Międzynarodowy Trybunał Sprawiedliwości (MTS), najwyższy organ sądowniczy ONZ, opinię doradczą na temat odpowiedzialności państw za przeciwdziałanie zmianom klimatu. Ocenił w niej, że brak podejmowania takich działań może być naruszeniem prawa międzynarodowego.
- Niepodjęcie przez państwo właściwych działań, by chronić system klimatyczny (...) może stanowić czyn bezprawny (w rozumieniu prawa międzynarodowego) — oświadczył przewodniczący składu sędziowskiego, Yuji Iwasawa.
Wydana przez trybunał opinia liczy ponad 500 stron i nie jest prawnie wiążąca, lecz, mimo to, może stać się punktem zwrotnym dla międzynarodowego prawa klimatycznego - przewiduje agencja AP.
Sąd ocenił, że prawo do „czystego, zdrowego i zrównoważonego środowiska” jest prawem człowieka. Jak podkreśliła amerykańska agencja, otwiera to drogę do innych działań prawnych, w tym procesów wytaczanych przez państwa innym państwom przed MTS oraz procesów przed sądami w poszczególnych krajach.
Przed siedzibą MTS w Hadze aktywiści klimatyczni demonstrowali z banerem o treści: „Sądy przemówiły. Prawo jest jasne. Państwa muszą DZIAŁAĆ TERAZ!” - przekazała AP.
Po latach presji ze strony małych krajów wyspiarskich, takich jak Vanuatu, które obawiają się, że znikną pod podnoszącym się poziomem morza, w 2023 r. Zgromadzenie Ogólne ONZ poprosiło MTS o opinię doradczą na temat odpowiedzialności państw w kwestii zmian klimatycznych.
AP podkreśliła, że w ciągu dekady, od 2013 do 2023 r., poziom morza podniósł się przeciętnie o 4,3 centymetry, przy czym na niektórych obszarach Pacyfiku wzrost był większy. Średnie temperatury wzrosły natomiast od czasów przedprzemysłowych o 1,3 stopnia Celsjusza.
Wydanie opinii przez MTS jest kolejnym sukcesem prawnym odniesionych przez wyspiarskie narody. W lipcu Międzyamerykański Trybunał Praw Człowieka orzekł, że państwa mają prawny obowiązek chronić i ratować ekosystemy. W ubiegłym roku Europejski Trybunał Praw Człowieka uznał natomiast, że rządy muszą skuteczniej chronić swoich obywateli przed skutkami zmian klimatu. (PAP)
wia/ szm/
