Trybunał Konstytucyjny Kosowa uchylił w środę dekret prezydentki Vjosy Osmani o rozwiązaniu parlamentu, wydany na oczątku marca, gdy deputowani nie byli w stanie porozumieć się w sprawie wyboru nowej głowy państwa w terminie przewidzianym w konstytucji.
Osmani 6 marca wydała dekret, w którym rozwiązała parlament i ogłosiła przedterminowe wybory, ponieważ dzień wcześniej - jak podała - minął termin wyboru nowego prezydenta przez 120-osobowy parlament Kosowa. Prezydentka powołała się na art. 86 konstytucji, który stanowi, że prezydent musi być wybrany nie później niż 30 dni przed wygaśnięciem mandatu aktualnego szefa państwa. Mandat Osmani wygasa 4 kwietnia.
Kosowo na krawędzi kolejnych wyborów
Wniosek o rozpatrzenie sprawy wniosła do TK partia Samostanowienie (Vetevendosje) premiera Albina Kurtiego. Sąd uznał, że prezydencki dekret nie ma mocy prawnej, a parlamentarzyści mają 34 dni na wybór prezydenta. Jeśli im się to nie powiedzie, wówczas parlament zostanie rozwiązany i w kraju odbędą się nowe wybory.
Trybunał zaznaczył, że Zgromadzenie Kosowa ulega rozwiązaniu w trzech przypadkach: jeśli rząd nie uformuje się w ciągu 60 dni od mianowania kandydata na premiera, jeśli dwie trzecie posłów zagłosuje za jego rozwiązaniem lub jeśli prezydent nie zostanie wybrany w ciągu 60 dni od rozpoczęcia procedury.
„Zgromadzenie od swojego ukonstytuowania 11 lutego 2026 r. nie miało 60 dni, w ciągu których procedura wyboru prezydenta powinna zostać zakończona” – stwierdzono w orzeczeniu.
Czy parlament zdoła wybrać następcę Vjosy Osmani?
Premier Kurti nominował na stanowisko prezydenta swojego ministra spraw zagranicznych, jednak partie opozycyjne domagały się porozumienia i kandydata możliwego do przyjęcia dla wszystkich ugrupowań. Sama Osmani chciała ubiegać się o drugą kadencję, ale nie uzyskała poparcia liderów partii politycznych.
Kandydat na prezydenta Kosowa musi uzyskać w głosowaniu poparcie dwóch trzecich, czyli co najmniej 80 deputowanych. Jeśli w pierwszych dwóch turach głosowania żaden kandydat nie uzyska wymaganej liczby głosów, w trzeciej turze wystarcza zwykła większość, czyli co najmniej 61 głosów przy wymaganym kworum 80 deputowanych.
W przypadku niepowodzenia trzech tur konstytucja stanowi, że przedterminowe wybory parlamentarne muszą się odbyć w ciągu 45 dni.
28 grudnia w Kosowie odbyły się już przedterminowe wybory, gdy nie udało się utworzyć rządu po wyborach w lutym 2025 roku. Deputowani zatwierdzili 11 lutego 2026 roku, po rocznym impasie, nowy gabinet Kurtiego. Poprzednie wybory odbyły się 9 lutego 2025 roku.
Jakub Bawołek (PAP)
jbw/ kar/
