Znamy nazwisko tegorocznego laureata literackiej Nagrody Nobla. To francuski pisarz Patrick Modiano.
69-letni Modiano w pokonanym polu zostawił pozostałych 209 nominowanych, których nazwiska znalazły się na liście Szwedzkiej Akademii.
Ponieważ Szwedzka Akademia nie publikuje listy kandydatów do nagrody, a dokumenty związane z wyborem noblisty zostaną ujawnione po 50 latach, co roku mnożą się gorące spekulacje. Krytycy, wydawcy i dziennikarze typowali nazwiska twórców. W gronie kandydatów znadowali się między innymi, Kenijczyk Ngugi wa Thiong'o, Japończyk Haruki Murakami, Amerykanka Joyce Carol Oates oraz Węgier Peter Nadas. Są wśród nich również Polacy - Adam Zagajewski, Olga Tokarczuk i Tadeusz Konwicki.
W ubiegłym roku nagrodę dostała kanadyjska pisarka Alice Munro, jako "mistrzyni krótkiej formy literackiej". Literackim Noblem zostało uhonorowanych czworo Polaków - Henryk Sienkiewicz, Władysław Reymont, Czesław Miłosz i Wisława Szymborska.
Od lat Literacka Nagroda Nobla wzbudza wiele kontrowersji, zwłaszcza, że nie dostali jej niektórzy autorzy, którzy weszli do klasyki literatury światowej XX wieku. Wśród wielkich a pominiętych nazwisk są między innymi, Marcel Proust, James Joyce, Vladimir Nabokov, Jorge Luis Borges i Julio Cortazar.
Dwukrotnie w historii, osoby nagrodzone literackim Noblem odmówiły jego przyjęcia. Był to Borys Pasternak, który zrobił tak pod wpływem nacisków władz Związku Radzieckiego oraz Jean-Paul Sartre, uznając, że odebranie jej uniemożliwiłoby mu bycie filozofem.
Literacki Nobel, ustanowiony w testamencie Alfreda Nobla z 1895 roku, jest przyznawany od 1901 roku przez Szwedzką Akademię. Jest to niezależna instytucja kulturalna, założona w 1786 roku przez króla Gustawa III. Obecnie liczy 18. członków. Wyróżnienie, ustanowione w testamencie przez szwedzkiego wynalazcę Alfreda Nobla, po raz pierwszy zostało przyznane w 1901 roku.
Kandydatów do literackiego Nobla zgłaszają: poprzedni laureaci, członkowie podobnych akademii w innych państwach, profesorowie literatury i historii literatury z uczelni akademickich, przewodniczący związków pisarzy, PEN-klubów z całego świata oraz sami członkowie Szwedzkiej Akademii.
Nad wyborem laureata pracuje Komitet Noblowski, składający się z czterech lub pięciu osób, wybrany spośród członków Akademii na trzy lata.
W historii literackiego Nobla nie przyznano 7 razy: w latach 1914, 1918, 1935, 1940-1943. Czterokrotnie przyznano ją podwójnie: w latach 1904, 1917, 1966 i 1974. Jedyny raz nagrodę przyznano pośmiertnie. W 1931 roku otrzymał ją Erik Axel Karlfeldt, członek Akademii pełniący przez 20 lat funkcję jej sekretarza. Był on dwukrotnie nominowany, lecz nie zgadzał się na przyznanie jej samemu sobie.
/IAR
