestojem w aktywności w latach 30., po zakończeniu bieżących inwestycji.
Chińska konkurencja i wyzwania technologiczne
Z biegiem czasu przewagi rosyjskiej korporacji mogą też ulec osłabieniu, zwłaszcza jeśli nie uda jej się wypracować atrakcyjnych ofert wykraczających poza tradycyjne portfolio, czyli stawiane dziś reaktory generacji III+ - ocenia OSW. Dodatkowo rosyjski koncern w obliczu wzmożonego zainteresowania globalnego rynku SMR-ami prawdopodobnie będzie zmagał się w tym segmencie z dużą konkurencją – m.in. ze strony chińskiej, która rozwija tę technologię z myślą o eksporcie.
Dodatkowo zdobycie nowych rynków – szczególnie w państwach niezachodnich, wyrażających zainteresowanie rosyjskimi reaktorami – może też wymagać przedstawienia atrakcyjnej oferty kredytowej. W razie dalszego pogarszania się sytuacji gospodarczej Rosji trudniej będzie udzielać korzystnych pożyczek na prace Rosatomu - ocenia Ośrodek Studiów Wschodnich. (PAP)
wkr/ mmu/
